Tại thành phố Dongtan, cách Seoul 48 km về phía Nam, Mark Yoon nhận ra một quy luật sau 8 năm làm nghề môi giới nhà đất: mọi cuộc trò chuyện về bất động sản cuối cùng đều dẫn về chip bán dẫn. 

Tầm ảnh hưởng của ngành công nghiệp này hiện diện ngay ngoài cửa kính văn phòng của ông. Những tuyến xe buýt đưa đón hoạt động liên tục, chở các kỹ sư đến tổ hợp sản xuất chip khổng lồ của Samsung Electronics tại Hwaseong và Giheung. Trên các tuyến cao tốc kế bên, việc di chuyển đến các cơ sở của đối thủ SK Hynix cũng hết sức thuận tiện. Dongtan đã trở thành trung tâm cư trú của lực lượng lao động thuộc ngành công nghiệp bán dẫn Hàn Quốc – nơi cung ứng khoảng 80% lượng chip bộ nhớ băng thông cao (HBM) trên toàn thế giới, "trái tim" vận hành cuộc cách mạng AI toàn cầu.

Mới đây, ông Yoon đã chốt một trong những giao dịch đắt đỏ nhất lịch sử Dongtan: căn hộ rộng 84m2 với giá hơn 2,2 tỷ won (tương đương 1,5 triệu USD). Khả năng chi trả này đến từ thông tin gây chú ý: một số nhân viên cấp thấp tại SK Hynix và Samsung dự kiến nhận thưởng ít nhất 400.000 USD cho năm 2026. Trước khi tiền về tài khoản, giá căn hộ quanh ga Dongtan đã tăng hàng trăm triệu won chỉ trong vài tuần.

"Trước đây chúng tôi chỉ nghi ngờ thị trường nhà ở Dongtan biến động theo ngành bán dẫn. Nhưng sau đợt tăng giá năm nay, điều đó đã được chứng minh. Hai yếu tố này liên kết với nhau 100%", ông Yoon chia sẻ.

Từ sàn nhà máy đến cơn sốt chứng khoán

Trái ngược với Mỹ - nơi làn sóng AI được khởi xướng bởi nhóm tinh hoa tốt nghiệp Đại học Stanford hay các trường thuộc nhóm Ivy League trong những văn phòng hiện đại ở Vùng Vịnh - tại Hàn Quốc, đợt bùng nổ này lan tỏa trực tiếp từ những nhà xưởng sản xuất.

Thành công của ngành chip đã kích hoạt cơn sốt chứng khoán. Cổ phiếu SK Hynix tăng hơn 1.000% trong 12 tháng tính đến đỉnh điểm ngày 22/6, còn Samsung tăng khoảng 500%. Sự tăng trưởng này đẩy tổng giá trị cổ phiếu giao dịch trên Sàn giao dịch Hàn Quốc (KRX) vượt qua các thị trường Canada, Đức, Anh, Pháp và Ấn Độ vào đầu năm nay. Tháng 7, SK Hynix ra mắt hoành tráng trên Nasdaq, hai tháng sau khi vốn hóa đạt 1.000 tỷ USD. Giá trị vốn hóa gần đây của công ty vẫn đạt hơn 800 tỷ USD.

AI đánh dấu bước tiến mới của chính sách công nghiệp Hàn Quốc. Từ một quốc gia nghèo hơn khu vực cận Sahara sau chiến tranh đầu thập niên 1950, quốc gia 51,6 triệu dân này đã vươn lên giàu hơn mức trung bình Liên minh Châu Âu (EU) nhờ hỗ trợ thép, đóng tàu, ô tô, điện tử tiêu dùng và bán dẫn.

Cuối tháng 6, Tổng thống Lee Jae Myung công bố kế hoạch biến khu vực phía tây nam thành trung tâm bộ nhớ mới, đồng thời siết chặt vị thế dẫn đầu trong lĩnh vực trung tâm dữ liệu và robot. Các bộ trưởng cùng lãnh đạo Samsung và SK Hynix thông báo các khoản đầu tư bán dẫn trị giá ít nhất 1.350 nghìn tỷ won. Chính quyền cũng thúc đẩy tạo mô hình AI nền tảng nội địa để cạnh tranh với Anthropic, DeepSeek hay OpenAI. Để tìm mô hình tối ưu, chính phủ tài trợ cuộc thi "AI Squid Game", nơi các đội bị đánh giá và loại trừ 6 tháng một lần.

