Giá phân bón tăng mạnh, nông dân gánh áp lực chi phí
Giá phân bón leo thang khiến bức tranh ngành xuất hiện nghịch lý “kẻ khóc, người cười”. Trong khi nhiều doanh nghiệp hưởng lợi lớn từ xuất khẩu, nông dân và một số đơn vị sản xuất lại chịu sức ép ngày càng lớn từ chi phí đầu vào.
Thị trường phân bón trong nước đang chứng kiến đợt tăng giá mạnh, kéo theo những tác động trái chiều tới toàn bộ chuỗi sản xuất nông nghiệp. Giá nhiều loại phân bón như urê, DAP, NPK đồng loạt tăng, khiến chi phí đầu vào của sản xuất nông nghiệp leo thang rõ rệt.
Nguyên nhân chủ yếu đến từ biến động của thị trường thế giới khi giá năng lượng và nguyên liệu đầu vào duy trì ở mức cao. Điều này không chỉ đẩy giá phân bón trong nước tăng theo mà còn tạo ra sự phân hóa rõ rệt giữa các doanh nghiệp trong ngành.
Đáng chú ý, theo số liệu của Cục Hải quan, trong 3 tháng đầu năm, Việt Nam xuất khẩu khoảng 810.000 – 820.000 tấn phân bón, thu về hơn 360 triệu USD, tăng gần 35% về lượng và gần 60% về giá trị so với cùng kỳ năm trước. Đây là yếu tố quan trọng giúp nhiều doanh nghiệp tận dụng cơ hội từ thị trường quốc tế.
Trong bối cảnh đó, Đạm Cà Mau ghi nhận kết quả kinh doanh tăng trưởng mạnh. Doanh thu quý I đạt khoảng 5.370 tỷ đồng, tăng gần 60% so với cùng kỳ; lợi nhuận trước thuế ước đạt khoảng 837 tỷ đồng, tăng hơn 80%. Kết quả này phản ánh rõ lợi thế về nguồn khí đầu vào ổn định cũng như khả năng đẩy mạnh xuất khẩu khi giá thế giới tăng cao.
Tương tự, Đạm Phú Mỹ cũng tận dụng tốt đà tăng của thị trường. Theo báo cáo doanh nghiệp, doanh thu quý I đạt 5.706 tỷ đồng, hoàn thành 150% kế hoạch quý và 32% kế hoạch năm; lợi nhuận trước thuế đạt khoảng 515 tỷ đồng, tương đương 61% kế hoạch năm.
Ở nhóm phân bón hỗn hợp, Phân bón Bình Điền ghi nhận tăng trưởng khá đồng đều. Quý I, doanh thu hợp nhất đạt khoảng 3.400 tỷ đồng, tăng 31%; lợi nhuận trước thuế đạt 176,6 tỷ đồng, tăng 28,5%. Riêng công ty mẹ đạt khoảng 135 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế, tăng 40,6%.
Tuy nhiên, không phải doanh nghiệp nào cũng hưởng lợi từ đà tăng giá. Những đơn vị phụ thuộc nhiều vào nguyên liệu nhập khẩu hoặc không có lợi thế xuất khẩu vẫn chịu áp lực lớn khi chi phí đầu vào tăng, trong khi khả năng chuyển giá sang thị trường còn hạn chế.
Ở chiều ngược lại, người nông dân tiếp tục là nhóm chịu tác động trực tiếp và rõ rệt nhất. Giá phân bón – chiếm tỷ trọng lớn trong chi phí sản xuất – tăng nhanh trong khi giá nông sản không tăng tương ứng, thậm chí có thời điểm giảm, khiến lợi nhuận bị bào mòn.
Thực tế tại nhiều địa phương cho thấy, nông dân buộc phải cắt giảm lượng phân bón hoặc điều chỉnh kế hoạch canh tác để tiết kiệm chi phí. Tuy nhiên, việc giảm đầu tư đầu vào có thể ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng nông sản trong dài hạn.
Trong bối cảnh thị trường còn nhiều biến động, các chuyên gia cho rằng giá phân bón có thể tiếp tục duy trì ở mức cao, qua đó tiếp tục tạo áp lực lên toàn bộ chuỗi sản xuất nông nghiệp, từ doanh nghiệp đến người nông dân.
