Một cặp vợ chồng tại Pháp đã phát hiện kho báu gồm 239 đồng tiền vàng có niên đại từ thế kỷ XVII trong quá trình cải tạo một dinh thự cổ tại thị trấn Plozévet, vùng Brittany. Sau gần 2 năm được các chuyên gia xác thực và nghiên cứu, phần lớn số tiền vàng được đưa ra đấu giá, thu về gần 1 triệu euro (khoảng 30,2 tỷ đồng so với tỷ giá hiện tại), cao gấp nhiều lần mức định giá ban đầu.

Theo hồ sơ do nhà đấu giá Ivoire Angers/Deloys công bố, cặp vợ chồng mua khu dinh thự tại Plozévet vào năm 2012. Đến năm 2019, họ bắt đầu cải tạo công trình nhằm kết nối 3 tòa nhà gồm khu nhà chính, nhà kho và chuồng ngựa cũ thành một quần thể thống nhất. Trong quá trình tháo dỡ tường đá và gia cố kết cấu, các thợ xây đã phát hiện một hộp kim loại được giấu bên trong bức tường. Vài ngày sau, họ tiếp tục tìm thấy một túi tiền vàng đặt phía trên một thanh xà gỗ. Tổng cộng, 2 vị trí cất giấu chứa 239 đồng tiền vàng.

Ngay sau khi phát hiện, chủ sở hữu đã thông báo vụ việc cho cơ quan chức năng. Bộ sưu tập được Cơ quan Khảo cổ học Dự phòng khu vực của Pháp tiến hành xác thực, lập hồ sơ và nghiên cứu bối cảnh khảo cổ nhằm xác định niên đại, nguồn gốc cũng như giá trị lịch sử của từng hiện vật.

Kết quả giám định cho thấy kho báu gồm 23 đồng tiền được đúc dưới thời Vua Louis XIII và 216 đồng còn lại thuộc thời Vua Louis XIV. Các đồng tiền được sản xuất tại 19 xưởng đúc khác nhau trên khắp nước Pháp trong giai đoạn từ năm 1638 đến năm 1692, phản ánh hệ thống đúc tiền phân tán trước khi hoạt động này được tập trung hóa.

Trong số các hiện vật đáng chú ý có đồng Louis d'or kép đúc tại Dijon năm 1646 và đồng Louis d'or đúc tại Paris năm 1640 mang họa tiết hình thánh giá. Theo giới chuyên môn, đây đều là những đồng tiền rất hiếm, còn lại số lượng ít và được bảo quản trong tình trạng tốt.

Khi hoàn tất quá trình nghiên cứu, bộ sưu tập ban đầu được định giá khoảng 250.000-300.000 euro. Tuy nhiên, chủ sở hữu quyết định giữ lại 4 đồng tiền làm kỷ niệm và đưa 235 đồng còn lại tới nhà đấu giá Ivoire Angers/Deloys để bán đấu giá vào ngày 29/9/2021 tại thành phố Angers.

Phiên đấu giá kéo dài khoảng 5 giờ với sự tham gia của các nhà sưu tập trực tiếp, trực tuyến và qua điện thoại. Kết quả, toàn bộ 235 đồng tiền được bán với tổng giá trị khoảng 830.000 euro trước phí. Sau khi cộng các khoản phí đấu giá, tổng giá trị giao dịch đạt xấp xỉ 1 triệu euro, vượt xa mức định giá ban đầu.

Đáng chú ý, 2 đồng tiền quý hiếm nhất đều được bán với giá 46.000 euro trước phí và đạt 56.120 euro sau khi tính phí. Một số đồng Louis d'or khác cũng được trả giá từ 18.300 đến 24.400 euro, tùy theo độ hiếm, nơi đúc và tình trạng bảo quản.

Các nhà nghiên cứu cho biết việc bộ sưu tập được tìm thấy nguyên vẹn trong 2 vị trí cất giấu kín đã giúp bảo tồn cả giá trị lịch sử lẫn bối cảnh khảo cổ. Quá trình nghiên cứu cũng xác định nhiều gia đình từng sinh sống tại khu dinh thự từ thế kỷ XIII đến thế kỷ XVIII. Dựa trên việc đồng tiền được đúc muộn nhất có niên đại năm 1692, các chuyên gia nhận định kho báu nhiều khả năng được cất giấu vào cuối thế kỷ XVII nhưng chủ nhân khi đó đã không quay lại lấy.

Sau khi cuộc đấu giá kết thúc, nhiều đồng tiền đã được các nhà sưu tập tư nhân và Xưởng đúc tiền Paris (Monnaie de Paris) mua lại, trong khi 4 đồng tiền còn lại tiếp tục được gia đình phát hiện lưu giữ như một kỷ niệm về phát hiện tình cờ tại dinh thự cổ ở Plozévet.