Cú lội ngược dòng giảm lỗ gần 40.000 tỷ đồng trong năm 2025

Giai đoạn 2022-2023 từng là khoảng thời gian đầy thách thức đối với EVN khi tập đoàn này phải ghi nhận khoản lỗ lũy kế lên tới khoảng 50.029 tỷ đồng. Nguyên nhân chính xuất phát từ việc giá điện năm 2022 được giữ nguyên nhằm hỗ trợ phục hồi kinh tế và an sinh xã hội sau đại dịch Covid-19, trong bối cảnh các thông số đầu vào như giá than nhập khẩu và giá khí tăng vọt do tác động từ xung đột Nga - Ukraine. Sang năm 2023, dù giá điện đã được điều chỉnh, nhưng mức tăng vẫn ở mức vừa phải để đảm bảo kinh tế vĩ mô, dẫn đến việc chưa thể thu hồi đầy đủ các chi phí phát sinh.

Tuy nhiên, bức tranh tài chính đã bắt đầu sáng dần lên vào năm 2024 khi hoạt động kinh doanh của EVN có lãi, giúp kéo giảm số lỗ lũy kế của công ty mẹ xuống còn khoảng 44.792 tỷ đồng. Đặc biệt, trong văn bản gửi Bộ Công Thương ngày 14/5 vừa qua nhằm kiến nghị cập nhật số liệu tài chính đến hết năm 2025, EVN cho biết số lỗ lũy kế của công ty mẹ dự kiến sẽ chỉ còn khoảng 5.611 tỷ đồng. Điều này đồng nghĩa với việc mức lỗ của EVN đã giảm đáng kể lên tới gần 40.000 tỷ đồng chỉ trong vòng một năm.

Sự cải thiện vượt bậc này đến từ kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh thuận lợi trong năm 2025 với những con số ấn tượng:

Cơ cấu nguồn điện được tối ưu hóa: Điện năng lượng tái tạo (gió, mặt trời, sinh khối) đạt khoảng 24.453 MW (chiếm 27,9%), nhiệt điện than đạt 28.100 MW (tương ứng 32,1%) và nguồn điện giá thấp là thủy điện đạt 24.640 MW (chiếm 28,1%).

Tổng doanh thu hợp nhất toàn EVN năm 2025 ước đạt 645.195 tỷ đồng, tăng 10,3% so với năm trước.

Riêng doanh thu của công ty mẹ EVN đạt khoảng 543.779 tỷ đồng, tăng 11,8%, với mức lợi nhuận vượt chỉ tiêu đề ra.

Về lộ trình giá điện, kể từ đầu năm 2023, EVN đã thực hiện điều chỉnh giá điện 4 lần trong thẩm quyền (các mức tăng lần lượt là 3%, 4,5% và hai lần tăng 4,8%), trong đó lần điều chỉnh gần nhất diễn ra vào ngày 10/5/2025 với mức tăng 4,8%.

Gỡ "nút thắt" tài chính bằng cơ chế phân bổ chi phí chuyển tiếp

Nhằm tạo cơ sở pháp lý vững chắc để xử lý dứt điểm các khoản tồn đọng tài chính, Bộ Công Thương đã đề xuất bổ sung những quy định mới vào dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực. Tại hồ sơ thẩm định dự án sửa đổi Luật Điện lực gửi Bộ Tư pháp, cơ quan quản lý nhấn mạnh rằng giá điện bán lẻ cần bám sát với những biến động của chi phí đầu vào để đảm bảo doanh nghiệp có lãi, từ đó bảo toàn vốn và phát triển kinh doanh phù hợp với từng giai đoạn của thị trường.

Theo đề xuất của Bộ Công Thương, các khoản chi phí hợp lý, hợp lệ phục vụ sản xuất và cung ứng điện nếu chưa được tính toán, bù đắp đầy đủ trong các lần điều chỉnh giá bán lẻ điện bình quân thì sẽ được cộng dồn và phân bổ tính toán trong các kỳ điều chỉnh tiếp theo. Đồng thời, các chi phí chưa được tính đủ vào giá bán lẻ điện trước khi đạo luật mới chính thức có hiệu lực cũng sẽ được xử lý theo cơ chế chuyển tiếp, chia nhỏ và cộng dồn vào các lần thay đổi giá sau này.

Thực tế, cơ chế này đã từng được Bộ Công Thương đưa ra vào năm ngoái khi sửa đổi Nghị định 72 về chính sách giá bán lẻ điện bình quân, nhằm đưa khoảng 44.800 tỷ đồng chi phí chưa được tính đầy đủ giai đoạn 2022-2024 vào phương án tính giá các kỳ sau. Tuy nhiên, đề xuất này khi đó vấp phải nhiều ý kiến cho rằng chưa có đủ cơ sở pháp lý và thực tiễn để thực hiện. Do đó, việc thể chế hóa quy định này vào Luật Điện lực sửa đổi được kỳ vọng sẽ giải quyết triệt để vấn đề trên.

Đảm bảo tính minh bạch và tránh gây biến động giá đột ngột

Một trong những nguyên tắc cốt lõi khi áp dụng cơ chế mới là bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng và duy trì sự ổn định của nền kinh tế. Cơ quan quản lý khẳng định, việc phân bổ các khoản chi phí này sẽ được cân nhắc kỹ lưỡng theo từng thời điểm cụ thể. Chi phí có thể được phân bổ toàn bộ hoặc một phần, với biên độ nhỏ nhằm phù hợp với tình hình kinh tế và mục tiêu điều hành giá điện ổn định, tuyệt đối tránh những tác động đột ngột, gây "sốc" tới người dân và cộng đồng doanh nghiệp.

Đặc biệt, Bộ Công Thương cũng nêu rõ, trong những điều kiện khách quan thuận lợi, ví dụ như tình hình thủy văn (nước về các hồ thủy điện tốt) giúp làm giảm chi phí phát điện, thì việc phân bổ chi phí tồn đọng này có thể hoàn toàn không làm phát sinh nhu cầu tăng giá điện.

Bên cạnh đó, để nâng cao sự giám sát của xã hội, dự thảo cũng yêu cầu các đơn vị bán lẻ phải có trách nhiệm công khai minh bạch các cấu phần hình thành nên giá bán lẻ điện bình quân. Các cấu phần này bao gồm chi phí từ tất cả các khâu như: phát điện, truyền tải điện, phân phối - bán lẻ điện, điều độ vận hành hệ thống điện và điều hành giao dịch thị trường điện lực, dịch vụ phụ trợ hệ thống điện và điều hành - quản lý ngành, cùng với các yếu tố đầu vào có tác động lớn đến giá điện. Việc sửa đổi quy định này không chỉ tạo điều kiện để các doanh nghiệp điện lực thu hồi đủ chi phí hợp lý, mà còn bảo đảm tính công khai, minh bạch trong quá trình tính giá điện.