Rào cản chuyển đổi số ngành du lịch

Chuyển đổi số hiện nay không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu cấp thiết để các điểm đến và doanh nghiệp duy trì năng lực cạnh tranh trong kỷ nguyên mới. Việc ứng dụng công nghệ không chỉ nhằm nâng cao năng suất mà còn là chìa khóa quan trọng để cải thiện trải nghiệm khách hàng một cách toàn diện và bền vững. Du lịch thông minh đòi hỏi sự tích hợp đồng bộ vào hạ tầng đô thị nhằm tạo ra dòng chảy dữ liệu xuyên suốt để tối ưu hóa nguồn lực. Tuy nhiên, quá trình số hóa của ngành du lịch hiện vẫn đang đối mặt với không ít thách thức lớn từ thực tiễn triển khai tại các địa phương trên cả nước.

Theo Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Hà Văn Siêu, chuyển đổi số không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu cấp thiết nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và cải thiện trải nghiệm của du khách. Trong kỷ nguyên mới, du lịch thông minh không tồn tại độc lập mà phải đáp ứng ba tiêu chí cốt lõi gồm tính cá nhân hóa cao, tính thời gian thực (real-time) và tính liên thông sinh thái. Điều này đồng nghĩa với việc mọi dịch vụ du lịch cần được tích hợp liền mạch vào hạ tầng đô thị thông minh, tạo nên dòng chảy dữ liệu thông suốt nhằm tối ưu hóa nguồn lực.

Viện trưởng Viện Kinh tế du lịch Nguyễn Anh Tuấn nhận định Hà Nội đang sở hữu dư địa rất lớn để trở thành trung tâm du lịch thông minh hàng đầu khu vực nhờ lợi thế về di sản văn hóa, quy mô thị trường khách và động lực chuyển đổi số mạnh mẽ. Tuy nhiên, ông cho rằng điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là tình trạng dữ liệu còn phân tán, thiếu chuẩn hóa cũng như thiếu cơ chế chia sẻ giữa các đơn vị. Các doanh nghiệp nhỏ và vừa trong ngành vẫn gặp nhiều khó khăn về ngân sách, nguồn nhân lực số và năng lực khai thác dữ liệu. Thậm chí, việc ứng dụng AI hiện nay vẫn mang tính manh mún, chủ yếu tập trung vào khâu marketing mà chưa thực sự đi sâu vào quản trị điểm đến hoặc dự báo dòng khách.

Chia sẻ về những rào cản từ phía cơ quan quản lý, bà Phan Thị Thái Hà, Phó Giám đốc Trung tâm Thông tin du lịch, cho biết thêm rằng khó khăn và thách thức trong quá trình thực hiện chuyển đổi số du lịch là việc thiếu khung pháp lý và các tiêu chuẩn kỹ thuật đồng bộ; thiếu hụt nguồn lực đầu tư và kinh phí triển khai; đồng thời nguồn nhân lực du lịch có trình độ cao, am hiểu công nghệ vẫn còn hạn chế. Những vướng mắc này đang trở thành rào cản lớn khiến các địa phương khó đồng bộ hóa hệ thống dữ liệu dùng chung trong thời gian ngắn, từ đó gây khó khăn cho việc triển khai các nền tảng số toàn diện.

Nhiều địa phương đã chủ động triển khai bản đồ số, vé điện tử và hệ thống thuyết minh tự động nhằm đổi mới diện mạo ngành du lịch. Tuy nhiên, chiến lược chuyển đổi số giai đoạn 2026-2030 đòi hỏi sự tập trung mạnh mẽ hơn vào cơ sở dữ liệu, nền tảng số và bảo đảm an toàn thông tin cá nhân. Nếu không sớm tháo gỡ các rào cản về cơ chế chia sẻ và tiêu chuẩn kỹ thuật, ngành du lịch sẽ khó đạt mục tiêu hình thành một hệ sinh thái số đồng bộ và thống nhất. Việc vận hành hệ thống vé điện tử tại các di tích lớn mới chỉ là những bước đi đầu tiên trong một hành trình dài hạn cần được đầu tư bài bản và kiên trì.

Giải pháp phát triển hệ sinh thái số

Để hiện thực hóa tầm nhìn về một ngành du lịch hiện đại, Hà Nội cùng các địa phương trên cả nước đang tập trung quyết liệt vào những nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn 2026-2030. Định hướng này dựa trên Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, nhằm định hình thương hiệu điểm đến an toàn, thông minh và hấp dẫn đối với du khách quốc tế. Việc xây dựng hệ sinh thái số không chỉ là một mục tiêu đơn lẻ mà còn là giải pháp then chốt để đưa du lịch Việt Nam phát triển nhanh và bền vững trong kỷ nguyên số hóa toàn cầu.

