Trong chiến lược quân sự hiện đại, tàu sân bay được xem là công cụ then chốt giúp các cường quốc mở rộng tầm ảnh hưởng trên biển và triển khai sức mạnh không quân ở quy mô toàn cầu. Không chỉ là căn cứ di động giữa đại dương, những siêu tàu này còn phản ánh trình độ công nghệ, năng lực công nghiệp quốc phòng và tham vọng địa chính trị của từng quốc gia.

Các tàu sân bay lớn nhất thế giới không chỉ khác biệt về kích thước hay số lượng máy bay mang theo, mà còn phản ánh chiến lược quân sự riêng của từng quốc gia.

Mỹ tiếp tục duy trì ưu thế vượt trội với siêu tàu sân bay hạt nhân có khả năng triển khai sức mạnh toàn cầu. Trung Quốc đang đẩy nhanh quá trình mở rộng hạm đội nhằm gia tăng ảnh hưởng trên biển, trong khi Anh và Pháp ưu tiên các tàu đa nhiệm phục vụ chiến lược liên minh và các chiến dịch khu vực.

Dưới đây là 5 tàu sân bay có quy mô và năng lực tác chiến nổi bật nhất hiện nay.

1. Tàu sân bay USS Gerald R. Ford (Mỹ)

USS Gerald R. Ford được xem là tàu sân bay hiện đại và đắt đỏ nhất thế giới. Con tàu có lượng giãn nước xấp xỉ 100.000 tấn, chiều dài hơn 330m và sở hữu 2 lò phản ứng hạt nhân giúp hoạt động liên tục nhiều năm mà không cần tiếp nhiên liệu.

Nhờ hệ thống động lực mạnh mẽ, tàu có thể đạt tốc độ trên 55 km/h, đồng thời hỗ trợ vận hành cường độ cao trong thời gian dài.

Năng lực không quân

Tàu có thể triển khai từ 75 - 90 máy bay các loại, bao gồm tiêm kích tàng hình F-35C, F/A-18 Super Hornet cùng máy bay cảnh báo sớm E-2D Hawkeye. Đây được xem là một trong những lực lượng không quân trên biển mạnh nhất từng được chế tạo.

Hệ thống phòng thủ

Dù vai trò chính là nền tảng triển khai không lực, USS Gerald R. Ford vẫn được trang bị nhiều hệ thống phòng thủ hiện đại như tên lửa ESSM, pháo phòng thủ tầm gần Phalanx CIWS và radar đa chức năng thế hệ mới.

Chi phí vận hành

Chi phí chế tạo tàu lên tới khoảng 13 tỷ USD - mức cao nhất lịch sử ngành đóng tàu quân sự. Riêng chi phí vận hành mỗi ngày ước tính khoảng 6 - 7 triệu USD.

2. Tàu sân bay lớp Nimitz (Mỹ)

Trong nhiều thập kỷ, tàu sân bay lớp Nimitz là lực lượng chủ lực của Hải quân Mỹ. Các tàu thuộc lớp này có lượng giãn nước hơn 100.000 tấn và sử dụng năng lượng hạt nhân, cho phép hoạt động liên tục và duy trì tốc độ cao trên phạm vi toàn cầu.

Năng lực không quân

Mỗi tàu có thể mang khoảng 85 - 90 máy bay cánh cố định và trực thăng, tạo nên năng lực tấn công áp đảo trên biển.

Hệ thống phòng thủ

Hệ thống phòng thủ của Nimitz gồm tên lửa Sea Sparrow/ESSM, hệ thống Phalanx CIWS, tên lửa RIM-116 RAM cùng nhiều radar hiện đại.

Một số cấu hình tiêu biểu có thể kể đến 2 - 3 bệ phóng Mk 29 dành cho tên lửa Sea Sparrow/ESSM, hay 3 - 4 hệ thống pháo phòng thủ tầm gần Phalanx CIWS, 2 bệ phóng Mk 49 cùng pháo Mk 38 cỡ 25 mm.

Chi phí

Một tàu lớp Nimitz có chi phí đóng mới khoảng 8 - 9 tỷ USD, trong khi chi phí vận hành hàng ngày vào khoảng 5 triệu USD.

