Nhiều thói quen nấu cơm gây lãng phí nguồn dưỡng chất

Trong văn hóa ẩm thực truyền thống của người Việt Nam, cơm luôn giữ vai trò là nguồn cung cấp đường bột thường xuyên nhất, bên cạnh các loại thực phẩm khác như bún, phở hay bánh mì. Theo các khuyến cáo dinh dưỡng hiện nay, chất đường bột chiếm khoảng 45 đến 65% tổng lượng calo nạp vào cơ thể, nhằm duy trì các hoạt động sống và sự phát triển tự nhiên. Tuy nhiên, trong quá trình chế biến hằng ngày tại các gia đình, rất nhiều người vẫn thực hiện thao tác nấu nướng theo quán tính mà không hề hay biết mình đang vô tình làm giảm giá trị dinh dưỡng của hạt gạo.

Tiến sĩ, Bác sĩ Từ Ngữ thuộc Hội Dinh dưỡng Việt Nam phân tích rằng lớp ngoài của hạt gạo là nơi tập trung nhiều vitamin, khoáng chất và chất xơ rất cần thiết cho cơ thể. Khi vo gạo không đúng cách hoặc chà xát quá mạnh, hạt gạo sẽ bị tổn thương, chỉ còn lại phần lõi tinh bột bên trong. Vị chuyên gia này cũng dẫn chứng các nghiên cứu cho thấy lượng sắt và kẽm bị mất đi trong quá trình vo gạo và nấu cơm dao động ở mức rất cao, từ 79,9 đến 96,5%.

Cũng theo chia sẻ từ Tiến sĩ, Bác sĩ Từ Ngữ, các vitamin nhóm B vốn rất dễ tan trong nước cũng bị thất thoát từ 70 đến 95% trong quá trình xay xát và vo gạo quá kỹ. Nhiều gia đình ở nông thôn vẫn giữ thói quen chà xát gạo nhiều lần trong rá để làm hạt gạo trắng hơn, hoặc vo đến khi nước trong hoàn toàn mới đem nấu. Điều này khiến lượng cám và vitamin còn sót lại bị loại bỏ gần như hoàn toàn, khiến cơm sau khi nấu không còn độ thơm và giảm rõ rệt vị ngọt tự nhiên vốn có của loại ngũ cốc này.

Bên cạnh sai lầm trong khâu chuẩn bị gạo, nhiều gia đình hiện nay còn đang bỏ phí một nguồn đặc sản quý giá được ví như “cao gạo”, chính là nước cơm. Tiến sĩ, Bác sĩ Từ Ngữ cho biết nước cơm chứa nhiều dinh dưỡng từ tinh bột, cùng các vitamin nhóm B và khoáng chất thiết yếu tiết ra khi gạo được tác động bởi nhiệt. Nếu không biết cách tận dụng để chắt lấy phần nước này, các dưỡng chất sẽ bị ngấm ngược vào cơm nhưng sau đó lại tiếp tục hao hụt đáng kể trong quá trình bay hơi khi cơm chín và sử dụng về sau.

Ngoài vấn đề dinh dưỡng, các chuyên gia cũng cảnh báo những lỗi kỹ thuật thường gặp như việc vo gạo trực tiếp trong lòng nồi cơm điện. Thói quen này tuy tiện lợi nhưng sự chà xát của hạt gạo có thể khiến lớp chống dính của nồi bị bào mòn theo thời gian. Khi lớp bảo vệ không còn đảm bảo chất lượng, không chỉ độ bền thiết bị bị ảnh hưởng mà trải nghiệm nấu nướng cũng giảm sút, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ liên quan đến an toàn thực phẩm trong bữa ăn gia đình.

