Chuyển đổi từ chăn nuôi nhỏ lẻ sang sản xuất quy mô lớn

Những năm gần đây, ngành chăn nuôi Việt Nam đã có bước chuyển rõ rệt từ mô hình nhỏ lẻ, tự cung tự cấp sang chăn nuôi tập trung, quy mô lớn theo hướng sản xuất hàng hóa. Quá trình này gắn liền với phát triển giết mổ và chế biến công nghiệp, góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm, bảo đảm an toàn thực phẩm và giảm thiểu ô nhiễm môi trường.

Theo Cục Chăn nuôi và Thú y (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), trong quý I/2026, chăn nuôi lợn và gia cầm tiếp tục phục hồi tích cực. Tổng đàn lợn tăng 2,9%, gia cầm tăng 3,3% so với cùng kỳ năm trước. Sản lượng thịt lợn hơi đạt khoảng 1,44 triệu tấn (tăng 4,9%), thịt gia cầm đạt 660,8 nghìn tấn (tăng 5,8%). Tuy nhiên, chăn nuôi trâu, bò vẫn gặp nhiều khó khăn và có xu hướng giảm.

Dù ghi nhận tăng trưởng, ngành chăn nuôi vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Việc áp dụng chăn nuôi an toàn sinh học chưa đồng bộ, đặc biệt tại khu vực nông hộ và trang trại nhỏ. Nguy cơ bùng phát các dịch bệnh nguy hiểm như dịch tả lợn châu Phi, lở mồm long móng, cúm gia cầm vẫn luôn hiện hữu.

Bên cạnh đó, quy mô sản xuất nhỏ lẻ khiến việc ứng dụng công nghệ hiện đại còn hạn chế, làm giảm sức cạnh tranh của sản phẩm trong nước. Hệ thống giết mổ, chế biến chưa đồng bộ, trong khi giết mổ nhỏ lẻ vẫn chiếm ưu thế, dẫn đến chênh lệch lớn giữa giá bán tại trang trại và giá đến tay người tiêu dùng.

Một thách thức lớn khác là sự phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu, đặc biệt trong sản xuất thức ăn chăn nuôi. Hiện Việt Nam mới chủ động được khoảng 35% nguồn nguyên liệu, còn lại 65% phải nhập khẩu, khiến chi phí sản xuất cao và tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Trong bối cảnh đó, các mô hình chăn nuôi tuần hoàn như sử dụng biogas, đệm lót sinh học, tái chế phụ phẩm nông nghiệp đang được khuyến khích nhân rộng nhằm giảm thiểu ô nhiễm và tối ưu hóa tài nguyên.

Phát triển chuỗi giá trị – chìa khóa nâng cao sức cạnh tranh

Định hướng đến năm 2030, ngành chăn nuôi Việt Nam đặt mục tiêu phát triển theo hướng hiện đại, quy mô lớn, ứng dụng công nghệ cao và kiểm soát hiệu quả dịch bệnh, đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế.

Tại Hà Nội, ngành nông nghiệp đặt mục tiêu đến năm 2030 đạt 80% tỷ lệ nội địa hóa hệ thống chuồng trại và thiết bị. Khoảng 80% trang trại quy mô lớn sẽ sử dụng chuồng trại hiện đại; 80% chăn nuôi lợn, gia cầm áp dụng mô hình chuồng kín; 80% cơ sở chăn nuôi trâu, bò sử dụng đệm lót sinh học.

Song song đó, thành phố thúc đẩy phát triển công nghiệp chuồng trại, công nghệ xử lý chất thải và nhân rộng các mô hình chăn nuôi tuần hoàn, góp phần đẩy nhanh quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa ngành chăn nuôi và hướng tới xuất khẩu.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, để nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững, cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, trong đó trọng tâm là tổ chức lại sản xuất và phát triển chuỗi giá trị khép kín.

Việc liên kết chặt chẽ các khâu từ con giống, thức ăn, chăn nuôi đến giết mổ, chế biến và phân phối được xem là yếu tố then chốt giúp kiểm soát chất lượng, giảm chi phí và nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm.

Ngoài ra, đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, đặc biệt là công nghệ sinh học trong chọn tạo giống, đầu tư hệ thống giết mổ tập trung và chế biến sâu sẽ góp phần gia tăng giá trị sản phẩm. Việc quy hoạch và thay thế dần các cơ sở giết mổ nhỏ lẻ không đạt chuẩn cũng là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao chất lượng, bảo đảm an toàn thực phẩm và khả năng truy xuất nguồn gốc.

Hướng tới hệ sinh thái chăn nuôi xanh, bền vững

Xây dựng hệ sinh thái chăn nuôi xanh, hiện đại, an toàn dịch bệnh không chỉ là yêu cầu trước mắt mà còn là chiến lược dài hạn của ngành nông nghiệp Việt Nam.

Khi các “mắt xích” trong chuỗi giá trị được liên kết chặt chẽ, công nghệ được ứng dụng sâu rộng và sản xuất được tổ chức theo hướng chuyên nghiệp, ngành chăn nuôi sẽ có nền tảng vững chắc để phát triển bền vững, đáp ứng nhu cầu trong nước và mở rộng thị trường quốc tế.