Đại tá, nhạc sĩ Doãn Nho sinh năm 1933 tại làng Cót, nay thuộc phố Hạ Yên Quyết, phường Yên Hòa, Hà Nội. Đây là ngôi làng nổi tiếng với truyền thống hiếu học và đời sống văn hóa nghệ thuật phong phú.

Ông sinh ra trong gia đình làm nghề thủ công có điều kiện kinh tế ổn định nên được bố mẹ tạo điều kiện mua cho một cây đàn piano. Chính những tiếng đàn ấy đã nuôi dưỡng trong cậu bé Doãn Nho niềm say mê nghệ thuật và mở ra con đường gắn bó cả cuộc đời với âm nhạc.

Năm 1950, khi mới 17 tuổi, Doãn Nho lên đường nhập ngũ. Trong quân đội, ông được giao làm quản ca và nhanh chóng bộc lộ năng khiếu âm nhạc. Tài năng của người lính trẻ được các nhạc sĩ tên tuổi như Nguyễn Xuân Khoát và Đỗ Nhuận phát hiện, dìu dắt. Môi trường quân ngũ không chỉ giúp ông trưởng thành mà còn trở thành nơi hun đúc lý tưởng nghệ thuật, tinh thần cách mạng và lòng yêu nước.

Trải qua 2 cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, ông đã chứng kiến nhiều mất mát và hy sinh của đồng đội. Chính những lần đối diện với lằn ranh sinh tử ấy càng khiến ông trân trọng giá trị của sự sống và khát khao cống hiến. Chiến trường đầy khói lửa, sự hy sinh ấy trở thành nguồn cảm hứng sâu sắc cho những sáng tác mang đậm tinh thần người lính của ông sau này.

Năm 1954, ở tuổi 21, Doãn Nho trở thành thành viên của Đoàn Ca múa Tổng cục Chính trị. Dù không trực tiếp cầm súng nơi tuyến lửa, ông vẫn góp phần vào chiến thắng bằng tiếng hát và tiếng đàn, tiếp thêm tinh thần cho các chiến sĩ trước giờ ra trận.

Tại ATK Định Hóa, Thái Nguyên - “Thủ đô kháng chiến”, ông cùng đồng đội biểu diễn phục vụ bộ đội hành quân, mang âm nhạc trở thành nguồn động viên lớn lao trong những ngày chiến dịch cam go.

Bốn năm sau chiến thắng Điện Biên Phủ, ông có dịp trở lại mảnh đất anh hùng này cùng Đoàn Ca múa Tổng cục Chính trị. Lần ấy, ông được giao nhiệm vụ chuẩn bị một ca khúc mới để biểu diễn phục vụ cán bộ, chiến sĩ ngay khi đoàn đặt chân tới Điện Biên.

Trong chuyến đi thực tế tại Đồi A1, hình ảnh chiến tranh vẫn hiện rõ trước mắt người nhạc sĩ. Một bên là xác xe tăng nằm im lìm, bên kia là những ngôi mộ của biết bao người lính tuổi đôi mươi. Giữa không gian chất chứa ký ức đau thương ấy, Doãn Nho lặng người.

Trong cảm xúc nghẹn ngào và xúc động sâu sắc, những giai điệu đầu tiên của ca khúc Tiến bước dưới quân kỳ đã ra đời. Một bài hát không được viết trong phòng thu, không phải trên bản nhạc hoàn chỉnh nhưng lại được khởi nguồn từ nước mắt, cảm xúc, sự đau thương và lòng biết ơn đối với những người đã ngã xuống. Tiến bước dưới quân kỳ mang âm hưởng hào hùng, thể hiện niềm tin vào tương lai và ý chí tiến lên của người lính Việt Nam.

Ngay say đó, Tiến bước dưới quân kỳ nhanh chóng được Đoàn Ca múa Tổng cục Chính trị biểu diễn rộng rãi trong quân đội. Trong điều kiện chưa có nhiều phương tiện truyền thông hiện đại, bài hát lan tỏa chủ yếu qua hình thức truyền miệng, trở thành giai điệu quen thuộc trong hành quân, sinh hoạt và các nghi lễ quân đội.

Suốt cuộc đời sáng tác, nhạc sĩ Doãn Nho để lại nhiều tác phẩm có giá trị, gắn liền với hình ảnh người lính và tình yêu quê hương đất nước. Ông được trao Giải thưởng Nhà nước với các tác phẩm nổi bật như Năm anh em trên một chiếc xe tăng, Người con gái sông La, Chiếc khăn Piêu cùng hợp xướng “Sóng cửa Tùng”.

Năm 2017, nhạc sĩ Doãn Nho tiếp tục được trao Giải thưởng Hồ Chí Minh cho các tác phẩm tiêu biểu như Trẩy hội Đền Hùng, Hoa Lư - Thăng Long - Bài ca dời đô, Khúc tưởng niệm và Chiến thắng. Những cống hiến của ông không chỉ góp phần làm giàu nền âm nhạc cách mạng Việt Nam mà còn lưu giữ ký ức lịch sử và hun đúc lòng yêu nước qua nhiều thế hệ.