"Sòng bạc" chứng khoán và nỗi lo khoảng cách giàu nghèo

Bên cạnh thành tựu, sự phát triển nóng này kéo theo nhiều lo ngại. Đề xuất xây nhà máy chip mới tại khu vực Honam - nơi thường xuyên hạn hán - dấy lên tranh cãi về nguồn nước. Liên minh Môi trường Hàn Quốc (KFEM) đề xuất phân bổ nước cân bằng giữa công nghiệp, nông nghiệp và sinh thái. Tổng thống Lee khẳng định chỉ tiến hành sau khi đánh giá tác động kỹ lưỡng.

Ở góc độ xã hội, hơn 98% lao động không làm việc trong ngành bán dẫn đang cảm thấy mình trở thành người đứng ngoài cuộc trước "cơn mưa tài lộc". Nhằm phân phối lại thành quả kinh tế, chính phủ dự định thành lập một quỹ chuyên dụng để tài trợ cho các khoản đầu tư dài hạn vào ngành chiến lược, giáo dục, phát triển vùng và hỗ trợ thanh niên.

Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc đã đưa ra cảnh báo rằng thành quả từ công nghệ, thị trường chứng khoán và AI đang chảy mất cân đối vào túi tầng lớp thượng lưu. Các cơ quan quản lý cũng phải khẩn trương siết chặt hoạt động đầu cơ của giới đầu tư nhỏ lẻ vào các quỹ ETF đòn bẩy đơn lẻ. Ngày 29/7, giữa đợt sụt giảm của thị trường, Bộ trưởng Tài chính Koo Yun Cheol đã công khai xin lỗi vì chưa kiểm soát chặt chẽ việc ra mắt các sản phẩm tài chính rủi ro này. Trong phiên phân trần tại quốc hội, nghị sĩ đối lập Lee Jongwook lên tiếng lo ngại rằng đất nước đang bị biến thành một "sòng bạc".

Trước thực trạng đó, Cố vấn chính sách Kim Yong-beom đề xuất ý tưởng "cổ tức công dân", dùng thuế thặng dư từ AI đầu tư cho giới trẻ. "Câu hỏi trung tâm trong kỷ nguyên AI không còn là tăng trưởng, mà là làm thế nào để ổn định về mặt xã hội trước những khoản lợi nhuận khổng lồ mà nó tạo ra", ông nhấn mạnh.

Tiêu dùng cao cấp và chuẩn mực hẹn hò thay đổi

Sức mua từ kỹ sư bán dẫn đang đổi thay diện mạo thương mại. Tại chi nhánh Lotte Dongtan, các lounge VIP luôn kín khách. Đăng ký thẻ tín dụng Samsung (được giảm giá tại cửa hàng) tăng khoảng 100 thẻ/tháng, đạt hơn 8.000 thẻ từ năm 2021. Trưởng nhóm Kế hoạch Bán hàng Hyunwoo Kim cho biết độ tuổi trung bình khách VIP ở đây là khoảng giữa 40 – mức trẻ hiếm thấy. Doanh số 6 tháng đầu năm 2026 tăng 25%, riêng hàng xa xỉ tăng 40%. Tài xế taxi Cholmin Kwon cho biết hành khách Samsung của ông liên tục bàn về tiền thưởng và kế hoạch mua nhà đắt tiền hơn.

Vị thế xã hội của các kỹ sư chip cũng lên tầm cao mới. Bà Eunsun Kang, quản lý tại công ty mai mối Gayeon, cho biết trong 15 năm làm nghề, bà chưa từng thấy nhân viên ngành bán dẫn hot như hiện nay. Phụ nữ từng chỉ đặt tiêu chuẩn gặp bác sĩ hay luật sư giờ đây chủ động yêu cầu ghép đôi với kỹ sư SK Hynix và Samsung.

Sự thay đổi thứ bậc này trở thành chất liệu văn hóa. Trong chương trình Saturday Night Live Korea, nhân viên cửa hàng xa xỉ đổi ngay thái độ, cung kính gọi vị khách bình dân là "Chúa tể Hynix" khi thấy chiếc áo vest SK Hynix lộ ra. Trên ứng dụng đồ cũ Danggeun Market, áo khoác đồng phục SK Hynix được rao bán như "trang phục hẹn hò giấu mặt đỉnh cao".

