Theo dữ liệu do cơ quan hải quan Trung Quốc công bố ngày 20/6, nước này đã xuất khẩu 6.000 kg gallium sang Nhật Bản trong tháng 5. Đây là lô hàng đầu tiên được nối lại kể từ khi Bắc Kinh đình chỉ xuất khẩu gallium và germanium sang Nhật Bản hồi đầu năm nay. Đáng chú ý, Nhật Bản là điểm đến duy nhất của gallium Trung Quốc trong tháng 5, trong khi hoạt động xuất khẩu germanium sang nước này hiện vẫn chưa được khôi phục.

Gallium và germanium là những vật liệu có vai trò đặc biệt quan trọng trong chuỗi cung ứng công nghệ cao. Hai kim loại này được sử dụng trong sản xuất chất bán dẫn, cáp quang, bộ sạc nhanh cho xe điện và các công nghệ năng lượng tái tạo.

Bên cạnh giá trị kinh tế, gallium và germanium còn có ý nghĩa chiến lược trong lĩnh vực quốc phòng. Germanium được sử dụng trong các hệ thống giám sát hồng ngoại quân sự, còn gallium là thành phần quan trọng trong các loại chip bán dẫn phục vụ radar và hệ thống dẫn đường tên lửa.

Các biện pháp hạn chế xuất khẩu được Trung Quốc áp dụng trong bối cảnh quan hệ giữa Bắc Kinh và Tokyo xấu đi do những bất đồng liên quan đến vấn đề Đài Loan và an ninh khu vực. Ông Xu Tianchen, chuyên gia kinh tế cấp cao của Đơn vị Tình báo Kinh tế (EIU) thuộc Tạp chí The Economist, nhận định việc nối lại xuất khẩu gallium nhiều khả năng chỉ nhằm đáp ứng nhu cầu dân sự.

Theo chuyên gia này, trong bối cảnh quan hệ Trung Quốc - Nhật Bản chưa có sự cải thiện đáng kể, các lô hàng phục vụ mục đích quân sự có thể vẫn tiếp tục bị hạn chế. Gallium hiện được sử dụng rộng rãi trong ngành xe điện và thiết bị viễn thông, khiến nhu cầu dân sự đối với kim loại này vẫn ở mức cao. Không chỉ gallium, xuất khẩu nam châm đất hiếm của Trung Quốc sang Nhật Bản cũng ghi nhận mức tăng mạnh. Trong tháng 5, lượng xuất khẩu sang thị trường này tăng tới 380% so với cùng kỳ năm trước.

Xu hướng bổ sung nguồn cung cũng diễn ra trên phạm vi toàn cầu khi nhiều doanh nghiệp đẩy mạnh tích trữ đất hiếm sau khi căng thẳng thương mại Mỹ - Trung có dấu hiệu hạ nhiệt. Tổng lượng xuất khẩu nam châm đất hiếm của Trung Quốc trong tháng 5 tăng 282% so với cùng kỳ năm ngoái.

Theo EIU, sự sụt giảm theo tháng của một số mặt hàng chủ yếu phản ánh yếu tố mùa vụ và biến động thông thường của thị trường, chưa cho thấy sự thay đổi đáng kể trong chính sách kiểm soát xuất khẩu đất hiếm của Bắc Kinh.

Liên minh châu Âu (EU) tiếp tục là điểm đến lớn nhất của nam châm đất hiếm Trung Quốc trong tháng 5, chiếm gần 40% tổng lượng xuất khẩu và ghi nhận mức tăng 364% so với cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, xuất khẩu sang Mỹ tăng tới 919%. Dù vậy, đất hiếm vẫn là một trong những vấn đề nhạy cảm trong quan hệ thương mại Mỹ - Trung. Hồi tháng 4/2025, Bắc Kinh đã áp đặt các biện pháp kiểm soát xuất khẩu đối với bảy nguyên tố đất hiếm và nam châm vĩnh cửu nhằm đáp trả các mức thuế quan mới do Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố.

Sau khi quan hệ song phương có dấu hiệu hạ nhiệt, Trung Quốc cho biết sẽ xem xét các đơn xin xuất khẩu đất hiếm phục vụ mục đích dân sự và tuân thủ các quy định hiện hành, mở ra kỳ vọng về sự ổn định hơn cho chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu trong thời gian tới.