Hành trình khẳng định giá trị cây mắc ca trên đất dốc

Theo Báo Điện Biên Phủ, thực hiện định hướng cơ cấu lại ngành nông nghiệp, tỉnh Điện Biên xác định mắc ca xác định mắc ca là cây trồng chủ lực nhờ giá trị kinh tế cao, phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng địa phương và khả năng hình thành vùng nguyên liệu quy mô lớn. So với nhiều loại cây trồng ngắn ngày khác, mắc ca có chu kỳ khai thác kéo dài hàng chục năm, chi phí chăm sóc giảm dần khi cây khép tán, trong khi giá trị thương phẩm luôn duy trì ở mức cao. Thực tế tại một số địa phương đã chứng minh đây là hướng đi đúng đắn. Từ năm 2013, các hộ dân ở xã Quài Cang, Quài Nưa và Pú Nhung thuộc huyện Tuần Giáo cũ đã mạnh dạn trồng thử nghiệm. Chỉ sau 3 năm, cây đã bắt đầu ra quả bói, và đến năm thứ 5 thì năng suất dần ổn định, từng bước giúp nâng cao thu nhập cho người dân.

Tại bản Pha Nàng, xã Tuần Giáo, ông Là Văn Chanh đang tất bật chăm sóc vườn mắc ca của gia đình trong vụ thu hoạch. Gắn bó hơn 10 năm với loại cây này, ông khẳng định đây là nguồn thu nhập ổn định. Đưa tay vén những cành mắc ca trĩu quả, ông Chanh không giấu được niềm vui. “Năm đầu tiên tôi bán được 100 nghìn đồng/kg. Khoảng 5 năm nay giá duy trì ổn định 40 nghìn đồng/kg. Mỗi cây cho từ 10 - 25kg quả, tương đương gần 1 triệu đồng. Mắc ca dễ bảo quản, dễ vận chuyển, thương lái đến tận nơi thu mua, nên hiệu quả kinh tế cao hơn nhiều so với trồng ngô, sắn”, ông chia sẻ:.

Hiệu quả kinh tế từ những vườn mắc ca đang góp phần khẳng định hướng đi đúng trong phát triển cây trồng chủ lực của tỉnh. Tuy nhiên, quá trình phát triển không hoàn toàn thuận lợi. Những năm đầu, một số dự án triển khai còn gặp khó khăn về nguồn lực và cách thức tổ chức thực hiện, dẫn đến không ít diện tích bị bỏ hoang. Bên cạnh đó, việc một số hộ dân tự mua giống thực sinh dẫn đến tình trạng sau 6 đến 7 năm cây không ra quả hoặc năng suất rất thấp, điều này đã tác động không nhỏ đến tâm lý và niềm tin của người dân.

Giải pháp chiến lược cho chuỗi giá trị nông nghiệp bền vững

Từ những bài học kinh nghiệm thực tiễn, tỉnh Điện Biên đã chủ động rà soát lại quy hoạch, siết chặt quản lý chất lượng giống và lựa chọn các nhà đầu tư có năng lực. Thực hiện Nghị quyết số 11 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về cơ cấu lại ngành nông nghiệp theo hướng sản xuất hàng hóa tập trung, xanh, thông minh và bền vững, năm 2026 tỉnh tiếp tục mở rộng hơn 6.000ha mắc ca tập trung. Song song với đó, tỉnh tập trung thu hút doanh nghiệp đầu tư chế biến sâu và ký kết bao tiêu sản phẩm, từng bước hoàn thiện chuỗi giá trị từ sản xuất đến tiêu thụ. Các dự án phát triển đều gắn với doanh nghiệp bao tiêu, như Tập đoàn TH cam kết bao tiêu sản phẩm cho 10.000ha tại huyện Tuần Giáo cũ và Hiệp hội Mắc ca Việt Nam cam kết trên quy mô 50.000ha toàn tỉnh với thời hạn 50 năm theo giá thị trường thế giới.

Các doanh nghiệp cũng cam kết đầu tư xây dựng nhà máy chế biến tại xã Chiềng Sinh và Thanh Yên. Điều này giúp đảm bảo đầu ra ổn định, đồng thời nâng cao giá trị sản phẩm nông nghiệp địa phương. Việc hoàn thiện hệ thống chế biến tại chỗ được xem là bước đi quan trọng, giúp người dân yên tâm sản xuất, không còn nỗi lo bị ép giá hay phụ thuộc vào thương lái nhỏ lẻ. Theo ông Lê Xuân Cảnh, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường: “Tỉnh kiên định mục tiêu đưa mắc ca trở thành 1 trong 4 cây trồng chủ lực. Phấn đấu đến năm 2030, Điện Biên sẽ phát triển khoảng 40.000ha mắc ca, trở thành địa phương có diện tích trồng mắc ca lớn nhất cả nước”.

Để hiện thực hóa tầm nhìn này, tỉnh đang đẩy mạnh công tác tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức người dân, đồng thời quản lý chặt chất lượng cây giống và cấp mã số vùng trồng. Khi vùng nguyên liệu, nhà máy chế biến và thị trường tiêu thụ được kết nối đồng bộ, mắc ca sẽ thực sự trở thành cây trồng mang lại giá trị kinh tế cao. Đây được xem là chìa khóa mở ra hướng phát triển nông nghiệp bền vững, giúp người dân trên vùng đất dốc Điện Biên làm giàu chính đáng và xây dựng cuộc sống ổn định, thịnh vượng từ chính tiềm năng sẵn có của quê hương.