Văn phòng Chính sách và Chiến lược Thương mại (TPSO) thuộc Bộ Thương mại Thái Lan cảnh báo xuất khẩu gạo và đường của nước này sang Trung Quốc có thể đối mặt với nhiều thách thức trong những năm tới khi nền kinh tế lớn thứ hai thế giới tiếp tục nâng cao năng lực sản xuất nông nghiệp trong nước.

Theo TPSO, Trung Quốc đang từng bước chuyển từ một thị trường nhập khẩu nông sản với khối lượng lớn sang ưu tiên các sản phẩm có chất lượng cao, đa dạng và giá trị gia tăng lớn hơn. Song song với xu hướng này, Trung Quốc tăng cường khả năng tự chủ đối với các mặt hàng nông nghiệp thiết yếu, đặc biệt là ngũ cốc và thịt, đồng thời nâng cao năng lực sản xuất và xuất khẩu rau quả, thủy sản.

Năm 2025, tổng sản lượng ngũ cốc của Trung Quốc đạt mức kỷ lục 715 triệu tấn, trong khi sản lượng thịt lần đầu tiên vượt 100 triệu tấn. Sản lượng trong nước tăng đã tác động trực tiếp đến nhu cầu nhập khẩu. Trong năm 2025, lượng ngô nhập khẩu của Trung Quốc giảm 80,6% và lúa mì giảm 64,4% so với năm trước.

Đối với mặt hàng gạo, TPSO dự báo nhập khẩu của Trung Quốc sẽ giảm trung bình 9,1% mỗi năm, xuống khoảng 0,95 triệu tấn vào năm 2035. Không chỉ giảm nhu cầu nhập khẩu, Trung Quốc còn có xu hướng gia tăng xuất khẩu gạo. Điều này có thể tạo sức ép kép đối với các nhà xuất khẩu gạo Thái Lan: vừa thu hẹp thị trường tại Trung Quốc, vừa phải cạnh tranh với nguồn cung ngày càng tăng từ chính thị trường này trên thị trường quốc tế.

Đường cũng đứng trước triển vọng tương tự. Nhu cầu nhập khẩu đường của Trung Quốc được dự báo giảm xuống khoảng 4 triệu tấn vào năm 2035 khi nước này đặt mục tiêu nâng sản lượng đường trong nước với tốc độ trung bình 2,5% mỗi năm.

Những diễn biến trên cho thấy lợi thế của các nhà cung cấp nông sản truyền thống tại thị trường Trung Quốc đang thay đổi. Với Thái Lan, việc phụ thuộc nhiều vào các nhóm hàng nông sản cơ bản có thể khiến hoạt động xuất khẩu chịu ảnh hưởng khi Trung Quốc tiếp tục nâng cao năng lực tự cung ứng. Dù triển vọng đối với gạo và đường kém thuận lợi hơn, TPSO đánh giá Trung Quốc vẫn còn nhu cầu lớn đối với những sản phẩm nông nghiệp có chất lượng và giá trị gia tăng cao.

Đáng chú ý, nhu cầu nhập khẩu trái cây của Trung Quốc được dự báo tăng trung bình 6,1% mỗi năm. Do năng lực sản xuất trong nước chưa đủ đáp ứng nhu cầu, Trung Quốc có thể tiếp tục duy trì tình trạng thâm hụt thương mại trái cây trong dài hạn. Đây được xem là cơ hội cho các doanh nghiệp Thái Lan, đặc biệt trong phân khúc trái cây cao cấp và trái cây chế biến.

Đối với thịt gia cầm, Trung Quốc được dự báo nhập khẩu khoảng 1,27 triệu tấn vào năm 2035, tương ứng tốc độ tăng trưởng trung bình 2,4% mỗi năm. Thái Lan có lợi thế nhất định nhờ năng lực sản xuất và chế biến thịt gà đáp ứng các tiêu chuẩn cao.

Trong lĩnh vực thủy sản, nhu cầu nhập khẩu của Trung Quốc được dự báo tăng trung bình 1,6% mỗi năm, đạt khoảng 8,08 triệu tấn vào năm 2035. Tôm và các sản phẩm hải sản chế biến được đánh giá là những nhóm hàng có tiềm năng đối với doanh nghiệp Thái Lan.

Trước những thay đổi của thị trường Trung Quốc, TPSO khuyến nghị các nhà xuất khẩu Thái Lan theo dõi sát diễn biến nhu cầu và điều chỉnh chiến lược tiếp cận thị trường. Thay vì tập trung vào các mặt hàng nông sản phổ thông và cạnh tranh chủ yếu bằng sản lượng, doanh nghiệp cần chuyển mạnh sang các sản phẩm có chất lượng cao, giá trị gia tăng và khả năng đáp ứng những yêu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng Trung Quốc.

Sự thay đổi trong chính sách nông nghiệp của Trung Quốc vì vậy vừa tạo sức ép, vừa mở ra cơ hội tái cơ cấu hoạt động xuất khẩu của Thái Lan. Trong khi các mặt hàng như gạo và đường có thể chịu tác động từ xu hướng tự chủ sản xuất, những sản phẩm như trái cây cao cấp, thực phẩm chế biến, thịt gia cầm và thủy sản vẫn còn dư địa tăng trưởng đáng kể.

Đối với Thái Lan, bài toán trong những năm tới không chỉ là duy trì thị phần tại Trung Quốc mà còn phải nâng giá trị của từng sản phẩm xuất khẩu, qua đó thích ứng với một thị trường đang chuyển từ ưu tiên “số lượng” sang “chất lượng và giá trị”.