Đẩy mạnh phân cấp, bãi bỏ nhiều điều kiện cấp phép không cần thiết

Theo tờ trình của Chính phủ, dự thảo luật dự kiến bãi bỏ 2 thủ tục hành chính, cắt giảm tới 47 điều kiện kinh doanh, đơn giản hóa 4 điều kiện và sửa đổi, bổ sung 3 điều kiện khác. Cùng với đó, các văn bản quy định chi tiết thi hành sau này cũng sẽ được rà soát để bãi bỏ 4 thủ tục, sửa đổi và đơn giản hóa 78 thủ tục hành chính khác.

Cụ thể, đối với Luật Tần số vô tuyến điện, dự thảo luật đề xuất cắt giảm các điều kiện cấp giấy phép sử dụng tần số không còn cần thiết hoặc đã được kiểm soát hiệu quả bằng các công cụ quản lý khác, qua đó giảm chi phí tuân thủ cho tổ chức, cá nhân nhưng vẫn đảm bảo quản lý chặt chẽ tài nguyên tần số. Dự thảo cũng bãi bỏ quy định quản lý hoạt động đào tạo vô tuyến điện viên, chỉ giữ lại yêu cầu về chứng chỉ; đồng thời phân định rõ thẩm quyền cấp, thu hồi chứng chỉ giữa Bộ Khoa học và Công nghệ với các bộ liên quan như Bộ Quốc phòng, Bộ Công an và Bộ Xây dựng.

Đối với Luật Viễn thông, dự thảo bãi bỏ điều kiện doanh nghiệp "không đang trong quá trình giải thể, phá sản" khi xin cấp giấy phép kinh doanh dịch vụ viễn thông, do điều kiện này không phát sinh trong thực tiễn. Các yêu cầu về phương án kỹ thuật và kế hoạch kinh doanh được tích hợp, đơn giản hóa để giảm bớt giấy tờ và rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ. Đồng thời, bỏ quy định điều kiện hoạt động đối với dịch vụ đăng ký, duy trì tên miền, phù hợp với việc lĩnh vực này đã được đưa ra khỏi danh mục ngành, nghề kinh doanh có điều kiện. Luật cũng bổ sung hình thức chia sẻ hạ tầng theo thỏa thuận, làm rõ việc hiệp thương giá chỉ áp dụng giữa các doanh nghiệp viễn thông, và giao Chính phủ quy định cơ chế chia sẻ hạ tầng viễn thông phục vụ quốc phòng, an ninh.

Với Luật Giao dịch điện tử, dự thảo bãi bỏ 2 thủ tục hành chính về thay đổi nội dung và gia hạn giấy phép kinh doanh dịch vụ tin cậy. Lý do được Chính phủ đưa ra là các thông tin cần thiết hiện đã được lưu trữ trong cơ sở dữ liệu dùng chung, trong khi nhu cầu gia hạn có thể được xử lý linh hoạt thông qua cơ chế cấp lại giấy phép, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp trên môi trường số.

Tại Luật Chuyển giao công nghệ, dự thảo tập trung phân quyền mạnh mẽ từ Thủ tướng Chính phủ sang cho Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ trong việc phê duyệt, ban hành các chương trình quốc gia về phát triển thị trường khoa học và công nghệ; quyết định các chương trình, chính sách về nhập khẩu, chuyển giao, ứng dụng và đổi mới công nghệ. Việc phân cấp này nhằm nâng cao tính chủ động, rút ngắn thời gian xử lý công việc và đảm bảo tính thống nhất của hệ thống pháp luật.

Thận trọng với tài nguyên quốc gia, kiên quyết loại bỏ tư duy "không quản được thì cấm"

Thẩm tra sơ bộ dự án luật, Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường cơ bản tán thành sự cần thiết ban hành luật và đánh giá hồ sơ dự án được chuẩn bị công phu, nghiêm túc. Tuy nhiên, Chủ nhiệm Nguyễn Thanh Hải lưu ý, đối với Luật Tần số vô tuyến điện, do tần số là tài nguyên quốc gia hữu hạn, có giá trị kinh tế lớn và được cấp trực tiếp không qua đấu giá hay thi tuyển, Chính phủ cần rà soát kỹ lưỡng, bổ sung đánh giá thực tiễn thi hành.

