Cú sốc chi phí và áp lực lên biên lợi nhuận

Từ tháng 3/2026, ngành hàng không toàn cầu đã bắt đầu ngấm đòn từ những bất ổn địa chính trị tại khu vực Trung Đông. Tại Tọa đàm "Giải pháp nào kích cầu hàng không du lịch trong tình hình mới" diễn ra vào trung tuần tháng 5, ông Đinh Văn Tuấn - Phó Tổng Giám đốc Vietnam Airlines đã đưa ra những con số đáng báo động về tình hình hiện tại.

Theo dự kiến vào tháng 6/2026, giá nhiên liệu bay Jet A1 có thể neo ở mức 160 USD/thùng, vượt xa mức 85 USD/thùng theo kế hoạch ban đầu (thậm chí có thời điểm tăng gấp 3 lần kế hoạch). Sự chênh lệch này trực tiếp bào mòn biên lợi nhuận của doanh nghiệp. Phân tích về tác động của bão giá, ông Đinh Văn Tuấn nhấn mạnh mức độ nghiêm trọng:

"Tính sơ bộ thì 1 USD tăng lên, chi phí nhiên liệu Z1 sẽ phát sinh thêm 300 tỷ một năm. Nếu mà giả định chúng tôi giữ nguyên cái sản lượng như kế hoạch đang khai thác ấy thì năm 2026 là Vietnam Airlines sẽ lỗ lên đến 30.000 tỷ. Đây là một con số rất là lớn."

Thực tế, biến động giá dầu chưa ảnh hưởng đến hoạt động của Vietnam Airlines trong 3 tháng đầu năm. Hãng đã ngắt mạch thua lỗ từ thời kỳ đại dịch và đạt được kết quả tài chính ấn tượng nhờ cao điểm Tết cùng nỗ lực tăng cường khai thác các đường bay châu Âu.

Bức tranh tài chính Vietnam Airlines Quý I/2026

Dù có sự khởi sắc, bức tranh toàn cảnh vẫn chịu áp lực nặng nề do khoản lỗ lũy kế tính đến cuối kỳ trước vẫn ở mức âm 26.691,6 tỷ đồng. Khoản lãi kỷ lục của quý I được dự báo sẽ không đủ sức gánh vác cho giai đoạn khó khăn tiếp theo. Đánh giá về triển vọng nửa đầu năm, ông Tuấn thẳng thắn chia sẻ:

"Hy vọng xung đột ở Trung Đông sẽ kết thúc sớm và thị trường hàng không quay lại được như quý 1. Vietnam Airlines có lợi nhuận một ít trong quý 1 thì sang quý 2 đã lỗ rồi, và 6 tháng đầu năm là sẽ lỗ một ít."

Tái kích hoạt "kịch bản thời Covid-19" để sinh tồn

Đứng trước rủi ro tài chính hiện hữu, Vietnam Airlines buộc phải linh hoạt triển khai đồng bộ nhiều kịch bản ứng phó khẩn cấp, bao gồm cả việc khởi động lại những biện pháp từng được áp dụng trong giai đoạn Covid-19 đầy cam go.

Thắt chặt nhân sự và tối ưu chi phí: Hãng quyết định giãn, hoãn các dự án đầu tư. Chế độ nghỉ không lương và nghỉ luân phiên được áp dụng trở lại. Đặc biệt, ban lãnh đạo cấp cao tự nguyện cắt giảm thu nhập: Chủ tịch HĐQT và Tổng Giám đốc giảm 50% lương, các Phó Tổng Giám đốc giảm 40% và lãnh đạo các ban giảm 30%.

Chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI): AI được đưa vào hệ thống để lập lịch trình và tính toán đường bay tối ưu nhất, phục vụ trực tiếp cho hoạt động sản xuất kinh doanh nhằm giảm thiểu chi phí thừa.

Nghiệp vụ khai thác linh hoạt: Tận dụng lưu lượng bay trên bầu trời giảm do xung đột, hãng đã đàm phán với cơ quan quản lý bay để xin phép "bay tắt", giúp rút ngắn thời gian trên không và áp dụng phương thức hạ cánh tối ưu. Đồng thời, hãng tận dụng nghiệp vụ "tankering" – linh hoạt nạp nhiên liệu dự trữ tại các quốc gia lân cận có giá rẻ thay vì nạp tại những điểm đến đắt đỏ.

Tăng cường kỹ thuật, bảo dưỡng: Tận dụng thời điểm sản lượng bay sụt giảm, hãng đẩy mạnh việc bảo dưỡng và rửa động cơ máy bay. Giải pháp này giúp cải thiện hiệu suất động cơ và giảm đáng kể lực cản, từ đó tối ưu hóa mức tiêu hao nhiên liệu so với trước đây.

Cơ cấu lại mạng đường bay chiến lược

Song song với các biện pháp thắt lưng buộc bụng nội bộ, việc quy hoạch lại mạng lưới chuyến bay được xem là yếu tố sống còn. Hãng đang tính toán lộ trình cắt giảm tần suất đối với các đường bay có mật độ dày đặc.

Tuy nhiên, việc cắt giảm được tính toán kỹ lưỡng để không làm đứt gãy hệ sinh thái du lịch - hàng không. Hãng kiên quyết duy trì các đường bay chiến lược đến các điểm khó tiếp cận bằng phương tiện đường bộ, đường sắt như Côn Đảo, Phú Quốc nhằm đảm bảo nhiệm vụ chính trị và kết nối du lịch địa phương. Đối với mạng lưới quốc tế, các phương án tối ưu cũng đang được rà soát thận trọng.

Theo Cục Hàng không, Việt Nam nằm trong nhóm các quốc gia phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu nhiên liệu bay nên đối mặt với mức độ rủi ro rất cao. Nếu tình trạng khủng hoảng toàn cầu tiếp tục kéo dài, không chỉ Vietnam Airlines mà toàn bộ các hãng hàng không nội địa sẽ cần phải tăng cường các biện pháp điều phối, tối ưu hóa nguồn cung trong nước theo hướng thận trọng nhất.