Theo Smithsonian Magazine, một cặp vợ chồng giấu tên khi thay sàn bếp tại ngôi nhà ở làng Ellerby, hạt North Yorkshire (Đông Bắc nước Anh), đã phát hiện một chiếc cốc đất nung nhỏ chứa đầy những đồng tiền vàng quý hiếm, trong đó có nhiều đồng đã tồn tại hơn 400 năm.

Phát hiện được thực hiện vào tháng 7/2019. Bên trong chiếc cốc là 266 đồng tiền vàng được đúc trong giai đoạn từ năm 1610 đến 1727.

Ban đầu, nhà đấu giá Spink & Son định giá bộ sưu tập ở mức hơn 250.000 bảng Anh, nhưng khi phiên đấu giá kết thúc, toàn bộ kho báu đã được bán với giá khoảng 754.000 bảng Anh (hơn 26 tỷ đồng theo tỷ giá hiện nay), cao gấp gần ba lần so với ước tính ban đầu.

Mọi chuyện bắt đầu từ một sự cố rất bình thường.

Trong lúc tháo dỡ sàn bê tông cũ của căn bếp, cặp vợ chồng bất ngờ va phải một vật cứng nằm bên dưới. Ban đầu, họ lo ngại mình đã đụng phải một đường dây điện cũ được chôn dưới nền nhà.

Tuy nhiên, khi tiếp tục đào xuống để kiểm tra, họ phát hiện vật cản đó thực chất là một chiếc cốc gốm nhỏ chứa đầy tiền vàng. Phát hiện bất ngờ này ngay lập tức đặt ra câu hỏi quen thuộc với mọi kho báu được tìm thấy tại Anh: Liệu số tiền này có thuộc diện "báu vật quốc gia" theo quy định của pháp luật hay không.

Kích thước của chiếc cốc càng khiến phát hiện này trở nên khó tin.

Chiếc cốc bằng gốm được chôn ở độ sâu chỉ khoảng 15-20 cm dưới mặt sàn và có kích thước chỉ tương đương một lon nước ngọt. Nhỏ đến mức nó có thể nằm yên dưới nền nhà qua nhiều thế hệ mà không ai phát hiện.

Điều đặc biệt là những đồng tiền này ban đầu không phải đồ sưu tầm hiếm có.

Vào thời điểm được sử dụng, chúng chỉ đơn giản là tiền tệ lưu thông trong các hoạt động mua bán hằng ngày. Sau đó, vì một lý do nào đó, toàn bộ số tiền được cất giấu rồi bị lãng quên.

Các đồng tiền đều được đúc trong giai đoạn từ 1610 đến 1727. Khi mới được chôn xuống, tổng giá trị của chúng vào khoảng 50-100 bảng Anh - một khoản tiền rất lớn vào thời bấy giờ.

Trong bộ sưu tập có một số đồng tiền đặc biệt quý giá nhờ lỗi đúc hiếm gặp.

Đáng chú ý nhất là đồng guinea của Vua George I đúc năm 1720, bị lỗi khi cả hai mặt đều mang cùng một dòng chữ khắc. Đồng tiền này được định giá khoảng 4.000 bảng Anh.

Ngoài ra còn có một đồng guinea thời Vua Charles II với lỗi đánh vần tên bằng tiếng Latin, được ước tính trị giá khoảng 1.500 bảng Anh.

Thông thường, không phải mọi kho báu được tìm thấy tại Anh đều thuộc về người phát hiện. Tuy nhiên, sau quá trình xem xét pháp lý, nhân viên điều tra tư pháp của Chính phủ Anh kết luận rằng bộ tiền vàng này có thể được trả lại cho người tìm thấy.

Lý do là đồng tiền mới nhất trong bộ sưu tập là đồng guinea của Vua George I đúc năm 1727. Khi được phát hiện vào năm 2019, đồng tiền này chưa đủ 300 năm tuổi, nên không đáp ứng điều kiện để được xếp vào diện "Treasure" (báu vật) theo luật pháp Anh thời điểm đó.

Dẫu vậy, nhà nước vẫn giữ lại một hiện vật duy nhất. Đó là một đồng tiền vàng Brazil cực hiếm, từng lưu hành tại Anh vào những năm 1720. Đồng tiền này được đưa vào bộ sưu tập của một bảo tàng quốc gia, trong khi toàn bộ số tiền còn lại được trả cho chủ sở hữu để tự do đem bán đấu giá.