Năm 2016, khi minh tinh Kate Winslet sải bước trên thảm đỏ lễ trao giải Oscar trong chiếc váy đen mướt mắt của Ralph Lauren, giới thưởng ngoạn tại Ấn Độ lại không hề chú ý đến trang phục của cô. Toàn bộ sự chú ý đổ dồn vào đôi bông tai kim cương lấp lánh rủ xuống từ tai nữ diễn viên. 

Tờ The Times of India thời điểm đó hào hứng đưa tin về việc ngôi sao Hollywood tỏa sáng nhờ thiết kế của nhà chế tác trang sức gốc Ấn. Đứng sau tuyệt tác đó là Nirav Modi, cái tên từng được xem là bảo chứng cho những viên đá quý hiếm và sự sang trọng của giới thượng lưu toàn cầu.

Đó cũng là mảng ký ức huy hoàng nhất trong hành trình vươn lên đỉnh cao của thợ kim hoàn thế hệ thứ ba này. Thương hiệu mang tên ông từng sở hữu dàn đại sứ toàn sao, hiện diện tại hầu hết các sự kiện lớn từ Los Angeles đến Cannes.

Từng bước một, Modi xây dựng hình ảnh một ông trùm hiện đại, biểu tượng cho niềm tự hào của một Ấn Độ đang trỗi dậy. Tệp khách hàng và mạng lưới bán lẻ của ông vươn tới những địa danh đắt đỏ bậc nhất thế giới, từ Đại lộ Madison ở New York, Phố Bond tại London cho đến Đường Canton ở Hồng Kông với khoảng 12 cửa hàng xa xỉ.

Thế nhưng, đằng sau ánh đèn nheo mắt của giới nhiếp ảnh là một thực tế hoàn toàn trái ngược. Đế chế lộng lẫy ấy được dựng lên từ một mạng lưới giao dịch ngầm thông qua Punjab National Bank (PNB) – ngân hàng quốc doanh lớn thứ hai tại Ấn Độ.

Năm 2018, sóng gió chính thức bùng nổ khi Cục Điều tra Trung ương Ấn Độ (CBI) cùng Cục Thi hành Luật (ED) cáo buộc Nirav Modi đạo diễn vụ lừa đảo ngân hàng lớn bậc nhất lịch sử hiện đại nước này. Nhà chức trách kết luận ông cùng các bên liên quan đã rút ruột của PNB khoảng 2 tỷ USD. Họ cho rằng Modi đã vay mượn hàng loạt khoản tiền khổng lồ để tài trợ cho đế chế của mình mà không hề có ý định hoàn trả.

Sinh năm 1971 tại Palanpur (bang Gujarat) – vùng đất mệnh danh là cái nôi của nghề buôn kim cương tại Ấn Độ, Modi sớm tiếp xúc với thế giới đá quý từ nhỏ. Ông nội của ông, Keshavlal Modi, đã bắt đầu giao dịch kim cương thô từ những năm 1930 trên tuyến đường thương mại Mumbai - Singapore. Cha ông sau đó mở rộng công việc kinh doanh sang Antwerp (Bỉ), góp phần đưa cộng đồng người Ấn Độ vươn lên chi phối thị trường kim cương châu Âu.

Dù từng mơ ước trở thành một nhạc trưởng dàn nhạc giao hưởng và theo học tại Trường Kinh doanh Wharton thuộc Đại học Pennsylvania, Modi đã bỏ học vào năm 1989 để trở về quê nhà.

Ở tuổi 19, ông học việc dưới sự hướng dẫn của chú ruột Mehul Choksi, Chủ tịch tập đoàn trang sức Gitanjali Group. Khác với người chú tập trung vào phân khúc đại chúng, Modi nuôi tham vọng đưa một thương hiệu Ấn Độ vươn tầm siêu xa xỉ, sánh ngang với Harry Winston hay Bulgari.

Năm 1999, ông thành lập Firestar Diamond và xây dựng nhà máy chế tác lớn tại Khu Kinh tế Đặc biệt Surat – trung tâm chế tác xử lý tới 90% lượng kim cương trên toàn thế giới. Nhờ các thương vụ thâu tóm doanh nghiệp trang sức Mỹ như Frederick Goldman hay Sandberg & Sikorski, Modi từng bước xâm nhập thị trường quốc tế. Đến năm 2010, thương hiệu cá nhân "Nirav Modi" chính thức ra đời.

