Từ khi trời còn mờ sương, nhịp sống trong các vườn đào ven đê đã bắt đầu. Tiếng kéo cắt lá, tiếng xẻng đào đất, tiếng gọi nhau í ới hòa lẫn tạo nên bản hòa âm rất riêng của Nhật Tân mỗi độ cuối năm. Không khí ấy vừa khẩn trương, vừa thấm đẫm lo âu – bởi chỉ cần sai lệch vài ngày, cả mùa vụ có thể trượt khỏi quỹ đạo.

Mưu sinh lặng lẽ dưới gốc đào

Công đoạn tuốt lá – tưởng chừng đơn giản – lại là khâu quyết định đến 70% việc đào có kịp nở hay không. Những đôi tay phải đủ nhẹ, đủ chậm, đủ kinh nghiệm để không làm tổn thương mầm hoa non.

Chị Lý Thị Thu (45 tuổi, quê Cao Bằng) đã có năm thứ hai theo chồng xuống Nhật Tân làm thuê dịp cuối năm. Giữa cái lạnh hun hút từ sông Hồng, chị kiên nhẫn tuốt từng chiếc lá già. “Chỉ cần mạnh tay một chút là gãy mầm, coi như công cốc”, chị nói. Với mức công 50.000 đồng/giờ, hai vợ chồng chị cố gắng làm đủ ngày để có thêm khoản tiền lo cho ba đứa con đang tuổi ăn học ở quê.

Không chỉ lao động ngoại tỉnh, nhiều phụ nữ ngoại thành Hà Nội cũng tranh thủ mùa đào để kiếm thêm thu nhập. Chị Nguyễn Thị Hằng (35 tuổi, Đông Anh) lần đầu theo bạn bè vào vườn đào. Những ngày đầu còn lóng ngóng, chị phải quan sát từng động tác của người làm lâu năm. “Làm quen rồi mới thấy nghề này cần kiên nhẫn chứ không hề nhàn”, chị chia sẻ.

Ở một góc vườn khác, anh Bùi Văn Diện (28 tuổi, Phú Thọ) cùng nhóm bạn hì hụi đào đất, đánh gốc đào cổ thụ vào chậu. Công việc nặng nhọc nhưng thu nhập khá hơn, khoảng 500.000 – 600.000 đồng/ngày. “Cố gắng tranh thủ để Tết đỡ chật vật”, anh nói ngắn gọn.

Nghề trồng đào - nghệ thuật và “canh bạc” lớn

Nếu người lao động tính thu nhập theo ngày, thì với các chủ vườn, mỗi mùa đào là một canh bạc kéo dài cả năm. Bà Nguyễn Thị Hồng (70 tuổi), chủ vườn đào Côi Hồng với hơn 400 gốc, gắn bó với nghề hơn 40 năm, cho biết trồng đào không chỉ cần kinh nghiệm mà còn phải chấp nhận rủi ro.

“Năm nay nhuận hai tháng, đào già dăm hơn, tuốt lá phải cực kỳ thận trọng. Lệch vài ngày là coi như mất Tết”, bà Hồng nói. Chi phí nhân công ngày càng tăng, việc nhẹ cũng 300.000 – 400.000 đồng/ngày, việc nặng có thể lên tới nửa triệu, thậm chí thuê khoán cả triệu đồng. Dù vậy, nhà vườn vẫn phải thuê đủ người để kịp tiến độ.

Cùng chung nỗi lo, bà Vũ Thị Sự (75 tuổi), người trồng đào lâu năm ở Nhật Tân, cho rằng thời tiết thất thường những năm gần đây khiến nghề trồng đào thêm phần bấp bênh. “Chỉ cần rét đậm kéo dài hay nắng ấm bất thường là hỏng hết”, bà nói. Không ít gốc đào sau mưa bão phải cắt bỏ toàn bộ thân cành, trùm nilon dưỡng lại, kiên nhẫn nuôi hy vọng cho mùa sau.

Trong bối cảnh kinh tế còn nhiều khó khăn, sức mua đào Tết năm nay được dự báo không tăng mạnh. Nhiều cây thế đẹp đã có khách quen đặt từ sớm, được buộc dây đánh dấu, chờ ngày ra chậu. Đào cỡ nhỏ hiện dao động khoảng 1,5 triệu đồng/cây; những gốc lớn, dáng đẹp chủ yếu cho thuê với giá 6 – 7 triệu đồng.

Dẫu lo lắng về thị trường, người trồng đào Nhật Tân vẫn bền bỉ chăm sóc từng nụ hoa. Bởi với họ, mùa đào không chỉ là chuyện bán – mua, mà còn là cách giữ gìn nét văn hóa Tết của Hà Nội.

Giữa những toan tính, mồ hôi và cả nỗi bất an, làng đào Nhật Tân vẫn lặng lẽ vào mùa đẹp nhất. Để rồi, khi những cánh đào bung nở đúng đêm Giao thừa, ít ai biết rằng phía sau sắc xuân ấy là biết bao phận người cần mẫn mưu sinh và những canh bạc thầm lặng với thời tiết – năm này qua năm khác.