Thị trường điện thoại thông minh toàn cầu đang trải qua giai đoạn khó khăn khi tình trạng thiếu hụt chip nhớ ngày càng nghiêm trọng, kéo theo nguy cơ suy giảm mạnh về sản lượng trong năm 2026.

Theo dự báo mới nhất của Counterpoint Research công bố ngày 1/6, lượng điện thoại thông minh xuất xưởng trên toàn cầu trong năm nay có thể giảm 13,9%, xuống còn khoảng 1,08 tỷ thiết bị. Mức suy giảm này còn lớn hơn dự báo trước đó được đưa ra hồi tháng 2, cho thấy những thách thức của ngành đang gia tăng nhanh chóng.

Counterpoint nhận định các biến động địa chính trị tại Trung Đông, đặc biệt là những căng thẳng liên quan đến Iran, đã làm gián đoạn chuỗi cung ứng bán dẫn, khiến cuộc khủng hoảng chip trở nên nghiêm trọng hơn. Tuy nhiên, nguyên nhân sâu xa đến từ việc các nhà sản xuất bán dẫn đang ưu tiên nguồn lực cho các dòng chip phục vụ trí tuệ nhân tạo (AI), lĩnh vực có biên lợi nhuận cao và nhu cầu tăng mạnh trên toàn cầu.

Việc dịch chuyển công suất sản xuất sang chip AI đã khiến nguồn cung linh kiện dành cho điện thoại thông minh, nhất là các mẫu máy giá rẻ, trở nên hạn chế hơn. Điều này làm gia tăng đáng kể chi phí sản xuất và tạo áp lực lớn đối với các hãng điện thoại phổ thông.

Dữ liệu thị trường cho thấy trong quý I/2026, giá bán buôn điện thoại thông minh trên toàn cầu đã tăng khoảng 14% so với cùng kỳ năm trước, trong khi lượng xuất xưởng giảm 3,1%. Các chuyên gia dự báo xu hướng này sẽ tiếp tục kéo dài khi lượng hàng tồn kho tích lũy trước đó dần cạn kiệt.

Đáng chú ý, một số mẫu điện thoại có giá dưới 150 USD được dự báo có thể biến mất khỏi thị trường do không còn bảo đảm hiệu quả kinh doanh.

Ông Wang Yang, chuyên gia phân tích cấp cao của Counterpoint Research, cho rằng các nhà sản xuất điện thoại ở phân khúc giá rẻ và tầm trung đang chịu sức ép chưa từng có. Trong bối cảnh chi phí linh kiện tăng cao, các doanh nghiệp khó có thể chuyển toàn bộ phần chi phí phát sinh sang người tiêu dùng do nhóm khách hàng này có khả năng chi trả hạn chế.

Theo ông, mục tiêu tăng trưởng doanh số hay mở rộng thị phần hiện không còn là ưu tiên hàng đầu. Điều quan trọng hơn là khả năng duy trì hoạt động và tồn tại trong môi trường cạnh tranh ngày càng khắc nghiệt.

Counterpoint đánh giá đây là một trong những cú sốc nguồn cung nghiêm trọng nhất mà ngành công nghiệp điện thoại thông minh từng phải đối mặt. Các giải pháp như tăng giá bán hoặc điều chỉnh cấu hình sản phẩm chỉ có tác dụng hạn chế và khó bù đắp hoàn toàn tác động từ sự thiếu hụt chip.

Trái ngược với tình hình của phân khúc giá rẻ, thị trường điện thoại cao cấp đang cho thấy khả năng chống chịu tốt hơn. Nhờ biên lợi nhuận cao và nguồn cung linh kiện ổn định hơn, các hãng lớn vẫn duy trì được đà tăng trưởng tương đối tích cực.

Apple tiếp tục ghi nhận kết quả kinh doanh khả quan trong những tháng đầu năm nhờ nhu cầu nâng cấp thiết bị của người dùng. Counterpoint dự báo lượng iPhone xuất xưởng trong năm 2026 sẽ duy trì ổn định trước khi tăng trưởng trở lại vào năm tiếp theo. Với lợi thế về chuỗi cung ứng và khả năng kiểm soát chi phí, Apple được đánh giá có nhiều cơ hội mở rộng thị phần trong bối cảnh thị trường chung suy giảm.

Tương tự, Samsung Electronics cũng duy trì sản lượng tương đối ổn định trong quý I. Dự báo cả năm 2026, lượng điện thoại xuất xưởng của hãng chỉ giảm khoảng 4%, thấp hơn đáng kể so với mức giảm trung bình của toàn ngành nhờ danh mục sản phẩm đa dạng và nguồn cung linh kiện ổn định.

Ở chiều ngược lại, các doanh nghiệp tập trung vào phân khúc điện thoại phổ thông được dự báo sẽ chịu tác động nặng nề nhất. Trong đó, Transsion - hãng có tỷ trọng lớn ở nhóm điện thoại dưới 150 USD - có thể ghi nhận mức giảm sản lượng tới 32% trong năm nay.

Ngoài ra, Counterpoint cũng dự báo lượng điện thoại xuất xưởng của Xiaomi và Honor sẽ lần lượt giảm 28% và 20% trong năm 2026 do áp lực chi phí gia tăng và sự cạnh tranh ngày càng gay gắt trong phân khúc phổ thông.

Trong bối cảnh cuộc đua AI tiếp tục nóng lên, thị trường điện thoại thông minh toàn cầu được dự báo sẽ còn đối mặt với nhiều thách thức. Sự khan hiếm chip không chỉ làm thay đổi cấu trúc ngành công nghiệp điện tử mà còn có thể tạo ra làn sóng tái cơ cấu mạnh mẽ, đặc biệt ở nhóm doanh nghiệp phụ thuộc nhiều vào phân khúc điện thoại giá rẻ.