Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 284/2026/NĐ-CP (Nghị định 284) quy định xử phạt vi phạm hành chính về tài sản mã hóa và thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam. Đây là khung pháp lý quan trọng nhằm hướng dẫn và cụ thể hóa việc thực thi Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP (Nghị quyết 05) của Chính phủ về việc triển khai thí điểm thị trường tài sản mã hóa.

Nghị định quy định rõ phạm vi áp dụng, hình thức và mức xử phạt cho hàng loạt hành vi trong toàn bộ vòng đời của tài sản mã hóa: từ chào bán, phát hành, tổ chức sàn giao dịch cho đến quản lý dòng tiền của nhà đầu tư nước ngoài; bảo mật dữ liệu tài khoản cũng như công tác phòng, chống rửa tiền và tài trợ khủng bố. Theo đó, mức phạt tiền tối đa cho các vi phạm này là 200 triệu đồng đối với tổ chức và 100 triệu đồng đối với cá nhân (mức phạt cá nhân bằng 1/2 mức phạt tổ chức cho cùng một hành vi).

Siết chặt điều kiện chào bán và tính minh bạch của thông tin phát hành

Trong hoạt động sơ cấp, Nghị định áp dụng các hình thức xử phạt nghiêm khắc nhất đối với hành vi phát hành tài sản mã hóa (loại tài sản số sử dụng công nghệ mã hóa để xác thực, không bao gồm chứng khoán và các dạng tiền pháp định) không đảm bảo điều kiện và thiếu minh bạch.

Cụ thể, mức phạt khung cao nhất từ 150 - 200 triệu đồng sẽ được áp dụng đối với tổ chức phát hành thực hiện một trong các vi phạm:

Chào bán, phát hành tài sản mã hóa cho đối tượng không đúng quy định pháp luật.

Thực hiện phát hành khi chưa đáp ứng đủ các điều kiện theo quy định tại Điều 5 Nghị quyết 05.

Không công bố Bản cáo bạch và các tài liệu liên quan trên trang thông tin điện tử của tổ chức cung cấp dịch vụ hoặc của tổ chức phát hành (theo khoản 3 Điều 6 Nghị quyết 05).

Thực hiện không đúng với các thông tin đã được công bố công khai tại Bản cáo bạch.

Bên cạnh đó, các hành vi cung cấp thông tin không chính xác, thiếu đầy đủ, không kịp thời gây hiểu nhầm cho cơ quan quản lý nhà nước, các tổ chức cung cấp dịch vụ và nhà đầu tư sẽ bị xử phạt từ 100 - 150 triệu đồng. Đối với vi phạm quy định pháp luật về sở hữu nước ngoài đối với tài sản làm cơ sở cho phát hành tài sản mã hóa, mức phạt áp dụng là từ 70 - 100 triệu đồng.

Cấm tuyệt đối cung cấp dịch vụ và tiếp thị sàn giao dịch khi chưa có giấy phép

Đối với các vi phạm về tổ chức thị trường giao dịch tài sản mã hóa, cơ quan quản lý thể hiện quan điểm quản lý triệt để nhằm ngăn chặn các sàn giao dịch "chui", tự phát gây mất an ninh tài chính và rủi ro cho người tham gia.

Theo Nghị định, khung hình phạt nặng từ 180 - 200 triệu đồng được áp dụng ngay cho các hành vi:

Thực hiện hoạt động cung cấp dịch vụ liên quan đến tài sản mã hóa khi chưa được cấp Giấy phép cung cấp dịch vụ tổ chức thị trường giao dịch tài sản mã hóa.

Thực hiện quảng cáo, tiếp thị các hoạt động liên quan đến tài sản mã hóa khi chưa có Giấy phép cung cấp dịch vụ tổ chức thị trường giao dịch hợp lệ.

Đồng thời, đối với các đơn vị đã được cấp phép cung cấp dịch vụ, nếu vi phạm quy định về bảo mật – có hành vi thu thập, tàng trữ, trao đổi, mua bán, tặng cho hoặc công khai hóa trái phép dữ liệu và thông tin tài khoản của nhà đầu tư, mức chế tài xử phạt sẽ là từ 150 - 200 triệu đồng. Nếu không thực hiện quy trình xác minh danh tính nhà đầu tư (KYC) khi mở tài khoản, tổ chức cung cấp dịch vụ cũng sẽ bị phạt từ 50 - 70 triệu đồng.

Nhà đầu tư giao dịch qua các kênh không chính thống có thể bị phạt tới 100 triệu đồng

Không chỉ áp đặt trách nhiệm lên các tổ chức phát hành hay đơn vị cung cấp nền tảng giao dịch, Nghị định 284 cũng quy định rõ các mức phạt cụ thể đối với chính nhà đầu tư khi tham gia thị trường không tuân thủ các kênh được pháp luật bảo vệ.

Cụ thể, nhà đầu tư trong nước sẽ bị xử phạt từ 30 - 50 triệu đồng nếu thực hiện giao dịch tài sản mã hóa không thông qua tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa do Bộ Tài chính cấp phép (vi phạm khoản 2 Điều 7 Nghị quyết 05). Đáng chú ý, nếu nhà đầu tư trong nước cố tình giao dịch tài sản mã hóa thuộc diện chỉ được chào bán, phát hành dành riêng cho nhà đầu tư nước ngoài (vi phạm khoản 1 Điều 6 Nghị quyết 05), mức phạt sẽ tăng lên từ 70 - 100 triệu đồng.

Nghị định số 284/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành từ ngày 1/9/2026 và sẽ duy trì hiệu lực cho đến khi Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP về triển khai thí điểm thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam hết hiệu lực thi hành. Đây được xem là hành lang thanh tra, xử phạt quan trọng giúp chuẩn hóa và minh bạch thị trường tài sản số đầy tiềm năng trong giai đoạn mới.