Với quy định cấp băng tần trong trường hợp đặc biệt cho doanh nghiệp nhà nước trực tiếp phục vụ quốc phòng, an ninh, cơ quan thẩm tra tán thành việc điều chỉnh thời hạn cấp phép lần đầu không quá 5 năm, gia hạn không quá 10 năm (tổng thời hạn tối đa 15 năm không đổi) để phù hợp với chu kỳ đầu tư hạ tầng viễn thông lưỡng dụng. Tuy nhiên, cần làm rõ các tiêu chí xác định "tỷ lệ cơ bản" phục vụ quốc phòng, an ninh, hiệu quả sử dụng băng tần, cơ chế hạch toán tách bạch, chế độ báo cáo giám sát và xử lý nếu sử dụng sai mục đích. Các quy định mới phải bảo đảm không làm méo mó thị trường viễn thông, không ảnh hưởng đến cạnh tranh lành mạnh cũng như quyền ưu tiên quốc gia đối với các vị trí quỹ đạo đã đăng ký với Liên minh Viễn thông quốc tế (ITU).

Về cơ chế sử dụng chung hạ tầng viễn thông phục vụ quốc phòng, an ninh theo thỏa thuận, Thường trực Ủy ban thẩm tra đề nghị nghiên cứu quy định ngay trong luật việc giao Chính phủ quy định chi tiết cơ chế, chính sách đặc thù. Trong đó, phải xác định rõ đối tượng áp dụng, nguyên tắc bù đắp chi phí, bảo đảm an toàn hạ tầng và bí mật nhà nước, đồng thời tương thích với các cam kết quốc tế về thương mại dịch vụ viễn thông (WTO, CPTPP, EVFTA).

Đặc biệt, về việc cắt giảm thủ tục, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường nhấn mạnh việc chuyển mạnh từ "tiền kiểm" sang "hậu kiểm" chỉ đạt hiệu quả thực chất khi có đầy đủ các công cụ quản lý thay thế. Cơ quan thẩm tra yêu cầu Chính phủ làm rõ phương thức hậu kiểm tương ứng với từng nhóm thủ tục được cắt giảm, bảo đảm tinh thần cải cách nhưng không buông lỏng quản lý nhà nước. Riêng với đề xuất bỏ thủ tục gia hạn và thay đổi giấy phép dịch vụ tin cậy (Luật Giao dịch điện tử), nếu chưa đủ căn cứ bãi bỏ, cơ quan thẩm tra đề nghị cân nhắc duy trì thủ tục gia hạn nhưng kéo dài thời hạn giấy phép, kết hợp đơn giản hóa thủ tục cấp lại.

Phát biểu tại phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên nhấn mạnh tinh thần xuyên suốt của dự án luật là cải cách, đơn giản hóa thủ tục nhưng tuyệt đối không buông lỏng quản lý. Cần kiên quyết xóa bỏ tư duy "không quản được thì cấm" hoặc đặt ra các thủ tục biến tướng, gây khó khăn cho doanh nghiệp. Lãnh đạo Quốc hội lưu ý cơ quan soạn thảo cần tập trung nghiên cứu các phương thức quản lý thay thế hiện đại như hậu kiểm, quản lý rủi ro và đẩy mạnh ứng dụng dữ liệu số để tối ưu hóa, giảm bớt chi phí giấy tờ cho người dân và doanh nghiệp.

Sau khi thảo luận, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã thống nhất trình Quốc hội bổ sung dự án luật vào chương trình xây dựng luật năm 2026 và xem xét, thông qua tại kỳ họp không thường lệ diễn ra vào đầu tháng 8 tới.