Khủng hoảng chip nhớ và làn sóng tăng giá thiết bị

Nguyên nhân cốt lõi dẫn đến sự suy thoái nghiêm trọng này bắt nguồn từ cuộc khủng hoảng thiếu hụt linh kiện bán dẫn kéo dài, đặc biệt là DRAM và NAND flash. Cơn sốt trí tuệ nhân tạo (AI) bùng nổ khiến các nhà cung ứng bán dẫn dồn toàn bộ nguồn lực để ưu tiên sản xuất các loại chip nhớ băng thông cao (HBM) cho phân khúc trung tâm dữ liệu AI – nơi mang lại biên lợi nhuận cao hơn nhiều so với mảng điện tử tiêu dùng.

Hệ quả là nguồn cung linh kiện bộ nhớ dành cho di động bị bóp nghẹt, đẩy giá thành sản xuất (BOM) liên tục leo thang. Để bảo toàn hoạt động, các hãng di động buộc phải chuyển phần chi phí gia tăng này sang người tiêu dùng bằng cách tăng giá bán thiết bị.

Cơn bão giá này đã giáng đòn nặng nề nhất vào phân khúc smartphone giá rẻ và tầm trung, vốn có biên lợi nhuận mỏng và cực kỳ nhạy cảm về giá. Nhận định về tình hình này, bà Shilpi Jain, nhà phân tích cấp cao tại Counterpoint Research, cho biết các dòng máy giá rẻ hiện đã "không còn khả thi về mặt cấu trúc chi phí tại các khung giá cũ". Trước tình thế đó, người tiêu dùng có xu hướng thắt chặt chi tiêu, trì hoãn việc nâng cấp máy mới, chuyển sang dùng các thiết bị tân trang (refurbished) hoặc tìm kiếm các dòng điện thoại đời cũ.

Sự phân hóa sâu sắc giữa các ông lớn công nghệ

Cuộc khủng hoảng chuỗi cung ứng không tác động đồng đều mà tạo ra một sự phân cực rõ rệt trên bản đồ thị trường smartphone toàn cầu:

Nhóm thương hiệu Trung Quốc "ngã ngựa": Do sở hữu danh mục sản phẩm phụ thuộc lớn vào phân khúc phổ thông và tầm trung, bộ ba "chân kiềng" Xiaomi, OPPO và vivo chịu ảnh hưởng nặng nề nhất với mức sụt giảm sản lượng xuất xưởng lên đến hai chữ số. Dù vậy, Xiaomi vẫn giữ vị trí thứ ba thị phần (12%) nhờ nỗ lực tinh gọn danh mục sản phẩm; OPPO đứng thứ tư (11%) nhờ dòng A series và Reno gánh đỡ; trong khi vivo xếp thứ năm (8%) do gặp nhiều khó khăn về nguồn cung.

Samsung giành lại ngôi vương: Gã khổng lồ Hàn Quốc đã trở lại vị trí số một thế giới khi nắm giữ 24% thị phần nhờ mức tăng trưởng sản lượng 4%. Động lực chính giúp Samsung bứt phá là sức hút từ thế hệ Galaxy S26 (đặc biệt là phiên bản S26 Ultra với màn hình bảo vệ quyền riêng tư Privacy Display và các tính năng AI tân tiến). Việc chủ động tốt chuỗi cung ứng cũng giúp hãng giữ giá bán ổn định tại các thị trường chiến lược như Ấn Độ và Trung Đông.

Apple thiết lập kỷ lục mới: "Táo khuyết" là nhà sản xuất lớn duy nhất đi ngược dòng nước khi đạt mức tăng trưởng sản lượng 3% so với cùng kỳ, nâng thị phần toàn cầu lên mức kỷ lục 20%. Dòng iPhone 17 tiếp tục khẳng định vị thế mẫu smartphone xuất xưởng nhiều nhất thế giới. Chiến lược giữ nguyên giá bán của Apple đã phát huy tác dụng lớn tại nhiều thị trường trọng điểm, dù các chuyên gia cảnh báo hãng khó có thể duy trì mức giá này trong những tháng tới dưới áp lực chi phí linh kiện.

Điểm sáng từ Google và Huawei: Ở nhóm dưới, Google ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng 16% nhờ dòng Pixel 10 và Pixel 10a, trong khi Huawei tăng 6% nhờ các dòng Mate 80 và Nova 15 mới ra mắt.

Triển vọng thị trường u tối kéo dài sang năm 2027

Nhìn về nửa cuối năm 2026 và tương lai xa hơn, bức tranh thị trường di động được dự báo vẫn còn rất nhiều thách thức. Counterpoint Research quyết định giữ nguyên dự báo thận trọng rằng sản lượng smartphone toàn cầu cả năm 2026 sẽ sụt giảm khoảng 14%.

Cơn khủng hoảng thiếu hụt chip nhớ và thắt chặt nguồn cung bán dẫn được dự báo sẽ còn kéo dài và đè nặng lên toàn ngành công nghiệp di động ít nhất là đến hết năm 2027. Trong thời gian tới, các hãng sản xuất sẽ phải tiếp tục thay đổi chiến lược để sinh tồn. Xu hướng loại bỏ các dòng máy giá rẻ biên lợi nhuận thấp, điều chỉnh cấu hình bộ nhớ, kéo dài vòng đời sản phẩm cũ và tập trung vào trải nghiệm bán lẻ tích hợp AI cao cấp sẽ là những bước đi chủ đạo để các thương hiệu bảo toàn nguồn lực trong giai đoạn chuyển giao đầy biến động này.