Chuẩn hóa nông sản nâng tầm giá trị OCOP

Những năm gần đây, Chương trình OCOP tại Cao Bằng đã tạo ra bước chuyển biến quan trọng trong tư duy sản xuất của người dân. Trước đây, nhiều nông sản đặc trưng của vùng cao như hạt dẻ Trùng Khánh, lê Xuân Trường, khoai môn thơm Bảo Lâm hay mật ong rừng chủ yếu được sản xuất theo quy mô hộ gia đình, còn mang tính nhỏ lẻ, manh mún. Việc thiếu sự đầu tư đồng bộ trong xây dựng thương hiệu, hoàn thiện quy trình sản xuất và kết nối thị trường khiến giá trị kinh tế của những sản phẩm này chưa phát huy hết tiềm năng vốn có.

Khi tham gia Chương trình OCOP, các hợp tác xã và hộ kinh doanh đã thay đổi cách tiếp cận trong sản xuất hàng hóa. Từ việc chỉ tạo ra những sản phẩm sẵn có, các chủ thể chuyển sang nghiên cứu nhu cầu thị trường, chú trọng chất lượng, mẫu mã và xây dựng câu chuyện riêng cho từng sản phẩm. Các đơn vị chủ động đầu tư máy móc, áp dụng quy trình sản xuất an toàn, đồng thời xây dựng vùng nguyên liệu ổn định. Đây là nền tảng quan trọng giúp nông sản Cao Bằng hình thành chuỗi liên kết giá trị, đưa những sản vật đặc hữu của vùng cao trở thành hàng hóa có nhận diện và sức cạnh tranh trên thị trường.

Điển hình tại xã Đông Khê, sản phẩm thạch đen đã có sự thay đổi mạnh mẽ sau khi tham gia chương trình. Từ phương thức sản xuất thủ công trước đây, các cơ sở sản xuất đã mạnh dạn đầu tư xây dựng nhà xưởng, lắp đặt thiết bị chế biến đáp ứng yêu cầu về vệ sinh an toàn thực phẩm. Chất lượng sản phẩm được kiểm soát chặt chẽ từ khâu thu hái nguyên liệu đến quá trình chế biến, đóng gói và hoàn thiện sản phẩm. Sự chuyển đổi này không chỉ giúp thạch đen nâng cao chất lượng mà còn tạo điều kiện để sản phẩm mang đặc trưng Cao Bằng tiếp cận nhiều hơn với người tiêu dùng trong cả nước.

Chị Nông Thị Hương, chủ cơ sở sản xuất thạch đen Thu Hương chia sẻ, trước đây sản phẩm của cơ sở chủ yếu được tiêu thụ nhỏ lẻ trong phạm vi địa phương. Sau khi tham gia OCOP, nhờ được hỗ trợ hoàn thiện hồ sơ, thiết kế bao bì chuyên nghiệp và xây dựng thương hiệu bài bản, cơ sở đã có những bước phát triển đáng kể. Việc tích cực tham gia các hoạt động xúc tiến thương mại cũng giúp sản phẩm tiếp cận rộng rãi hơn với người tiêu dùng, từ đó duy trì đà tăng trưởng doanh thu ổn định qua từng năm.

Đến nay, Cao Bằng đã có 174 sản phẩm OCOP được công nhận, trong đó 10 sản phẩm đạt 4 sao và 164 sản phẩm đạt 3 sao. Từ những sản phẩm truyền thống như miến dong, thịt hun khói, lạp sườn, trà thảo dược đến các sản phẩm chế biến sâu từ hạt dẻ, khoai môn, các sản phẩm OCOP đang tạo dựng hệ sinh thái nông sản đặc trưng, gắn kết giá trị kinh tế với bản sắc văn hóa vùng cao. Không chỉ là những mặt hàng thương mại, đây còn là những đại diện cho câu chuyện về vùng đất, con người và tiềm năng phát triển của Cao Bằng.

