Hơn 800 tàu vẫn mắc kẹt tại Hormuz, thị trường 'nín thở' theo dõi
Dù tín hiệu ban đầu được đánh giá tích cực, nhiều chủ tàu và các công ty bảo hiểm cảnh báo việc khôi phục lưu thông sẽ không diễn ra ngay lập tức, do rủi ro an ninh vẫn chưa được loại bỏ hoàn toàn. Trong khi đó, hàng nghìn thuyền viên tiếp tục mắc kẹt trên biển, đối mặt với áp lực ngày càng gia tăng.
Các chủ tàu đang khẩn trương phân tích chi tiết thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran, trong bối cảnh động thái này có thể tạm thời mở lại eo biển Hormuz và tạo lối thoát cho hơn 800 tàu đang mắc kẹt tại Vịnh Ba Tư.
Tuyến hàng hải chiến lược này gần như bị đóng cửa kể từ cuối tháng 2, khi các cuộc không kích của Mỹ và Israel khiến Iran siết chặt kiểm soát, dẫn tới tình trạng gián đoạn nguồn cung năng lượng chưa từng có. Do không thể đảm bảo an toàn cho hàng nghìn thuyền viên và hàng hóa, nhiều tàu buộc phải neo chờ ở 2 đầu eo biển, khiến lưu lượng vận tải giảm xuống mức rất thấp.
Chỉ vài giờ trước khi hạn chót do Tổng thống Donald Trump đặt ra hết hiệu lực vào tối ngày 7/4 (theo giờ địa phương), hai bên đã đạt được thỏa thuận ngừng bắn để đổi lấy việc mở lại tuyến đường biển.
Tuy nhiên, nhiều chi tiết quan trọng vẫn chưa rõ ràng. Phía Iran đồng ý cho phép tàu thuyền qua lại an toàn trong vòng 2 tuần, phối hợp với lực lượng vũ trang và trong “các giới hạn kỹ thuật”, trong khi ông Donald Trump tuyên bố “mở cửa hoàn toàn, ngay lập tức và an toàn”. Vẫn chưa rõ hai bên có thống nhất về phí quá cảnh hay thời điểm chính thức có hiệu lực của thỏa thuận hay không.
Đối với các chủ tàu, thông tin ban đầu đã phần nào tạo ra sự lạc quan thận trọng. Hiệp hội Chủ tàu Nhật Bản thông báo sẽ rà soát các điều khoản của thỏa thuận Mỹ – Iran trước khi cung cấp thông tin cho các thành viên.
Dù vậy, phần lớn ý kiến trong ngành cho rằng cần thêm sự rõ ràng trước khi các tàu bắt đầu di chuyển trở lại, và ngay cả trong kịch bản tích cực, lưu lượng cũng sẽ mất thời gian để phục hồi. Trong điều kiện bình thường, khoảng 135 tàu đi qua eo biển mỗi ngày, nhưng con số này đã giảm mạnh.
Jennifer Parker, giảng viên tại Viện Quốc phòng và An ninh thuộc Đại học Tây Australia, nhận định: “Không thể khôi phục ngay lập tức dòng chảy vận tải toàn cầu chỉ trong 24 giờ. Các chủ tàu chở dầu, công ty bảo hiểm và thủy thủ đoàn cần thấy rủi ro thực sự giảm, chứ không chỉ tạm dừng”.
Theo dữ liệu từ Kpler, các tàu vận chuyển năng lượng chiếm phần lớn trong số tàu bị mắc kẹt tại vịnh. Hiện có 426 tàu chở dầu thô và nhiên liệu tinh chế, cùng 34 tàu chở khí hóa lỏng (LPG) và 19 tàu chở khí tự nhiên hóa lỏng (LNG). Số còn lại chở các mặt hàng hàng như nông sản, kim loại hoặc container.
Giới giao dịch và các chủ tàu hiện theo dõi sát những con tàu đầu tiên bắt đầu di chuyển qua eo biển theo cả 2 chiều, đặc biệt là những tàu không có sự bảo vệ từ Iran. Tính đến sáng ngày 8/4, hơn 1.000 tàu vẫn đang chờ ở 2 phía, tập trung quanh khu vực Dubai và Khor Fakkan.
