Tận dụng tiềm năng, hướng tới mục tiêu mới

Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) tại Tuyên Quang đã tạo nên làn sóng chuyển dịch mạnh mẽ trong kinh tế nông thôn, thay đổi phương thức từ sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất hàng hóa theo chuỗi giá trị.  Theo thống kê, tính đến ngày 31/12/2025, Tuyên Quang có 422 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên còn thời hạn chứng nhận. Trong đó có 397 sản phẩm 3 sao, 23 sản phẩm 4 sao và 2 sản phẩm 5 sao cấp quốc gia.

Hệ sinh thái sản phẩm OCOP của tỉnh Tuyên Quang ghi nhận sự đa dạng, với 368 sản phẩm thực phẩm, 41 sản phẩm đồ uống, 5 sản phẩm thủ công mỹ nghệ, 2 sản phẩm sinh vật cảnh và 6 sản phẩm thuộc nhóm dịch vụ du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái, điểm du lịch. Toàn bộ các sản phẩm này thuộc về 281 chủ thể, bao gồm 182 hợp tác xã, 9 tổ hợp tác, 23 doanh nghiệp và 67 hộ sản xuất, kinh doanh, với độ bao phủ tại 95/124 xã, phường trên địa bàn.

UBND tỉnh Tuyên Quang xác định, giai đoạn 2026-2030 đòi hỏi sự bứt phá mạnh mẽ hơn nữa. Tỉnh đặt mục tiêu có trên 450 sản phẩm OCOP còn hiệu lực từ 3 sao trở lên, trong đó phát triển mới khoảng 150 sản phẩm. Phấn đấu mỗi xã, phường có từ 1 đến 3 sản phẩm mới được chứng nhận đạt chuẩn, đồng thời có từ 5 sản phẩm đạt hạng 5 sao cấp quốc gia và nâng hạng thành công ít nhất 15% số sản phẩm từ 3 sao lên 4 sao.

Thách thức đặt ra không chỉ nằm ở số lượng mà còn ở chất lượng thực chất và năng lực cạnh tranh. Các chủ thể sản xuất chia sẻ rằng, việc duy trì và nâng hạng sản phẩm đòi hỏi sự kiên trì đầu tư bài bản, gắn liền với hành trình giữ gìn giá trị văn hóa dân tộc. Mục tiêu cốt lõi là làm sao để mỗi sản phẩm đều có chỗ đứng vững chắc, chạm đến cảm xúc và được thị trường tin tưởng đón nhận.

Tỉnh cũng đặt ra yêu cầu cao về cấu trúc và năng lực của các chủ thể. Theo định hướng, tối thiểu 75% chủ thể OCOP phải là hợp tác xã và doanh nghiệp nhỏ và vừa. Đặc biệt, có ít nhất 55% chủ thể do phụ nữ, đồng bào dân tộc thiểu số hoặc người khuyết tật trực tiếp điều hành, nhằm bảo đảm tính công bằng xã hội và lan tỏa giá trị kinh tế tới mọi tầng lớp cư dân nông thôn.

Đồng bộ giải pháp, nâng tầm sản phẩm OCOP

Để đưa nông sản Tuyên Quang vươn xa, địa phương xây dựng lộ trình với những giải pháp đột phá. Trọng tâm của giai đoạn 2026-2030 là sự kết hợp giữa chuyển đổi số và phát triển vùng nguyên liệu theo hướng tiêu chuẩn hóa, tạo nền tảng vững chắc để nâng tầm vị thế thương hiệu nông sản trên thị trường trong nước và quốc tế.

Điểm nhấn quan trọng là mục tiêu 100% sản phẩm OCOP được quản lý trên nền tảng số. Việc tích hợp phần mềm quản lý, xây dựng cơ sở dữ liệu và bản đồ số OCOP tạo ra hệ sinh thái thông tin minh bạch. Toàn bộ quy trình từ tiếp nhận hồ sơ, kiểm tra đến thẩm định, phân hạng đều được số hóa, bảo đảm sự thống nhất và đồng bộ từ cấp xã đến cấp tỉnh.

Việc ứng dụng khoa học, công nghệ vào sản xuất cũng được đặc biệt chú trọng. Các chủ thể được khuyến khích đổi mới dây chuyền sơ chế, chế biến sâu, bảo quản và đóng gói. Các tiêu chuẩn như VietGAP, GlobalGAP, hữu cơ, ISO, HACCP được áp dụng nhằm bảo đảm an toàn thực phẩm, bảo vệ môi trường và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường hiện đại.

Song song với công nghệ, tỉnh tập trung rà soát và xây dựng các vùng nguyên liệu tập trung, ổn định, gắn với mã số vùng trồng và hợp đồng bao tiêu. Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao vai trò là cơ quan thường trực, chịu trách nhiệm tham mưu UBND tỉnh tổ chức triển khai, quản lý cơ sở dữ liệu số và đánh giá, phân hạng sản phẩm. Trong đó, UBND các xã, phường phải hoàn thành việc rà soát, lựa chọn sản phẩm đặc trưng để xây dựng kế hoạch phát triển giai đoạn mới trước ngày 30/8/2026.

Hoạt động xúc tiến thương mại được triển khai bài bản thông qua việc đưa sản phẩm OCOP hiện diện tại các hệ thống phân phối hiện đại, siêu thị, trung tâm thương mại, khu di tích và điểm du lịch. Việc tận dụng nền tảng thương mại điện tử giúp nông sản rút ngắn khoảng cách với khách hàng. Đối với các sản phẩm 4 sao và 5 sao, tỉnh định hướng tăng cường hợp tác quốc tế để mở rộng thị trường xuất khẩu.

Sự đồng lòng từ chính các chủ thể là yếu tố then chốt quyết định thành công. Việc chủ động cải tiến mẫu mã, tem truy xuất nguồn gốc, tăng cường liên kết chuỗi giá trị và ứng dụng chuyển đổi số chính là lời khẳng định uy tín. Tuyên Quang đang tạo môi trường thuận lợi để mỗi chủ thể OCOP không chỉ làm giàu bền vững mà còn góp phần xây dựng nông thôn mới, gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống tốt đẹp của địa phương.