Số liệu vừa được Cục Thống kê Lao động Mỹ công bố cho thấy chỉ số giá sản xuất (PPI) tháng 9 đã tăng 1,3% so với tháng trước đó, đánh dấu bước nhảy vọt mạnh nhất kể từ tháng 3/2022. So với cùng kỳ năm ngoái, mức tăng ghi nhận ở 6,3%.

Ngay cả khi bóc tách nhóm năng lượng và thực phẩm vốn có tính biến động cao, PPI lõi vẫn tiến thêm 0,7% theo tháng và 5% theo năm. Tất cả các con số này đều vượt qua toàn bộ dự báo trước đó của giới chuyên môn trong cuộc khảo sát trước đó.

Thị trường tài chính ngay lập tức phản ứng sau khi dữ liệu được công bố. Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ tiếp tục duy trì ở mức cao, trong khi các hợp đồng tương lai chứng khoán chìm trong sắc đỏ. 

Diễn biến nóng hơn dự kiến của giá sản xuất phản ánh áp lực lạm phát cơ bản vẫn đang bám rễ sâu vào nền kinh tế, đặc biệt khi đà tăng của giá nhiên liệu chưa có dấu hiệu dừng lại.

Thực trạng này xuất hiện đúng vào thời điểm nhạy cảm trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11, nơi chi phí sinh hoạt đang là tâm điểm chú ý của cử tri. Bên cạnh đó, sau báo cáo giá tiêu dùng cao hơn kỳ vọng vào hôm thứ Tư, dữ liệu PPI mới nhất càng củng cố khả năng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ sẽ tiếp tục các đợt nâng lãi suất trong những tháng tới.

Tâm điểm lo ngại của các nhà hoạch định chính sách hiện nay là việc liệu cú sốc từ thị trường năng lượng có thẩm thấu sang các khu vực hàng hóa và dịch vụ khác hay không. Thống kê chi tiết cho thấy chi phí năng lượng đã bật tăng 10,8% chỉ trong một tháng, kéo theo cước vận tải và kho bãi tăng 3,4% – mức cao nhất ghi nhận được kể từ tháng 4. Cùng lúc đó, giá lương thực thực phẩm cũng nhích thêm 1,2%.

Theo ông Carl Weinberg, Chuyên gia kinh tế trưởng tại tổ chức High Frequency Economics, biến động mạnh từ giá vận chuyển sẽ tác động trực tiếp đến toàn bộ hàng hóa trong nền kinh tế. Nguyên nhân là bởi nguồn nguyên liệu đầu vào chuyển đến nhà máy cho đến sản phẩm hoàn thiện phân phối qua các khâu từ bán buôn tới bán lẻ đều phụ thuộc vào mạng lưới xe tải hay tàu hỏa. Đây chính là con đường đưa áp lực chi phí năng lượng ngấm dần vào giá của các mặt hàng thiết yếu.

Bên cạnh năng lượng, báo cáo còn ghi nhận sự gia tăng ở các yếu tố khác. Biên lợi nhuận của mảng dịch vụ bán buôn và bán lẻ đã tăng 1,4%, mức cao nhất kể từ tháng 4. Đây là chỉ dấu được theo dõi sát sao nhằm đánh giá mức độ doanh nghiệp đang tự gánh chịu chi phí từ thuế quan hay tìm cách chuyển phần gánh nặng này sang tay người tiêu dùng.
Dù Tòa án Tối cao đã vô hiệu hóa nhiều sắc thuế của Tổng thống Donald Trump vào đầu năm, chính quyền hiện vẫn tận dụng các thẩm quyền khác để áp thuế nhập khẩu. Đồng thời, căng thẳng thương mại với Canada cũng leo thang sau sự đổ vỡ của các cuộc đàm phán hồi tháng 8.

Các cấu phần trong PPI có liên hệ mật thiết với thước đo lạm phát ưa thích của Fed – chỉ số chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE) – lại ghi nhận bức tranh phân hóa. Giá vé máy bay trong tháng tăng mạnh 5%, trái ngược với sự hạ nhiệt tương đối ở các dịch vụ y tế. Sau báo cáo này, một số chuyên gia kinh tế đã điều chỉnh nâng mức dự báo tăng trưởng cho chỉ số PCE lõi lên 0,3% hoặc 0,4%. Dữ liệu chính thức về PCE tháng 9 cùng bức tranh thu nhập và chi tiêu sẽ được Cục Phân tích Kinh tế công bố vào ngày 29/10 tới.

Ở một chiều hướng khác, các lĩnh vực phục vụ việc xây dựng trung tâm dữ liệu ghi nhận áp lực chi phí có phần dịu bớt. Giá linh kiện và phụ kiện điện tử hạ 0,3%, máy tính và trang thiết bị tin học chỉ tăng nhẹ 0,1%, trong khi chi phí xây dựng quy mô rộng gần như dậm chân tại chỗ.

Bức tranh kinh tế Mỹ trong ngày thứ Năm còn được bổ sung bởi các số liệu vĩ mô đáng chú ý khác. Doanh số bán lẻ tháng 9 tăng vượt kỳ vọng nhờ mức chi tiêu tại các trạm xăng đã bù đắp cho sự trồi sụt ở các nhóm hàng bán lẻ còn lại.

Cùng thời điểm, chi nhánh Fed tại New York công bố hoạt động sản xuất tại bang này vừa trải qua mức tăng trưởng mạnh nhất trong gần 5 năm qua, được thúc đẩy bởi sự bứt phá của cả đơn đặt hàng mới lẫn lượng hàng hóa xuất xưởng. Chỉ số điều kiện kinh doanh chung tháng 10 của cơ quan này vọt tăng 17,9 điểm lên mức 25,5 điểm, vượt qua mọi dự đoán từ giới phân tích. Tuy vậy, báo cáo này cũng cảnh báo áp lực giá cả tại khu vực sản xuất sẽ còn neo cao trong tương lai, khi thước đo kỳ vọng về mức giá phải trả trong 6 tháng tới đã chạm đỉnh kể từ năm 2022.