Mở rộng thị trường khẳng định thương hiệu OCOP

Nếu chuẩn hóa chất lượng là bước đi nền tảng thì xúc tiến thương mại và quảng bá sản phẩm chính là cầu nối đưa nông sản Cao Bằng đến gần hơn với người tiêu dùng. Nhận thức rõ điều này, tỉnh đã dành sự quan tâm đặc biệt cho công tác phát triển thị trường, đưa các sản phẩm OCOP vượt ra khỏi phạm vi tiêu thụ truyền thống để tiếp cận những kênh phân phối chuyên nghiệp hơn. Qua đó, thương hiệu OCOP Cao Bằng ngày càng được nhận diện rõ nét trên thị trường trong và ngoài tỉnh.

Năm 2025 đánh dấu bước tiến quan trọng khi Hội chợ xúc tiến thương mại sản phẩm OCOP của tỉnh được tổ chức với quy mô 130 gian hàng, thu hút sự tham gia của 16 tỉnh, thành phố. Sự kiện đã giới thiệu hơn 1.000 sản phẩm đặc trưng vùng miền, tạo cơ hội để nông sản Cao Bằng quảng bá hình ảnh, giới thiệu giá trị riêng của từng sản phẩm và kết nối với các đối tác tiêu thụ. Cùng với đó, việc tổ chức 8 phiên chợ quảng bá tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và 2 hội chợ thương mại cư dân biên giới đã góp phần mở rộng không gian tiếp cận thị trường cho sản phẩm địa phương.

Các sở, ngành liên quan cũng phát huy vai trò kết nối, hỗ trợ hơn 50 lượt chủ thể tham gia 22 chương trình xúc tiến thương mại tại các trung tâm kinh tế lớn như Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh, Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng. Bên cạnh thị trường trong nước, một số sản phẩm OCOP tiêu biểu còn được giới thiệu tại thị trường Trung Quốc và Lào. Những kết quả này cho thấy sự chuyển biến rõ nét trong năng lực sản xuất, hoàn thiện sản phẩm và khả năng cạnh tranh của các sản phẩm nông sản đặc hữu Cao Bằng trên hành trình vươn ra thị trường rộng lớn hơn.

Cùng với xúc tiến thương mại truyền thống, chuyển đổi số đang được tỉnh xác định là giải pháp quan trọng để mở rộng phương thức tiếp cận khách hàng. Hiện nay, hơn 90% chủ thể OCOP trên địa bàn đã hiện diện trên các sàn thương mại điện tử và nền tảng bán hàng trực tuyến như Shopee, Lazada, Postmart, Facebook, Zalo, TikTok. Việc ứng dụng công nghệ số không chỉ giúp nông sản địa phương vượt qua giới hạn về khoảng cách địa lý mà còn tạo điều kiện để sản phẩm đến tay người tiêu dùng trên khắp cả nước theo hướng chuyên nghiệp, minh bạch hơn.

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Nông Thanh Mẫn cho biết, Chương trình OCOP giữ vai trò quan trọng trong việc cơ cấu lại ngành nông nghiệp và thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn. Không chỉ tạo ra những sản phẩm hàng hóa có giá trị gia tăng cao, chương trình còn góp phần thay đổi tư duy sản xuất, nâng cao năng lực quản lý, xây dựng thương hiệu và phát triển sản phẩm theo hướng bền vững. Đây là yếu tố quan trọng giúp tạo sinh kế ổn định cho người dân, đồng thời phát huy những lợi thế riêng của từng vùng sản xuất.

Trong thời gian tới, tỉnh Cao Bằng sẽ tiếp tục đồng hành cùng các chủ thể OCOP trong việc hoàn thiện sản phẩm, nâng cao chất lượng, hướng tới phát triển những mặt hàng tiềm năng đạt tiêu chuẩn 4 sao và 5 sao. Với sự kết hợp giữa chuẩn hóa sản xuất, đẩy mạnh chuyển đổi số và mở rộng xúc tiến thương mại, các sản phẩm OCOP của Cao Bằng được kỳ vọng sẽ không chỉ vươn xa trên thị trường mà còn trở thành những đại diện tiêu biểu cho giá trị vùng đất, góp phần lan tỏa bản sắc địa phương và tạo động lực phát triển kinh tế nông thôn bền vững.