3. Tàu sân bay Liêu Ninh (Trung Quốc)

Liêu Ninh là tàu sân bay đầu tiên của Trung Quốc, được cải tạo từ khung tàu cũ thời Liên Xô. Tàu có lượng giãn nước khoảng 43.000 - 60.900 tấn và sử dụng động cơ thông thường.

Con tàu đạt tốc độ gần 59 km/h và có thể hoạt động liên tục khoảng 45 ngày trên biển trước khi cần tiếp tế.

Năng lực không quân

Liêu Ninh mang theo khoảng 30 - 40 tiêm kích J-15 cùng nhiều trực thăng hỗ trợ, thấp hơn đáng kể so với các tàu sân bay Mỹ.

Hệ thống phòng thủ

Tàu được trang bị 3 hệ thống phòng không tầm gần loại 1130 (CIWS) cùng 3 tổ hợp tên lửa HQ-10 với tổng cộng 18 ống phóng, chủ yếu phục vụ khả năng tự vệ ở cự ly gần trước tên lửa và máy bay đối phương.

Chi phí vận hành

Trung Quốc không công bố chi phí cụ thể, song giới phân tích cho rằng mức vận hành thấp hơn đáng kể so với các siêu tàu sân bay hạt nhân của Mỹ.

4. Tàu sân bay HMS Queen Elizabeth (Anh)

Là tàu sân bay lớn nhất của Anh, HMS Queen Elizabeth có lượng giãn nước khoảng 80.600 tấn và được thiết kế tối ưu cho tiêm kích F-35B cất cánh đường băng ngắn. Tàu đạt tốc độ tối đa hơn 46 km/h, phạm vi hoạt động khoảng 10.000 hải lý.

Tàu sử dụng radar quét mạng pha điện tử thụ động S1850M có thể theo dõi khoảng 1.000 mục tiêu ở khoảng cách tới 400km, kết hợp radar giám sát không phận Type-997 Artisan theo dõi khoảng 900 mục tiêu trong phạm vi 200km.

Năng lực không quân

HMS Queen Elizabeth có thể mang khoảng 24 - 36 máy bay, chủ yếu là F-35B.

Hệ thống phòng thủ

Không giống như tàu sân bay Mỹ, con tàu của Anh được thiết kế thiên về vai trò chỉ huy và triển khai không quân hơn là tấn công trực tiếp. Tàu chủ yếu dựa vào lực lượng hộ tống để phòng thủ từ xa, trong khi hệ thống vũ khí trên tàu tập trung vào năng lực tự vệ tầm gần.

HMS Queen Elizabeth được trang bị 3 tổ hợp vũ khí tầm gần Phalanx CIWS, 4 khẩu súng DS30M Mk2 cỡ 30mm cùng các súng máy hạng nặng Browning 12,7mm để đối phó các mối đe dọa ở khoảng cách gần.

Chi phí

Chi phí đóng mới vào khoảng 4 - 5 tỷ USD, trong khi vận hành hàng ngày tiêu tốn khoảng 1 - 2 triệu USD.

5. Tàu sân bay Charles de Gaulle (Pháp)

Charles de Gaulle là niềm tự hào của Hải quân Pháp và hiện là tàu sân bay chạy bằng năng lượng hạt nhân duy nhất tại châu Âu.

Tàu có khả năng duy trì hoạt động dài ngày trên biển với tốc độ tối đa khoảng 50 km/h. Con tàu được trang bị mạng lưới radar và cảm biến đa lớp phục vụ giám sát, cảnh báo sớm và điều khiển hỏa lực, giúp duy trì khả năng tác chiến độc lập trong thời gian dài.

Năng lực không quân

Charles de Gaulle mang theo khoảng 30 - 40 máy bay Rafale M cùng các máy bay hỗ trợ.

Hệ thống phòng thủ

Tàu sử dụng tên lửa phòng không Aster cùng nhiều hệ thống phòng thủ tầm gần để bảo vệ trước các mối đe dọa hiện đại.

Chi phí

Chi phí đóng mới được ước tính khoảng 3 - 4 tỷ USD, phù hợp với quy mô và ngân sách của Hải quân Pháp.