Chấp nhận sai phạm cũ để tìm hướng tháo gỡ

Trước sự trăn trở của đại biểu Quốc hội Vũ Văn Tiến (Đoàn Hải Phòng) về tình trạng lãng phí tại các công trình quy mô lớn, Bộ trưởng Đào Hồng Lan thừa nhận việc giải quyết các dự án tồn đọng gặp rất nhiều khó khăn do vướng mắc thể chế. Sự chồng chéo, thiếu thống nhất giữa các quy định pháp luật trong từng giai đoạn khiến quá trình rà soát và thực hiện liên tục vấp phải rào cản.

Đối với hai dự án bệnh viện nghìn tỷ, Bộ trưởng cho biết các sai phạm đã phát sinh ngay từ khâu ký hợp đồng. Việc áp dụng nguyên tắc "không hợp thức hóa sai phạm" vô hình trung tạo thành rào cản lớn, gây tâm lý e ngại bị quy trách nhiệm cho những người thực thi nhiệm vụ tháo gỡ hiện tại.

Đứng trước bài toán này, lãnh đạo Bộ Y tế nhấn mạnh: "Dự án tồn đọng kéo dài tới 10 năm, trong đó sai phạm đã phát sinh ngay từ khâu ký hợp đồng. Vì vậy, nếu chỉ đặt yêu cầu không hợp thức hóa sai phạm thì sẽ rất khó xử lý dứt điểm. Chúng tôi lựa chọn cách tiếp cận là thừa nhận, chấp nhận những sai phạm đã xảy ra để làm cơ sở đề ra giải pháp tháo gỡ. Đồng thời, cần xác định rõ: những cán bộ tham gia xử lý, khắc phục trên nền các sai phạm cũ sẽ không bị coi là vi phạm, nhằm tránh việc sau này bị quy trách nhiệm vì “biết sai vẫn làm” trong quá trình giải quyết tồn đọng”.

Bộ trưởng khẳng định, điều cốt lõi là phải đưa ra giải pháp phù hợp, bảo đảm tuyệt đối không có yếu tố tham nhũng, tiêu cực và dám làm vì lợi ích chung. Việc để một công trình quy mô lớn tiếp tục "đắp chiếu" sẽ chỉ gây ra những hệ lụy nghiêm trọng hơn cho xã hội.

Vướng mắc mấu chốt từ quy định phòng cháy chữa cháy

Mặc dù các cơ quan chức năng đã nỗ lực làm việc xuyên Tết để gỡ vướng, tiến độ đưa hai bệnh viện vào hoạt động vẫn bị đình trệ do phát sinh hàng loạt thủ tục hành chính. Đánh giá về cơ sở hạ tầng hiện tại, Bộ trưởng Đào Hồng Lan chia sẻ: "Về phần xây dựng, công trình đã cơ bản hoàn thành, điều kiện cơ sở vật chất rất tốt, có thể nói không khác gì một khách sạn 5 sao, khang trang, sạch đẹp". Tuy nhiên, để đạt được hiện trạng này đã tiêu tốn tới 10 năm 10 tháng với nỗ lực của nhiều bộ, ngành và nhà thầu.

Một trong những "nút thắt" phức tạp nhất hiện nay là yêu cầu hoàn thiện phòng cháy chữa cháy (PCCC). Do công trình được thiết kế và xây dựng từ một thập kỷ trước theo luật cũ, khi thẩm định lại phải áp dụng tiêu chuẩn PCCC mới khắt khe hơn rất nhiều. Sự "vênh" nhau giữa các quy định buộc chủ đầu tư phải điều chỉnh hàng loạt hạng mục vật lý.

Lý giải cụ thể hơn về quá trình này, Bộ trưởng thông tin: "Đến thời điểm này, sau một thời gian rất dài, phương án PCCC mới được phê duyệt. Tuy nhiên, sau khi phê duyệt lại phải tiếp tục thi công điều chỉnh, tháo dỡ, cải tạo một số hạng mục để đáp ứng yêu cầu mới".

Việc buộc phải đập bỏ tường, bổ sung thêm cửa và thực hiện lại toàn bộ quy trình phê duyệt không chỉ tốn kém thời gian mà còn kéo theo những vướng mắc trong khâu thẩm tra dự án. Cơ quan chuyên môn khi thẩm tra làm cơ sở thanh toán cho nhà thầu lại tiếp tục gặp những điểm không tương thích với các quy định hiện hành.

Thách thức trong việc xử lý hàng ngàn dự án tồn đọng

Từ thực tiễn gian nan trong việc gỡ rối cho Bệnh viện Bạch Mai và Việt Đức cơ sở 2, Bộ trưởng Bộ Y tế nhìn nhận đây là bài học kinh nghiệm sâu sắc về việc xây dựng cơ chế bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm. Một hệ thống thể chế minh bạch, rõ ràng là điều kiện tiên quyết để khuyến khích đội ngũ nỗ lực tháo gỡ khó khăn, giải quyết dứt điểm các điểm nghẽn.

Bà Đào Hồng Lan nhấn mạnh, khi Chính phủ đã cho phép cơ chế xử lý trên nền các tồn tại cũ, các đơn vị cần mạnh dạn triển khai. Tuy nhiên, thực tế cho thấy khoảng 5.000 dự án tồn đọng trên cả nước sẽ tương ứng với 5.000 câu chuyện pháp lý phức tạp khác nhau, đòi hỏi sự linh hoạt và quyết tâm chính trị rất cao.

"Nếu chỉ dừng lại ở việc thanh tra, đề xuất giải pháp thì chưa đủ; khâu tổ chức triển khai mới là thách thức lớn, đặt ra trách nhiệm rất nặng nề cho các bộ, ngành và địa phương", Bộ trưởng kết luận.