Đây là bước ngoặt bất ngờ vì 15 năm trước, Hynix Semiconductor từng 2 lần không tìm được người mua. Tập đoàn SK Group chỉ nộp hồ sơ mua lại vào lúc 16:53 ngày 10/11/2011 - đúng 7 phút trước hạn chót (theo cuốn sách Super Momentum). Chủ tịch Chey Tae-won nhớ lại công ty từng bị xem là tài sản rủi ro, tốn vốn và mắc kẹt trong ngành biến động.

Sức hút này lan cả sang giáo dục. Mùa tuyển sinh 2026, điểm chuẩn vào 5 chương trình đào tạo bán dẫn do Samsung và SK Hynix tài trợ còn khó hơn vào ngành khoa học tự nhiên của Đại học Quốc gia Seoul (SNU) - theo Viện Jongro Academy. Seunghyun Jeong (25 tuổi), sinh viên đào tạo bán dẫn hợp tác giữa KAIST và thành phố Hwaseong, chia sẻ nguyện vọng làm việc cho SK Hynix vì tiền thưởng hậu đĩnh hơn, dù anh vẫn giữ sự cẩn trọng khi đợt bùng nổ hạ nhiệt.

AI tràn vào ngành công nghiệp giải trí

Năm ngoái, các mặt hàng xuất khẩu văn hóa (K-pop, phim ảnh) tạo ra 161 nghìn tỷ won doanh thu và hơn 15 tỷ USD xuất khẩu, sử dụng khoảng 690.000 lao động (gấp đôi tổng nhân sự Samsung và SK Hynix). Giờ đây, công nghiệp giải trí cũng không đứng ngoài làn sóng AI.

Các tập đoàn giải trí Hàn Quốc đang tạo thần tượng K-pop ảo, video ca nhạc AI và KOL kỹ thuật số. Galaxy Corp (công ty quản lý của G-Dragon) xem AI là công cụ mở rộng quyền sở hữu trí tuệ và tối ưu chi phí. Trái với sự kháng cự ở Hollywood, ngành điện ảnh Hàn Quốc - vốn chịu đợt suy ngoái nghiêm trọng sau đại dịch - lại chủ động đón nhận AI (như Kling AI, Runway AI, Google Gemini) để dựng storyboard, làm kỹ xảo và giảm chi phí.

Vào tháng 7, thành phố Bucheon – nơi từng đặt nhà máy bán dẫn đầu tiên của quốc gia – đã tổ chức Liên hoan phim Quốc tế Fantastic Bucheon (BIFAN) lần thứ 30 với trọng tâm là các tác phẩm được tạo ra từ AI. Ban tổ chức đã phối hợp với đài truyền hình SBS thành lập học viện điện ảnh AI với mục tiêu đào tạo 10.000 nhà sáng tạo đến năm 2029.

Đạo diễn Oh Tae-hee, một chuyên viên tiếp thị dược phẩm tự học làm phim AI, từng gây chú ý với một bộ phim ngắn tại liên hoan phim năm ngoái, năm nay đã trở lại với vai trò giám khảo. Ông cho biết mỗi tháng chi khoảng 2 triệu won để đăng ký hơn một chục nền tảng AI video và thu về hàng chục triệu won cho mỗi dự án hoàn thành.

Mùa hè này, Hàn Quốc thương mại hóa các bộ phim điện ảnh đầu tiên được tạo bằng AI ra rạp. Cố vấn Cho Yang-il nhận định: "Giống như các thuật ngữ 'phim câm', 'phim màu' hay 'phim kỹ thuật số' dần biến mất khỏi cách chúng ta mô tả điện ảnh, từ 'AI' rồi cũng sẽ được giản lược. Sau cùng, đó vẫn chỉ là phim ảnh."

Tuy nhiên, giới làm phim vẫn còn những băn khoăn. Đạo diễn Park Chan-wook (nổi tiếng với No Other Choice và series The Sympathizer) bày tỏ tại Liên hoan phim Busan rằng ông hy vọng AI chỉ dừng lại ở vai trò "công cụ mở rộng", đồng thời cảnh báo công nghệ này "có thể tước đi nhiều việc làm và làm thay đổi căn bản thẩm mỹ điện ảnh."