Chính thức bỏ hình phạt tử hình đối với 6 tội danh từ 1/3/2027

Đời sống • 21/11/2026 12:41

Bộ Luật Hình sự (sửa đổi) vừa được Quốc hội thông qua đã thu hẹp đáng kể phạm vi áp dụng hình phạt tử hình, từ 10 xuống còn 4 tội danh.

antuhinh_1795236356.jpg
Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang trình bày Báo cáo tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Bộ Luật Hình sự (sửa đổi) Ảnh: Media Quốc hội.

Chiều 20/11, với 463/472 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội đã thông qua Bộ Luật Hình sự (sửa đổi). Bộ luật có 417 điều và bắt đầu có hiệu lực từ ngày 1/3/2027.

Thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình

Trong đó, nội dung nhận được nhiều quan tâm nhất chính là thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình từ 10 xuống còn 4 tội danh.

Cụ thể, 6 tội danh không còn áp dụng hình phạt tử hình gồm: Mua bán trái phép chất ma túy, hiếp dâm người dưới 16 tuổi, bạo loạn, chống loài người, tội phạm chiến tranh và khủng bố nhằm chống chính quyền nhân dân.

4 tội danh vẫn có hình phạt cao nhất là tử hình gồm: Phản bội Tổ quốc, giết người, khủng bố và sản xuất trái phép chất ma túy.

Theo Chính phủ, việc tiếp tục thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình nhằm thể hiện chính sách nhân đạo, bảo đảm sự phân hóa trách nhiệm hình sự và tương xứng về mức độ nghiêm khắc giữa các tội danh. Quy định này cũng phù hợp với xu hướng chung của quốc tế. Việc duy trì hình phạt tù chung thân đối với 6 tội danh trên vẫn đáp ứng yêu cầu đấu tranh, phòng chống tội phạm.

Chính phủ cho rằng việc không áp dụng án tử hình đối với tội mua bán trái phép chất ma túy nhưng vẫn giữ hình phạt này với tội sản xuất trái phép chất ma túy. Điều này phù hợp thực tiễn và bảo đảm phân hóa trách nhiệm theo tính chất, mức độ nguy hiểm của từng hành vi.

Thực tế, một số người tham gia mua bán ma túy do thiếu hiểu biết pháp luật, bị lôi kéo, dụ dỗ, thậm chí lừa gạt hoặc ép buộc. Những trường hợp này vẫn có khả năng cải tạo, giáo dục nên không nhất thiết phải áp dụng hình phạt cao nhất. 

Bộ Công an cho biết, giai đoạn 2020-2024, mỗi năm lực lượng chức năng phát hiện, bắt giữ hơn 20.000 vụ với trên 31.000 đối tượng phạm tội về ma túy. Năm 2025, cả nước ghi nhận 21.998 vụ với 44.354 đối tượng bị bắt giữ.

Trong 9 tháng năm 2026, lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy đã triệt phá 17.633 vụ, bắt giữ 35.380 đối tượng và thu giữ lượng lớn ma túy các loại.

Trong đó, khoảng 30% người bị bắt vì mua bán trái phép chất ma túy là đồng bào dân tộc thiểu số hoặc cư trú tại vùng đặc biệt khó khăn. Gần 30% số vụ án có đối tượng dùng vũ khí chống trả khi bị vây bắt. Bộ Công an cũng nhận định, phần lớn vụ án gần đây có khối lượng ma túy vượt ngưỡng cao nhất trong khung hình phạt tử hình đối với tội danh này.

Đáng chú ý, những người phạm một trong 6 tội danh này trước ngày 1/3/2027 cũng không bị tuyên án tử hình nếu được đưa ra xét xử kể từ ngày Bộ luật mới có hiệu lực.

antuhinh2_1795236567.jpeg
Bộ Luật Hình sự (sửa đổi) thu hẹp đáng kể phạm vi áp dụng hình phạt tử hình, từ 10 xuống còn 4 tội danh. Ảnh minh họa.

Bổ sung chính sách khoan hồng

Bên cạnh việc thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình, Bộ luật Hình sự sửa đổi còn bổ sung nhiều quy định mới, trong đó có chính sách khoan hồng đối với người phạm tội tự nguyện nhận tội, chủ động khai báo và chấp nhận hình phạt được đề nghị. Quy định này bổ sung các tình tiết giảm nhẹ bên cạnh những trường hợp như tự thú, đầu thú, thành khẩn khai báo, tố giác đồng phạm và tự nguyện bồi thường, khắc phục hậu quả.

Theo quy định mới, người phạm tội phải khai báo đầy đủ hành vi vi phạm và những tình tiết liên quan ngay từ giai đoạn khởi tố, điều tra; chấp nhận mức hình phạt được đề nghị trong giai đoạn truy tố hoặc xét xử sơ thẩm.

Nếu đáp ứng đủ điều kiện, người phạm tội có thể được tòa án tuyên mức án thấp hơn mức tối thiểu của khung hình phạt đang áp dụng. Tuy nhiên, mức phạt sẽ không thấp hơn giới hạn của khung liền kề nhẹ hơn.

Trường hợp đã bồi thường, khắc phục ít nhất 2/3 thiệt hại, người phạm tội còn có thể được giảm án xuống mức thấp hơn nữa, kể cả ngoài khung hình phạt liền kề nhẹ hơn. Dù vậy, chính sách này không áp dụng với người phạm tội đặc biệt nghiêm trọng; người phạm tội rất nghiêm trọng thuộc các nhóm xâm phạm an ninh quốc gia, tính mạng, sức khỏe, ma túy, tham nhũng hoặc giữ vai trò chủ mưu, cầm đầu, chỉ huy trong các vụ án rất nghiêm trọng khác. Riêng trường hợp được giảm xuống khung liền kề nhẹ hơn, các tội rất nghiêm trọng do cố ý xâm phạm tính mạng, sức khỏe cũng bị loại trừ.

Với những điều luật chỉ quy định một khung hình phạt hoặc khung đang áp dụng đã là nhẹ nhất, tòa án vẫn có thể tuyên mức án thấp hơn mức tối thiểu hoặc chuyển sang loại hình phạt nhẹ hơn. Lý do giảm nhẹ phải được nêu rõ trong bản án.

Ngọc Minh
Tin đáng đọc