Gian nan khởi nghiệp từ vùng nguyên liệu nông sản dư thừa

Anh Vũ Văn Giáp sinh năm 1994 tại thôn Liên Hải, phường Quỳnh Mai, tỉnh Nghệ An. Trước khi gắn bó với ruộng đồng, anh từng là một doanh nhân trẻ năng động trong lĩnh vực truyền thông và nhiếp ảnh. Sau khi tốt nghiệp Trường Đại học Vinh, anh gầy dựng sự nghiệp tại thành phố với studio và phim trường quy mô lớn, quản lý gần 20 nhân viên cùng mức thu nhập ổn định. Tuy nhiên, biến cố đại dịch Covid-19 bùng phát đã khiến mọi kế hoạch đổ vỡ, dòng tiền đứt gãy, đẩy anh vào cảnh trắng tay với khoản nợ hơn 1,5 tỷ đồng vào cuối năm 2020.

Trở về quê nhà trong tâm thế của một người thất bại, anh Giáp từng trải qua thời gian dài khép mình để chiêm nghiệm về định hướng tương lai. Chứng kiến vùng chuyên canh rau màu rộng lớn hơn 330ha tại địa phương thường xuyên rơi vào cảnh được mùa mất giá, anh không khỏi xót xa. Nhiều thời điểm su su, cà rốt đến kỳ thu hoạch nhưng không có thương lái thu mua. Người dân buộc phải nhổ bỏ hoặc để nông sản héo úa ngay trên cánh đồng. Hình ảnh người mẹ già tần tảo gọi điện khắp nơi nhờ tiêu thụ rau trong vô vọng đã trở thành động lực thôi thúc anh phải thay đổi.

Anh Giáp chia sẻ, người nông dân quê mình rất vất vả quanh năm nhưng lại luôn chịu rủi ro lớn vì thị trường tiêu thụ nông sản tươi vốn bấp bênh. Khi chứng kiến cảnh nông sản bị đổ bỏ, anh tự nhủ phải tìm cách kéo dài vòng đời cho rau củ và giúp bà con không còn phụ thuộc hoàn toàn vào thương lái. Với số vốn ít ỏi vay mượn từ người thân, đầu năm 2024, anh quyết định đầu tư máy móc để bắt đầu hành trình chế biến sâu nông sản khô dưới thương hiệu Nông sản Nhà Vũ.

Những ngày đầu khởi nghiệp không hề phẳng lặng. Những mẻ hàng đầu tiên liên tục bị hỏng do quy trình kỹ thuật chưa ổn định. Có thời điểm, anh phải thuê cơ sở bên ngoài sấy hộ, dẫn đến rủi ro cháy hàng hoặc bị khách trả lại vì không đạt chuẩn chất lượng. Tuy nhiên, thay vì nản lòng, chàng trai 9X coi đó là bài học quý giá để hoàn thiện công nghệ. Anh tâm sự rằng bản thân chấp nhận mỗi mẻ hàng hỏng là một lần “đóng học phí”, để đổi lấy quy trình sản xuất tối ưu hơn cho những sản phẩm sau này.

Nhận định về mô hình này, lãnh đạo UBND phường Quỳnh Mai đánh giá cao hướng đi của anh Giáp khi tận dụng được nguồn nguyên liệu dồi dào tại chỗ. Theo vị lãnh đạo, địa phương có diện tích rau màu lớn nhưng lâu nay chỉ tiêu thụ tươi, nên áp lực thị trường rất cao. Việc anh Giáp mạnh dạn đầu tư vào chế biến sâu đã giúp giảm thiểu tình trạng nông sản dư thừa và đồng thời góp phần thay đổi tư duy sản xuất cho người dân vùng biển. Qua đó, mô hình từng bước khẳng định tiềm năng phát triển các sản phẩm chế biến theo hướng bền vững và gia tăng giá trị kinh tế.

Công nghệ sấy lạnh nâng tầm giá trị nông sản địa phương

Để giải quyết triệt để bài toán chất lượng, anh Giáp đã quyết định chuyển đổi sang hệ thống sấy lạnh hiện đại, giúp giữ màu sắc và hương vị nông sản. Quy trình được thực hiện nghiêm ngặt từ khâu thu mua, rửa sạch, gọt vỏ đến thái sợi thủ công, trước khi đưa vào buồng sấy trong khoảng 19 đến 21 giờ. Công nghệ sấy lạnh giúp nông sản giữ nguyên giá trị dinh dưỡng cao nhất mà không bị biến đổi bởi nhiệt độ cao. Trung bình, cứ 20 đến 25kg nguyên liệu tươi mới thu được 1kg sản phẩm khô đạt chuẩn để cung ứng ra thị trường khắp cả nước.

Hiện tại, cơ sở sản xuất của anh đã nâng cấp lên quy mô Hợp tác xã Nông sản Nhà Vũ với 4 máy sấy vận hành liên tục. Mỗi ngày, hợp tác xã tiêu thụ hàng tạ nguyên liệu tươi cho gia đình và các hộ dân lân cận, cho ra đời khoảng 80 đến 90kg thành phẩm như su su, củ cải, cà rốt và mướp đắng sấy. Với giá bán dao động từ 300.000 đến 350.000 đồng/kg, giá trị của nông sản đã được nâng cao gấp nhiều lần so với việc bán tươi thông thường. Điều này không chỉ giúp việc bảo quản trở nên dễ dàng hơn mà còn giảm thiểu tối đa rủi ro từ việc ép giá.

Tận dụng lợi thế của một người từng làm truyền thông, anh Giáp đã đẩy mạnh quảng bá sản phẩm trên các nền tảng mạng xã hội như TikTok và Facebook. Những video mộc mạc kể về hành trình sản xuất và cuộc sống của người nông dân đã chạm đến cảm xúc của khách hàng, giúp thương hiệu nhanh chóng lan tỏa rộng rãi. Hiện nay, mỗi ngày hợp tác xã chốt gần 100 đơn hàng trực tuyến, mang về doanh thu khoảng 500 triệu đồng mỗi tháng. Đây là minh chứng rõ nét cho việc kết hợp hiệu quả giữa kinh nghiệm làm nội dung số và sản xuất nông nghiệp thực tế.

Không chỉ tập trung vào kinh doanh, mô hình của anh Giáp còn tạo ra những giá trị xã hội tích cực cho cộng đồng người lao động địa phương. Hợp tác xã đang tạo việc làm ổn định cho 12 lao động, chủ yếu là những phụ nữ trung niên với mức thu nhập từ 7 đến 8 triệu đồng mỗi tháng. Bên cạnh đó, anh còn hỗ trợ các bạn trẻ thuộc thế hệ Gen Z tham gia vào khâu sáng tạo hình ảnh, giúp họ có cơ hội khởi nghiệp ngay tại mảnh đất quê hương. Sự xuất hiện của hợp tác xã đã mang đến luồng sinh khí mới cho phong trào phát triển kinh tế tại địa phương.

Đánh giá về hiệu quả kinh tế của mô hình, lãnh đạo Hội Nông dân phường Quỳnh Mai nhận định đây là mô hình khởi nghiệp rất thiết thực. Vị lãnh đạo khẳng định, việc thành lập hợp tác xã và chuẩn bị đăng ký sản phẩm OCOP sẽ giúp nông sản sấy của anh Giáp có chỗ đứng vững chắc hơn trên thị trường toàn quốc. Thành công này không chỉ mang lại thu nhập cho cá nhân anh Giáp mà còn mở ra dư địa phát triển mới cho hàng trăm hộ dân. Những đóng góp của anh cho bếp ăn bệnh viện cũng thể hiện rõ trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp.