Theo Báo Nghệ An: Dù được những người sành uống ví von là "đệ nhất chè xanh" của xứ Nghệ, sản phẩm của xóm Thống Nhất (xã Lương Sơn) nhiều năm qua vẫn chủ yếu tiêu thụ dưới dạng nguyên liệu tươi, phụ thuộc hoàn toàn vào thương lái và vắng bóng một bộ nhận diện nhãn hiệu chính thức. Để lấp đầy "khoảng trống" trong chuỗi giá trị này, ngày 22/7/2026, Hợp tác xã (HTX) Trồng chè xanh xã Lương Sơn đã chính thức được thành lập.

Dưới sự dẫn dắt của Hội Liên hiệp Phụ nữ xã, mô hình kinh tế tập thể do 16 thành viên nữ làm chủ được kỳ vọng sẽ trở thành "đầu tàu" quy tụ vùng nguyên liệu. Trọng tâm cốt lõi mà HTX hướng tới là thống nhất quy trình canh tác, ưu tiên sử dụng phân bón hữu cơ, hạn chế hóa chất để đảm bảo mọi bó chè khi đến tay người tiêu dùng đều đạt chuẩn an toàn, từ đó định vị rõ nét tên tuổi của vùng đất Lương Sơn.

Nền tảng vững chắc để xây dựng thương hiệu mạnh chính là chất lượng nguyên liệu vượt trội, vốn được kết tinh từ điều kiện thổ nhưỡng đặc thù và kinh nghiệm canh tác lâu đời. Ngược dòng lịch sử về năm 1965, những cư dân đi khai hoang lập nghiệp đã mang theo hạt giống chè xanh phủ kín các nương đồi Thùng Giàng, Chọ Xốc... Khác với cây chè được trồng trên đất thịt màu mỡ, chè Thống Nhất bám rễ trên nền đất đỏ pha sỏi đá, phơi mình dưới nắng gắt cả ngày. Sự khắc nghiệt của tự nhiên đã rèn giũa nên những búp chè lá nhỏ, dày, giòn và tích tụ hương vị đậm đà hiếm có.

Bên cạnh đó, người dân còn lưu giữ bí quyết canh tác sinh học rất riêng: sau mùa mưa, họ vào rừng hái cây vọt (một loài thuộc họ dâu tằm) mang về ủ quanh gốc chè. Lớp phủ này vừa giữ ẩm, vừa hóa mùn bổ sung dinh dưỡng hữu cơ, giúp cây sinh trưởng khỏe mạnh, ít sâu bệnh mà không cần lạm dụng phân bón vô cơ.

Nhờ sự cộng hưởng hoàn hảo giữa tự nhiên và bàn tay con người, sản phẩm nơi đây mang những đặc trưng cảm quan khó trộn lẫn. Cành chè ngắn nhưng cho nước pha màu vàng chanh đẹp mắt; vị chè chát nhẹ nơi đầu lưỡi nhưng để lại hậu ngọt sâu lắng.

Đặc biệt, nước thứ ba vẫn giữ nguyên sắc và vị, vượt trội hơn hẳn nhiều loại chè thông thường. Chính những giá trị này đã biến cây chè từ thức uống tự cung tự cấp thành "cây làm giàu" chủ lực. Hiện toàn xóm có hơn 150 hộ trồng chè trên diện tích khoảng 25 ha, thu về bình quân trên 300 triệu đồng/ha/năm, tạo ra sinh kế bền vững và nguồn thu nhập ổn định hơn nhiều loại cây trồng khác trên cùng chân đất.

Hành trình phía trước của "đệ nhất chè xanh" sẽ không chỉ dừng lại ở việc bán thô. Để nâng tầm giá trị gia tăng, đáp ứng tiêu chuẩn khắt khe của thị trường hiện đại về an toàn và truy xuất nguồn gốc, định hướng chiến lược tiếp theo là đầu tư sâu vào khâu chế biến. Các công đoạn sơ chế, xử lý dập gân và đóng gói hút chân không ngay sau thu hoạch sẽ được triển khai nhằm bảo toàn màu sắc và hương vị nguyên bản.

Xa hơn nữa, việc phát triển các dòng sản phẩm đa dạng như trà túi lọc, chè sấy lạnh, bột trà xanh kết hợp với xây dựng bao bì, mã QR chuyên nghiệp sẽ là "bệ phóng" để chè xanh Thống Nhất tự tin bước vào các chuỗi cửa hàng nông sản sạch, siêu thị và sớm trở thành sản phẩm OCOP tiêu biểu của địa phương.