Theo BSCKII Nguyễn Tiến Dũng - Phó Giám đốc Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai đã đưa ra những khuyến cáo quan trọng cùng nguyên tắc "3 không" để người dân đón một mùa xuân an toàn, trọn vẹn.

"Cơn bão" dẫn đến đột quỵ từ mâm cỗ ngày tết

Theo các chuyên gia y tế, Tết là khoảng thời gian mà các yếu tố nguy cơ hội tụ, tạo nên áp lực lớn lên hệ tim mạch. Sự thay đổi đột ngột trong thói quen ăn uống và sinh hoạt là tác nhân trực tiếp làm mất ổn định huyết áp – yếu tố nguy cơ hàng đầu dẫn đến đột quỵ (cả tái phát lẫn mắc mới).

Hai "kẻ thù" giấu mặt trên mâm cỗ Tết bao gồm:

Dư thừa Natri (Muối): Các món ăn truyền thống như bánh chưng, dưa hành, thịt muối, giò chả... thường chứa hàm lượng muối rất cao. Việc nạp quá nhiều muối gây giữ nước trong lòng mạch, làm tăng tiền tải và gia tăng áp lực lên thành mạch vốn đã bị tổn thương ở người cao tuổi hoặc người có bệnh nền.

Rượu bia và chất kích thích: Ethanol trong rượu bia và các chất kích thích khác kích hoạt hệ thần kinh giao cảm, làm tăng nhịp tim và gây co mạch ngoại biên. Điều này dễ dẫn đến các cơn tăng huyết áp kịch phát, thúc đẩy biến cố mạch máu não.

Ngoài ra, việc thức khuya đón giao thừa, lịch trình du xuân dày đặc khiến giấc ngủ không đảm bảo cũng làm gia tăng stress oxy hóa, gây mất ổn định các mảng xơ vữa động mạch, tạo điều kiện hình thành cục máu đông.

Hiểm họa từ tâm lý "kiêng thuốc" đầu năm

Một sai lầm phổ biến nhưng cực kỳ nguy hiểm mà bác sĩ Dũng đặc biệt lưu ý là tâm lý "kiêng uống thuốc" vào ngày đầu năm do lo sợ "mất lộc", hoặc đơn giản là quên liều do mải mê chúc tết.

Đối với bệnh nhân đang sử dụng thuốc kháng kết tập tiểu cầu (như Aspirin, Clopidogrel) hoặc thuốc kháng đông để dự phòng, việc ngừng thuốc đột ngột là "tối kỵ". Hành động này tạo điều kiện hình thành huyết khối tại các vị trí động mạch hẹp hoặc tại tim (với người bị rung nhĩ), dẫn đến tắc mạch não cấp tính.

Ngược lại, nếu kết hợp thuốc với rượu bia, quá trình chuyển hóa thuốc tại gan bị thay đổi, làm tăng tác dụng chống đông, dễ dẫn đến xuất huyết tiêu hóa hoặc nghiêm trọng hơn là xuất huyết não.

Nguyên tắc "3 không" để phòng ngừa biến cố

Để bảo vệ sức khỏe trong dịp Tết, BSCKII Nguyễn Tiến Dũng khuyến nghị người dân, đặc biệt là nhóm nguy cơ cao (tăng huyết áp, đái tháo đường, rung nhĩ, tiền sử đột quỵ) cần tuân thủ tuyệt đối nguyên tắc "3 không":

Không ngắt quãng điều trị: Thuốc duy trì là "hàng rào" bảo vệ quan trọng nhất. Người bệnh cần uống thuốc đúng giờ, đúng liều lượng, đảm bảo huyết áp mục tiêu dưới 130/80 mmHg.

Không lạm dụng chất kích thích: Hạn chế tối đa rượu, bia, thuốc lá, thuốc lào để tránh kích thích co mạch và tăng huyết áp đột ngột.

Không chủ quan với thời tiết: Tháng Giêng thường có các đợt rét đậm. Thời tiết lạnh gây co mạch toàn thân để giữ nhiệt, làm tăng sức cản ngoại biên. Cần giữ ấm vùng đầu, cổ và tránh thay đổi nhiệt độ môi trường quá nhanh (như việc ra khỏi chăn ấm đột ngột vào sáng sớm).

Nhận diện dấu hiệu sớm và quy tắc F.A.S.T
Trước khi cơn đột quỵ ập đến, cơ thể thường phát ra những tín hiệu cảnh báo nhưng dễ bị bỏ qua như: xây xẩm mặt mày, chóng mặt không rõ nguyên nhân, tê yếu tay chân thoáng qua.

Khi nghi ngờ đột quỵ, hãy áp dụng ngay quy tắc F.A.S.T để nhận diện:

F (Face): Miệng méo, nhân trung lệch khi cười hoặc nói.

A (Arm): Yếu hoặc liệt một bên tay/chân (không thể giơ hai tay lên ngang nhau).

S (Speech): Nói ngọng, líu lưỡi hoặc không hiểu lời người khác.

T (Time): Đây là tình trạng cấp cứu khẩn cấp, cần hành động ngay lập tức.

Trong cấp cứu đột quỵ, mỗi phút trôi qua đồng nghĩa với gần 2 triệu tế bào thần kinh bị mất đi. "Giờ vàng" để cứu sống bệnh nhân và hạn chế di chứng là trước 4,5 giờ (đối với thuốc tiêu sợi huyết).

Những việc cần làm ngay:

Đặt bệnh nhân nằm nghiêng trên mặt phẳng an toàn, đầu cao 30 độ để bảo vệ đường thở.

Nới lỏng quần áo.

Gọi cấp cứu 115 hoặc vận chuyển an toàn đến cơ sở y tế gần nhất có khả năng điều trị đột quỵ.

Những điều tuyệt đối tránh:

Không cạo gió, chích máu đầu ngón tay.

Không vắt chanh vào miệng (nguy cơ sặc vào phổi).

Không tự ý cho uống bất kỳ loại thuốc nào (kể cả thuốc hạ áp hay An cung ngưu hoàng hoàn) khi chưa có chỉ định của bác sĩ.

Tết là thời gian để nghỉ ngơi, nhưng với hệ mạch máu, đây là lúc cần sự "kỷ luật" cao nhất. Hãy lắng nghe cơ thể và hành động quyết đoán ngay khi có dấu hiệu bất thường để đảm bảo sức khỏe cho chính mình và người thân.