Cơn bão giá từ cuộc khủng hoảng chip nhớ toàn cầu

Trong một cuộc phỏng vấn gần đây với tờ Wall Street Journal, CEO Apple Tim Cook đã thẳng thắn chia sẻ về áp lực chi phí linh kiện như chip nhớ DRAM và bộ nhớ flash NAND đang tăng cao, khiến công ty không còn khả năng tự gánh chịu và bù đắp. Ông khẳng định việc tăng giá sản phẩm là điều "không thể tránh khỏi", đồng thời ví tình trạng khan hiếm bộ nhớ hiện tại như một "trận đại hồng thủy trăm năm mới có một". Người đứng đầu Apple thừa nhận rằng trong suốt hơn 40 năm làm việc, ông chưa từng chứng kiến điều gì tương tự ở bất kỳ lĩnh vực nào.

Nguyên nhân sâu xa của cuộc khủng hoảng bán dẫn này bắt nguồn từ sự bùng nổ mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI). Để vận hành các trung tâm dữ liệu AI hiện đại, các tập đoàn công nghệ lớn trên thế giới đang chi mạnh tay để thu mua lượng lớn bộ nhớ băng thông cao (HBM) nhằm cung cấp dữ liệu liên tục cho GPU. Biên lợi nhuận khổng lồ từ HBM khiến các nhà sản xuất chip dồn toàn bộ nguồn lực đầu tư, kỹ thuật và năng lực sản xuất vào mảng này, qua đó giảm chú trọng sản xuất bộ nhớ DRAM thông thường. Hệ quả tất yếu là nguồn cung linh kiện dành cho điện thoại di động, máy tính cá nhân và máy chủ bị thiếu hụt nghiêm trọng.

Theo báo cáo tài chính quý I/2026, ông Kim Jaejune - lãnh đạo mảng chip nhớ của Samsung - dự báo cuộc khủng hoảng này không thể kết thúc trong năm 2027, thậm chí khoảng cách giữa cung và cầu năm tới có thể còn nới rộng hơn. Đồng quan điểm, Chủ tịch SK Hynix Chey Tae Won cũng nhận định áp lực nhu cầu bộ nhớ liên quan đến AI sẽ kéo dài đến tận năm 2030. Trước Apple, hàng loạt ông lớn công nghệ như Samsung, Microsoft, Sony và Dell đều đã đồng loạt nâng giá sản phẩm để đối phó với tình hình kinh doanh khắc nghiệt này.

Thời điểm điều chỉnh và lộ trình thay đổi cấu trúc giá

Dù Apple chưa chính thức công bố mức tăng cụ thể, giới phân tích nhận định đợt điều chỉnh giá này đã ở rất gần. Chuyên gia Mark Gurman của Bloomberg chỉ ra rằng, việc CEO Tim Cook chủ động "rào trước" với truyền thông cho thấy động thái tăng giá thực ra đã cận kề. Nếu Apple chỉ định áp dụng mức giá cao hơn cho thế hệ iPhone 18, Tim Cook sẽ không cần phải công khai đề cập đến vấn đề này ngay từ bây giờ, bởi người kế nhiệm tương lai hoàn toàn có thể công bố nó vào sự kiện tháng 9. Việc chuẩn bị tâm lý cho thị trường chứng tỏ các sản phẩm hiện hành sẽ bị tác động trực tiếp.

Đợt điều chỉnh giá nhiều khả năng sẽ diễn ra trùng với chương trình khuyến mãi thường niên "Back to School" dành cho học sinh, sinh viên và giáo viên vào cuối tháng 6. Trên mạng xã hội Weibo, chuyên gia rò rỉ công nghệ Ice Universe cũng đồng ý rằng việc tăng giá "không phải câu chuyện của mùa thu". Điều này đồng nghĩa với việc toàn bộ danh mục sản phẩm hiện tại của Apple, từ iPhone 17e (giá khởi điểm 600 USD), iPhone 17 (800 USD), iPhone Air (1.000 USD), cho đến các phiên bản cao cấp như iPhone 17 Pro (1.100 USD) và iPhone 17 Pro Max (1.200 USD) đều có thể bị nâng giá bán trong vài tuần tới.

Làn sóng tăng giá này không dừng lại ở điện thoại mà sẽ sớm quét qua cả các dòng máy tính bảng iPad và máy tính Mac. Sau đợt điều chỉnh giá dòng máy hiện tại, các nhà phân tích từ WSJ ước tính giá khởi điểm của thế hệ iPhone kế nhiệm như phiên bản Pro có thể chạm mốc đắt đỏ lên tới 1.400 USD.

Cơ hội cuối cho người tiêu dùng trước khi mặt bằng giá mới được xác lập

Trước đó, từng xuất hiện thông tin Apple sẵn sàng hy sinh một phần lợi nhuận, chấp nhận thu mua bộ nhớ với giá cao để giữ giá sản phẩm ổn định nhằm duy trì tính cạnh tranh và mở rộng thị phần toàn cầu trước các đối thủ. Tuy nhiên, quy mô và mức độ kéo dài của cuộc khủng hoảng bộ nhớ đã vượt quá tính toán ban đầu, khiến hãng không còn lựa chọn nào khác ngoài việc chuyển một phần gánh nặng chi phí sang người tiêu dùng.

Đối với những khách hàng đang trì hoãn việc nâng cấp điện thoại, đây được xem là thời điểm thích hợp nhất để đưa ra quyết định mua sắm. Nếu không nhất thiết phải sở hữu các phiên bản cao cấp nhất của thế hệ sau, một chiếc iPhone 17 Pro ở thời điểm hiện tại vẫn là một lựa chọn vô cùng giá trị. Thiết bị này sở hữu hiệu năng mạnh mẽ, hệ thống camera đỉnh cao và hoàn toàn đủ sức đáp ứng nhu cầu trải nghiệm mượt mà trong nhiều năm tới. Hơn thế nữa, một số nguồn tin rò rỉ cho biết thế hệ iPhone kế tiếp phiên bản Pro có thể chỉ là một bản nâng cấp mang tính chuyển tiếp, không mang lại quá nhiều đột phá lớn về công nghệ.

Lịch sử ngành công nghệ chứng minh rằng một khi người tiêu dùng đã chấp nhận một mặt bằng giá mới, các nhà sản xuất thường không có động lực giảm giá trở lại ngay cả khi chi phí linh kiện đầu vào hạ nhiệt. Điều này đặc biệt đúng ở phân khúc cao cấp, nơi các thương hiệu lớn liên tục tìm cách nâng vị thế sản phẩm và tối ưu hóa biên lợi nhuận. Khi Apple chính thức mở màn cho chiến dịch tăng giá, các đối thủ cạnh tranh lớn như Samsung hay Google được dự báo cũng sẽ nhanh chóng thiết lập cấu trúc giá mới. Vì vậy, dòng iPhone 17 hiện tại có thể là cơ hội cuối cùng để người dùng sở hữu một siêu phẩm công nghệ cao cấp với mức chi phí "dễ chịu" trước khi toàn ngành bước vào một kỷ nguyên giá đỏ lửa.