Lò sản xuất 800 tấn mì tươi trộn hàn the ở TP HCM

Ngày 12/1 vừa qua, dư luận bàng hoàng khi Phòng Cảnh sát kinh tế (PC03) Công an TP.HCM khởi tố, bắt tạm giam Vương Lưỡng Toàn cùng các đồng phạm vì hành vi vi phạm quy định về an toàn thực phẩm. 

Tại cơ sở kinh doanh Châu Phát (phường Phú Thạnh), lực lượng chức năng đã bắt quả tang một quy trình sản xuất “rùng mình”: trộn hàn the (Borax), soda và dung dịch silicate (thủy tinh lỏng) vào bột mì.

Mục đích của việc pha trộn này rất thực dụng: làm cho sợi mì dai, giòn, bóng đẹp, lâu thiu để dễ bán và tối đa hóa lợi nhuận. Đáng sợ hơn, Vương Lưỡng Toàn khai nhận hành vi này đã diễn ra suốt 10 năm. 

Chỉ tính riêng 3 năm gần nhất, khoảng 800 tấn mì tươi “tẩm độc” đã được tuồn ra thị trường. Con số này đồng nghĩa với hàng triệu suất ăn tại các quán xá, hàng triệu bữa cơm gia đình đã vô tình chứa độc tố, tích tụ từng ngày trong cơ thể người tiêu dùng.

Trao đổi về mức độ nguy hại của các hóa chất này, PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh, nguyên giảng viên Viện Công nghệ Sinh học và Thực phẩm (Đại học Bách khoa Hà Nội) khẳng định: “Việc sử dụng hàn the trong thực phẩm là hành vi phi đạo đức, coi thường pháp luật và sức khỏe cộng đồng”.

Theo phân tích chuyên môn:

Hàn the (Borax): Là chất cực độc đã bị Bộ Y tế cấm sử dụng trong thực phẩm dưới mọi hình thức.

Soda công nghiệp: Nếu sử dụng loại dùng cho công nghiệp (làm thủy tinh, thuốc tẩy) thay vì soda thực phẩm để chế biến, người dùng đối mặt với nguy cơ nhiễm kim loại nặng và các tạp chất độc hại.

Silicate (Thủy tinh lỏng): Có tính kiềm mạnh, gây kích ứng da, niêm mạc và nguy hiểm nếu nuốt phải.

Bác sĩ chuyên khoa I Lê Văn Thiệu (Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương) cảnh báo, cơ thể con người chỉ đào thải được khoảng 70% lượng hàn the ăn vào, phần còn lại tích tụ trong gan, thận, mỡ.

“Khi lượng tích lũy đủ lớn (khoảng 5g), người dùng có thể ngộ độc cấp tính dẫn đến tử vong. Nguy hiểm hơn là ngộ độc mạn tính gây suy gan, suy thận, rối loạn thần kinh, rụng tóc, vô sinh và đặc biệt gây hại cho thai nhi” – Bác sĩ Thiệu nhấn mạnh.

Báo động đỏ dịp tết và lỗ hổng quản lý

Vụ việc 800 tấn mì bẩn hay vụ 130 tấn thịt lợn nhiễm dịch tả lợn châu Phi bị phát hiện tại Hải Phòng mới đây cho thấy thực phẩm bẩn đang “chực chờ” bùng phát dịp cuối năm.

Đây là thời điểm nhu cầu tiêu thụ các loại thực phẩm chế biến sẵn như giò chả, bún, mì, bánh mứt tăng đột biến. PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh cảnh báo, ngoài mì tươi, giò chả và bún là hai nhóm thực phẩm dễ bị tẩm hàn the nhất để tạo độ giòn dai giả tạo. Người tiêu dùng cần cảnh giác với những sản phẩm có độ dai bất thường, để 2-3 ngày không thiu, hoặc bề mặt quá bóng bẩy.

Vụ việc mì tươi Châu Phát tồn tại suốt 10 năm cũng đặt ra câu hỏi lớn về trách nhiệm quản lý. 800 tấn mì lọt ra thị trường là minh chứng cho thấy sự buông lỏng giám sát ở cấp cơ sở. Nếu không siết chặt từ gốc, thì hôm nay là mì tươi, ngày mai sẽ là bánh phở, giò chả hay bất kỳ món ăn nào khác.

Trước tình hình cấp bách, Sở An toàn thực phẩm TP.HCM đã ban hành kế hoạch cao điểm bảo đảm an toàn thực phẩm Tết Nguyên đán Bính Ngọ và Lễ hội Xuân 2026 (từ 30/12/2025 đến 20/3/2026).

Kế hoạch tập trung vào việc:

Kiểm tra đột xuất: Tập trung vào các chợ đầu mối, cơ sở sản xuất thực phẩm tết, các làng nghề.

Phối hợp liên ngành: Sự vào cuộc đồng bộ của Sở Công Thương, Sở Y tế và đặc biệt là Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng lực lượng Công an để xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, ngăn chặn thực phẩm lậu, kém chất lượng ngay từ cửa ngõ.

Tuyên truyền: Nâng cao nhận thức người tiêu dùng về cách nhận biết thực phẩm sạch (như dùng giấy nghệ để thử hàn the).

Cơ quan chức năng khẳng định sẽ xử lý nghiêm minh, không có vùng cấm đối với tội phạm an toàn thực phẩm. Sức khỏe người dân là vốn quý nhất, và không một lợi nhuận nào được phép đánh đổi bằng sự an toàn của cộng đồng.