Về các ưu tiên hành động, ông Nguyễn Anh Tuấn đề xuất Hà Nội tập trung vào năm nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn 2026-2030. Thứ nhất, hình thành Trung tâm Dữ liệu du lịch Hà Nội nhằm chuẩn hóa dữ liệu điểm đến, sự kiện, doanh nghiệp, hành vi khách và phản hồi. Thứ hai, xây dựng hành trình du khách thông minh, tạo nên một hành trình số liền mạch từ tìm kiếm, đặt dịch vụ, thanh toán, trải nghiệm đến phản hồi. Thứ ba, ứng dụng AI trong quản trị và kinh doanh thông qua dashboard dự báo, chatbot đa ngôn ngữ, tự động hóa hoạt động marketing và chăm sóc khách hàng. Thứ tư, phát triển thanh toán và vé thông minh, bao gồm mã QR, vé điện tử, thẻ du lịch và liên thông giữa điểm tham quan, vận chuyển cùng các dịch vụ khác. Thứ năm, phát triển nguồn nhân lực số và thúc đẩy hợp tác công - tư.

Đặc biệt, về ứng dụng công nghệ mới, ông Nguyễn Anh Tuấn chia sẻ rằng thành phố có thể xây dựng trợ lý du lịch Hà Nội hoạt động hỏi - đáp 24/7 bằng nhiều ngôn ngữ, đồng thời gợi ý lịch trình theo thời gian, ngân sách và sở thích của du khách. Bản đồ hành trình thông minh cần tích hợp các điểm tham quan, địa điểm ẩm thực, sự kiện, giao thông và cảnh báo tình trạng đông khách. Bên cạnh đó, di sản số và thuyết minh AI có thể được ứng dụng thông qua AR/VR/3D, audio guide và storytelling cho phố cổ, làng nghề hay di sản về đêm. Đây được xem là cách tiếp cận mới trong phát huy giá trị di sản, vừa bảo tồn các giá trị truyền thống vừa nâng cao giá trị thương mại cho sản phẩm du lịch địa phương.

Ở góc độ quản lý nhà nước, Phó Giám đốc Sở Du lịch Hà Nội Nguyễn Trần Quang khẳng định Hà Nội đang giữ vai trò kiến tạo nhằm khẳng định thương hiệu điểm đến An toàn - Thân thiện - Chất lượng - Hấp dẫn - Thông minh. Trong thời gian tới, Thành phố sẽ tập trung số hóa toàn bộ di tích, làng nghề và các sản phẩm đặc trưng, đồng thời xây dựng cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp công nghệ và doanh nghiệp du lịch. Điều này sẽ bảo đảm tính kết nối và chia sẻ dữ liệu phục vụ hiệu quả công tác quản lý nhà nước trên môi trường số.

Cũng theo ông Nguyễn Trần Quang, Hà Nội sẽ nâng cao năng lực chuyển đổi số cho đội ngũ cán bộ quản lý và cộng đồng doanh nghiệp, đồng thời tiếp tục xây dựng cơ chế phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp công nghệ và doanh nghiệp du lịch nhằm hình thành hệ sinh thái du lịch số đồng bộ của Thủ đô. Sự đồng hành này sẽ tạo nền tảng cho hệ sinh thái số phát triển thống nhất, góp phần đưa du lịch Thủ đô bứt phá mạnh mẽ. Chương trình phát triển kinh tế số giai đoạn 2026-2030 cũng đặt mục tiêu đến năm 2030, tỷ lệ cơ sở du lịch sử dụng nền tảng số phục vụ quản trị đạt tối thiểu 70% trên phạm vi cả nước.

Tương lai của ngành du lịch không chỉ dừng lại ở việc số hóa từng điểm đến riêng lẻ mà còn hướng đến việc hình thành hệ sinh thái số ASEAN rộng lớn. Khi mọi quy trình từ tìm kiếm thông tin đến đặt dịch vụ và thanh toán đều được thực hiện liền mạch trên môi trường số, du lịch Việt Nam sẽ từng bước khẳng định vị thế dẫn đầu. Sự kết hợp giữa công nghệ hiện đại và những giá trị văn hóa truyền thống sẽ góp phần đưa Việt Nam trở thành điểm đến hiện đại, khoa học và giàu sức hút trong kỷ nguyên phát triển mạnh mẽ của đất nước.