Từ sản vật bản địa đến hành trình nâng hạng sản phẩm OCOP
Nhận diện và phát huy thế mạnh từ tài nguyên bản địa, Lâm Đồng đang đẩy mạnh chuẩn hóa, nâng tầm giá trị nông sản, mở rộng đầu ra cho kinh tế nông thôn, đồng thời từng bước nâng cao uy tín, sức cạnh tranh của các sản phẩm OCOP trên thị trường.
Theo Báo Lâm Đồng, tại xã Tân Hà Lâm Hà, sản phẩm mắc ca sấy Việt’s Nuts của anh Nguyễn Hữu Việt được công nhận OCOP 3 và 4 sao, đồng thời là sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp quốc gia. Theo anh Việt, từ hơn 200 cây mắc ca ghép được trồng xen trong vườn cà phê những năm 2007 - 2008, anh từng bước tích lũy kinh nghiệm, mở rộng diện tích và đầu tư vào chế biến. Đến nay, anh có khoảng 10 ha mắc ca, liên kết với 50 hộ dân tại các xã lân cận trên diện tích hơn 90 ha. Mỗi năm, khoảng 100 tấn sản phẩm được đưa ra thị trường.
Trong khi đó, tại xã Đam Rông 3, măng rừng thường vào vụ từ tháng 6 đến tháng 9 hằng năm. Trước đây, măng chủ yếu được sử dụng trong bữa ăn hoặc bán tươi, mang lại nguồn thu theo mùa. Từ năm 2017, chị Trần Quốc Khanh (thôn Tân Tiến) thu mua măng rừng tươi của người dân để chế biến thành măng khô, từng bước tạo đầu ra ổn định hơn. Theo chị Khanh, cơ sở chủ yếu áp dụng phương pháp truyền thống, không sử dụng hóa chất nhằm giữ trọn hương vị đặc trưng của măng rừng. Mỗi năm, cơ sở thu mua khoảng 40 tấn măng tươi, chế biến khoảng 2 tạ măng khô, tiêu thụ tại địa phương, Đà Lạt và TP Hồ Chí Minh. Tháng 6/2025, sản phẩm măng khô được công nhận OCOP 3 sao.
Ông Trần Đức Bắc - Chủ tịch UBND xã Đam Rông 3 cho biết, hiện địa phương có 5 sản phẩm OCOP 3 sao. Việc đưa những sản vật quen thuộc vào chế biến, chuẩn hóa và xây dựng thương hiệu đang góp phần nâng cao giá trị sản phẩm, tạo thêm sinh kế cho người dân và phát huy hiệu quả lợi thế địa phương.
Tương tự, tại Lạc Dương, sản phẩm đông trùng hạ thảo của hộ kinh doanh Langbiang cũng được hình thành từ quá trình kiên trì tìm hướng phát triển. Sau nhiều lần thất bại do thiết bị chưa đáp ứng yêu cầu, chị Nguyễn Thị Thùy Trang đã tìm đến nhiều nơi để học hỏi kinh nghiệm. Đến tháng 8/2024, gia đình hoàn thiện hệ thống trồng, chăm sóc và chế biến khép kín. Sản phẩm được công nhận OCOP 3 sao và đang hướng tới mở rộng quy mô, nâng hạng, đồng thời đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử.
Tính đến ngày 20/5/2026, Lâm Đồng có 936 sản phẩm OCOP còn hiệu lực của 526 chủ thể; trong đó có 88 sản phẩm 4 sao và 848 sản phẩm 3 sao. Các sản phẩm tập trung ở những nhóm như thực phẩm, nông sản, đồ uống, thảo dược, thủ công mỹ nghệ và dịch vụ du lịch nông thôn. Nhiều sản phẩm đã được đưa vào hệ thống siêu thị, cửa hàng đặc sản, tham gia các hội chợ và hoạt động xúc tiến thương mại trong, ngoài tỉnh; một số sản phẩm bước đầu tiếp cận thị trường nước ngoài.
Tại diễn đàn “Trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm phát triển sản phẩm OCOP, làng nghề và mô hình nông nghiệp trải nghiệm”, ông Lê Quang Dần - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho rằng, Lâm Đồng có nhiều lợi thế về sản vật đặc trưng, nghề truyền thống, cảnh quan và các giá trị văn hóa bản địa. Đây là nền tảng quan trọng để địa phương phát triển OCOP gắn với làng nghề, du lịch nông nghiệp và các chuỗi giá trị liên vùng.
Tuy nhiên, việc khai thác lợi thế của từng vùng sinh thái vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Vì vậy, chương trình OCOP cần tiếp tục chuyển trọng tâm từ phát triển số lượng sang nâng cao chất lượng; chú trọng xây dựng vùng nguyên liệu, tiêu chuẩn sản phẩm, bao bì, nhãn hiệu và mở rộng thị trường. Đồng thời, cần tăng cường liên kết giữa nông dân, hợp tác xã, doanh nghiệp và địa phương để hình thành các chuỗi giá trị ổn định, qua đó bảo đảm lợi ích hài hòa và nâng cao giá trị cho các bên.