Theo Báo Nghệ An: Bài toán tiêu thụ và định vị thương hiệu luôn là thách thức lớn nhất đối với nông sản tươi vùng cao, ngay cả khi sản phẩm đã đạt các tiêu chuẩn chất lượng khắt khe. Lấy ví dụ tại xã Tương Dương, với hơn 31 ha trồng cà ngọt, mỗi vụ thu hoạch người dân cung ứng ra thị trường khoảng 3,5 tấn quả sau mỗi 3 ngày. Mặc dù sản phẩm đã đạt chứng nhận VietGAP và OCOP 3 sao, nhưng ông Lương Văn Hiền – một hộ dân trồng cà ngọt tại bản Khe Ngậu thừa nhận rằng, do đặc thù khó bảo quản lâu và thu hoạch ồ ạt cùng lúc, người nông dân vẫn phải phụ thuộc nhiều vào thương lái, dẫn đến giá cả (dao động từ 10.000 - 15.000 đồng/kg) thiếu sự ổn định, khiến họ e ngại việc mở rộng quy mô.

Nhận thức rõ chứng nhận chất lượng mới chỉ là điều kiện cần, chính quyền địa phương đã nhanh chóng triển khai các giải pháp xúc tiến thương mại để tháo gỡ điểm nghẽn đầu ra. Điểm nhấn đáng chú ý là sự ra đời của Cửa hàng giới thiệu nông sản Tương Dương Mart vào đầu tháng 8/2026.

Theo ông Nguyễn Hồng Tài - Chủ tịch UBND xã, để khắc phục tình trạng sản xuất nhỏ lẻ, thiếu liên kết, cửa hàng này được định hướng vận hành theo mô hình doanh nghiệp hoặc hợp tác xã. Chính quyền sẽ đóng vai trò bệ đỡ về mặt bằng và truyền thông, trong khi đơn vị vận hành chịu trách nhiệm phân phối.

Với chiến lược ưu tiên 70% không gian cho hàng hóa bản địa, Tương Dương Mart không chỉ bán hàng trực tiếp mà còn tiên phong đưa nông sản lên bệ phóng kỹ thuật số. Anh Đặng Hoàng Minh, đại diện đơn vị kinh doanh cho biết, các gian hàng trên Shopee đã được thiết lập. Đặc biệt, sự xuất hiện của Á hậu Kha Thị Thơ cùng các nhà sáng tạo nội dung TikTok để quảng bá sản phẩm đã tạo ra một cú hích lớn, giúp nông sản vùng cao tiếp cận mạnh mẽ với tệp khách hàng trẻ. Sản phẩm giờ đây được phân luồng rõ rệt: nhóm thực phẩm tươi dùng hằng ngày và nhóm đặc sản thiết kế làm quà tặng, giúp tối ưu hóa giá trị thương mại.

Song song với việc đổi mới khâu phân phối, chiến lược phát triển thương hiệu nông sản bản địa còn được xây dựng từ nền tảng cốt lõi: bảo vệ và phục hồi chất lượng sản phẩm gốc. Câu chuyện hồi sinh giống vịt bầu Quỳ lừng danh của đồng bào Thái là một minh chứng sinh động. Từng có thời điểm, dòng vịt nổi tiếng với chất thịt chắc, ngọt, ít mỡ này đứng trước nguy cơ thất truyền do lai tạp và sự lấn át của các giống gia cầm công nghiệp. Nhờ dự án bảo tồn nguồn gen trị giá 9 tỷ đồng của UBND tỉnh (giai đoạn 2015-2017), nguồn lực này đã khơi dậy ý thức giữ gìn sản vật quê hương của người dân.

Tại xã Quỳ Châu, những hộ dân tiên phong như anh Trần Bảo Trung và Nguyễn Xuân An đã phải vượt qua rất nhiều khó khăn về kỹ thuật ấp nở, tỷ lệ hao hụt cao để kiên trì theo dõi, chọn lọc giống qua nhiều thế hệ. Thành quả đạt được là một đàn vịt bố mẹ thuần chủng khoảng 400 con, tạo tiền đề cung cấp giống chuẩn cho toàn vùng.

Khi chất lượng sản phẩm lõi đã được khẳng định, các địa phương bắt đầu tính đến bài toán liên kết chuỗi và du lịch. Theo ông Nguyễn Văn Dũng - Chủ tịch UBND xã Quỳ Châu, mục tiêu đến năm 2026 là xây dựng các trang trại quy mô lớn, lập hồ sơ công nhận OCOP cho sản phẩm vịt bầu Quỳ và đưa dòng thực phẩm này cung ứng thẳng vào các chuỗi nhà hàng, siêu thị lớn. Không dừng lại ở đó, lãnh đạo các xã Châu Tiến (ông Nguyễn Tiến Hùng) và Hùng Chân cũng đồng loạt đưa vịt bầu Quỳ, nếp nương cùng các đặc sản như hương trầm, bò giàng, cá nướng vào chuỗi sản phẩm phục vụ du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng.

Sự dịch chuyển từ tư duy "sản xuất tự phát" sang "xây dựng và quản trị thương hiệu" đang tạo ra một bức tranh kinh tế đầy tươi sáng. Việc gắn kết chặt chẽ giữa bảo tồn đặc tính nguyên bản, chuẩn hóa quy trình, tích hợp du lịch và bứt phá bằng thương mại điện tử chính là chìa khóa vàng để nông sản bản địa vươn mình, khẳng định vị thế vững chắc trên thị trường.