Cột mốc lịch sử diễn ra vào năm 2010 khi nhà đấu giá Christie’s bán chiếc vòng cổ "Golconda Lotus Necklace" của Modi với giá hơn 3,5 triệu USD. Đây là lần đầu tiên sản phẩm của một nhà thiết kế Ấn Độ được chọn xuất hiện trên bìa catalog của nhà đấu giá danh tiếng này.

Năm 2015, ông khai trương cửa hàng trên Đại lộ Madison (New York) với sự tham dự của Donald Trump Jr. cùng nhiều siêu mẫu, diễn viên tên tuổi. Đến năm 2017, khi Hoa hậu Thế giới Priyanka Chopra trở thành đại sứ thương hiệu toàn cầu, Forbes ước tính tài sản ròng của Modi đã đạt mức 1,8 tỷ USD.

Tuy nhiên, chiếc mặt nạ xa hoa nhanh chóng sụp đổ vào đầu năm 2018. Lực lượng chức năng phát hiện nhiều quan chức tại chi nhánh Brady House của ngân hàng PNB ở Mumbai đã liên tục phát hành các Thư cam kết (LoU) không hợp lệ cho các công ty của Modi và Choksi. Các tài liệu này giúp họ dễ dàng bảo lãnh vay vốn từ các ngân hàng nước ngoài mà không cần thế chấp tiền mặt theo quy định, đồng thời bị cố tình giấu kín khỏi hệ thống kiểm toán lõi.

Khi một quản lý mới tại PNB yêu cầu tài sản thế chấp bằng tiền mặt vào tháng 1/2018, toàn bộ hệ thống gian lận bị phơi bày. Tin tức nổ ra vào tháng 2/2018 cũng là lúc Modi cùng gia đình biến mất khỏi Ấn Độ, kích hoạt lệnh truy nã đỏ từ Interpol.

Toàn bộ tài sản, xe sang, trang sức và tác phẩm nghệ thuật của ông ở trong nước lập tức bị niêm phong. Hai nhân viên ngân hàng PNB liên quan bị bắt giữ, trong đó một nhân viên khai nhận bản thân chỉ là "vật tế thần" thực hiện công việc nhập dữ liệu đơn thuần.

Sau hơn một năm lẩn trốn, Modi bị bắt giữ tại London (Anh) vào tháng 3/2019 và bị giam giữ từ đó đến nay. Trong suốt gần 7 năm qua, cựu tỷ phú liên tục kháng cáo nhằm chống lại yêu cầu dẫn độ về Ấn Độ, nơi ông đối mặt với các cáo buộc lừa đảo và rửa tiền. Đội ngũ pháp lý của Modi đưa ra các lý do như sức khỏe tâm thần sa sút, nguy cơ bị đối xử tàn bạo và điều kiện giam giữ yếu kém tại Nhà tù Arthur Road ở Mumbai.

Mặc dù vậy, Tòa án Cấp cao Vương quốc Anh đã bác bỏ các đơn phúc thẩm sau khi phía Ấn Độ cam kết đảm bảo điều kiện y tế và khu vực giam giữ riêng biệt cho Modi. Nỗ lực gõ cửa Tòa án Nhân quyền Châu Âu (ECHR) của ông mới đây cũng không đem lại kết quả khi tòa án này thông báo không có hồ sơ đệ trình công khai nào mang tên Nirav Modi.

Bộ Ngoại giao Ấn Độ mới đây xác nhận các lựa chọn pháp lý của ông trùm kim cương một thời tại Anh đã đi đến hồi kết. Ngân hàng PNB đã dừng công cụ tài chính LoU, còn ngành kim cương Ấn Độ cũng dần bình ổn sau những chấn động về uy tín tín dụng. Đối với chính phủ Ấn Độ, việc dẫn độ thành công Modi sẽ là lời khẳng định mạnh mẽ cho nỗ lực chống tham nhũng, khép lại hành trình đào tẩu của người từng một thời làm náo nhiệt giới kim hoàn toàn cầu.