Mỗi khi cảm thấy mệt mỏi, da xanh xao hay tay chân lạnh, không ít người chọn pha một cốc nước táo đỏ hoặc thêm vài quả táo đỏ vào các món hầm với hy vọng "bổ máu". Quan niệm này đã tồn tại từ lâu và được truyền tai qua nhiều thế hệ, khiến táo đỏ được xem như một loại thực phẩm giúp cải thiện tình trạng thiếu máu.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, táo đỏ tuy có giá trị dinh dưỡng nhưng không phải là "thần dược" có thể thay thế việc điều trị thiếu máu. Hiểu đúng về công dụng của loại quả này sẽ giúp mỗi người chăm sóc sức khỏe hiệu quả hơn.

Táo đỏ có chứa sắt nhưng không phải nguồn bổ sung lý tưởng

Trong đời sống hằng ngày, nhiều người thường dùng khái niệm "bổ máu" để chỉ việc giúp cơ thể khỏe hơn hoặc cải thiện sắc mặt. Thế nhưng, dưới góc độ y học, quá trình tạo máu phụ thuộc vào nhiều yếu tố như sắt, vitamin B12, axit folic và khả năng sản xuất hồng cầu của cơ thể.

Trong đó, thiếu máu do thiếu sắt là tình trạng phổ biến nhất. Khi lượng sắt không đủ, cơ thể không thể tạo đủ hemoglobin - thành phần giúp vận chuyển oxy đến các mô. Người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng như mệt mỏi kéo dài, chóng mặt, da nhợt nhạt, khó tập trung, móng tay giòn hoặc dễ gãy.

Nhiều người cho rằng táo đỏ có thể giải quyết tình trạng này vì loại quả này chứa sắt. Tuy nhiên, lượng sắt trong táo đỏ không cao như nhiều người nghĩ.

Theo các chuyên gia dinh dưỡng, trong 100g táo đỏ khô chỉ chứa khoảng 2-3mg sắt, tùy giống và cách chế biến. Quan trọng hơn, đây là sắt không heme - dạng sắt có tỷ lệ hấp thu khá thấp, chỉ khoảng 2-5%.

Trong khi đó, sắt có trong thịt bò, gan động vật, huyết hay các loại hải sản thuộc nhóm sắt heme, có thể được cơ thể hấp thu với tỷ lệ từ 15-35%. Vì vậy, nếu bị thiếu máu do thiếu sắt, chỉ ăn táo đỏ sẽ rất khó mang lại hiệu quả rõ rệt.

Vì sao táo đỏ vẫn được xem là thực phẩm "bổ máu"?

Quan niệm táo đỏ giúp bổ máu phần lớn xuất phát từ kinh nghiệm dân gian và y học cổ truyền. Với màu đỏ đặc trưng và vị ngọt, táo đỏ từ lâu được gắn với quan niệm "ăn gì bổ nấy".

Ngoài ra, loại quả này còn chứa vitamin C, carbohydrate tự nhiên, polyphenol cùng nhiều chất chống oxy hóa. Vitamin C có thể hỗ trợ quá trình hấp thu sắt từ thực phẩm, còn lượng đường tự nhiên giúp cơ thể nhanh chóng bổ sung năng lượng khi mệt mỏi.

Điều này đồng nghĩa táo đỏ có thể góp phần hỗ trợ sức khỏe nhưng không phải là nguồn bổ sung sắt chính cũng như không thể thay thế thuốc điều trị thiếu máu.

Đối với người khỏe mạnh, ăn táo đỏ với lượng vừa phải có thể bổ sung thêm chất chống oxy hóa và giúp đa dạng chế độ ăn. Một số nghiên cứu cũng ghi nhận các hoạt chất sinh học trong táo đỏ có thể hỗ trợ chức năng thần kinh và cải thiện cảm giác mệt mỏi, tuy nhiên những tác dụng này chỉ mang tính hỗ trợ.

Muốn biết có thiếu máu hay không, nên xét nghiệm thay vì tự đoán

Nhiều người cho rằng chỉ cần nhìn sắc mặt nhợt nhạt là có thể kết luận mình bị thiếu máu. Theo bác sĩ, đây là cách đánh giá thiếu chính xác.

Để xác định tình trạng thiếu máu, người bệnh cần thực hiện các xét nghiệm như công thức máu, định lượng hemoglobin, ferritin, sắt huyết thanh hoặc một số chỉ số liên quan khác. Dựa trên kết quả, bác sĩ sẽ xác định nguyên nhân và chỉ định phương pháp điều trị phù hợp.

Nếu được chẩn đoán thiếu máu do thiếu sắt, người bệnh thường được kê các chế phẩm bổ sung sắt kết hợp vitamin C để tăng khả năng hấp thu, đồng thời điều chỉnh chế độ ăn bằng cách bổ sung nhiều thực phẩm giàu sắt như thịt đỏ, gan, nghêu, sò hoặc hến.

Các chuyên gia cũng khuyến cáo không nên tự ý uống viên sắt nếu chưa có chỉ định. Việc bổ sung sắt không cần thiết có thể khiến sắt tích tụ trong gan, tim và nhiều cơ quan khác, làm tăng nguy cơ tổn thương mô, đặc biệt ở những người mắc bệnh rối loạn chuyển hóa sắt.

Thực tế, nguyên nhân gây thiếu máu ở mỗi người không giống nhau. Chẳng hạn, phụ nữ bị rong kinh hoặc mắc các bệnh lý như u xơ tử cung có thể mất máu kéo dài. Trong trường hợp này, chỉ thay đổi chế độ ăn sẽ không đủ mà cần điều trị nguyên nhân gây bệnh.

Theo các chuyên gia, táo đỏ nên được xem là một thực phẩm bổ dưỡng trong chế độ ăn cân bằng thay vì một "thuốc bổ máu". Mỗi người có thể dùng 1-2 quả táo đỏ cùng yến mạch, nấu cháo, hầm cùng các món ăn hoặc pha với kỷ tử để tạo thành thức uống ít đường.

Tuy nhiên, táo đỏ khô chứa lượng đường khá cao nên người mắc đái tháo đường hoặc cần kiểm soát đường huyết không nên sử dụng quá nhiều. Với người có hệ tiêu hóa nhạy cảm, nên nấu mềm trước khi ăn để hạn chế cảm giác đầy bụng.

Các chuyên gia nhấn mạnh rằng không có loại thực phẩm nào có thể nhanh chóng chữa khỏi thiếu máu. Muốn cải thiện sức khỏe lâu dài, điều quan trọng là duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý, sinh hoạt khoa học và điều trị đúng nguyên nhân khi cơ thể xuất hiện dấu hiệu bất thường.