Phương pháp nấu cơm đúng cách giúp bảo toàn giá trị gạo

Để đảm bảo giữ được trọn vẹn giá trị tinh túy từ hạt gạo, người nội trợ cần thay đổi những quan niệm cũ và thực hiện các bước sơ chế một cách khoa học hơn. Bản chất của việc vo gạo là rửa sạch bụi bẩn và tạp chất hoặc chất bảo quản đối với gạo đóng gói, chứ không phải làm sạch đến mức nước trong veo. Các chuyên gia khuyến cáo chỉ nên vo nhẹ tay từ một đến hai lần để loại bỏ yếu tố không mong muốn, đồng thời vẫn bảo toàn lớp cám mỏng chứa nhiều vitamin quý giá bên ngoài.

Tiến sĩ, Bác sĩ Từ Ngữ đưa ra lời khuyên rằng mọi người nên sử dụng lòng nồi cơm điện hoặc dụng cụ riêng để vo gạo, nhưng cần thao tác thật nhẹ nhàng và tránh chà xát mạnh. Việc khuấy nhẹ tay sẽ giúp loại bỏ tạp chất hiệu quả mà không làm mất đi lượng dinh dưỡng quý giá tập trung ở lớp vỏ hạt gạo, đặc biệt với các loại gạo tự xay xát. Sau khi hoàn tất các bước rửa gạo, người nấu nên tiến hành nấu ngay để giữ được độ tươi ngon và hạn chế các biến đổi hóa học không mong muốn.

Đối với việc tận dụng nước cơm, Tiến sĩ, Bác sĩ Từ Ngữ gợi ý rằng ngay cả khi sử dụng nồi cơm điện hiện đại, chúng ta vẫn có thể lấy được loại nước bổ dưỡng này nếu canh đúng thời điểm. Khi cơm sôi gần cạn, có thể dùng thìa hớt phần nước này ra để sử dụng trực tiếp thay vì để nước chảy xuống khay đựng của nồi. Loại nước này đặc biệt phù hợp cho người mới ốm dậy cần phục hồi sức khỏe nhanh hoặc trẻ sơ sinh gặp vấn đề tiêu hóa, nhờ khả năng hỗ trợ điều hòa nhu động ruột hiệu quả.

Tuy nhiên, các chuyên gia dinh dưỡng cũng lưu ý người dân không nên cho thêm đường vào nước cơm để tăng vị ngọt như thói quen của nhiều người trước đây. Bởi trong nước cơm vốn đã chứa khoảng 80% là chất bột đường, việc bổ sung thêm đường tinh luyện sẽ khiến cơ thể nạp dư năng lượng, làm tăng nguy cơ béo phì hoặc tiểu đường. Sử dụng nước cơm nguyên bản sẽ giúp cơ thể tiếp nhận nguồn dưỡng chất tự nhiên nhất, đồng thời hạn chế tác động tiêu cực đến chức năng gan và hệ chuyển hóa.

Trong quá trình bảo quản thực phẩm, người nội trợ cần tuyệt đối tránh sử dụng gạo đã có dấu hiệu hư hỏng như mốc, đổi màu hoặc có mùi lạ. Các chuyên gia khẳng định khi chất lượng gạo đã suy giảm, việc vo kỹ hay nấu ở nhiệt độ cao cũng không thể loại bỏ hoàn toàn các độc tố đã hình thành bên trong hạt gạo. Vì vậy, sự cẩn trọng từ khâu lựa chọn nguyên liệu đến việc điều chỉnh những thói quen nhỏ trong gian bếp sẽ góp phần quan trọng nâng cao chất lượng bữa ăn và bảo vệ sức khỏe bền vững.

Việc thay đổi thói quen nấu nướng từ những chi tiết nhỏ như đổ nước nhẹ nhàng vào nồi hay không ngâm gạo quá lâu ở nhiệt độ phòng sẽ mang lại sự khác biệt đáng kể. Nồi cơm là trung tâm của sự gắn kết gia đình, vì vậy một bữa cơm ngon phải là sự kết hợp hài hòa giữa hương vị tự nhiên và giá trị dinh dưỡng trọn vẹn. Chỉ cần hiểu đúng và làm đúng các bước sơ chế, chúng ta sẽ giữ được độ dẻo thơm đặc trưng của từng loại gạo, đồng thời cung cấp đầy đủ khoáng chất thiết yếu cho các thành viên trong gia đình.