Chiến lược "theo sau thông minh" và dấu ấn của sản phẩm công nghệ Việt

Tại cuộc họp báo thường kỳ của Bộ Khoa học và Công nghệ diễn ra sáng 31/7, Phó Cục trưởng Cục Viễn thông Nguyễn Anh Cương đã mang đến những con số biết nói về năng lực triển khai hạ tầng số của Việt Nam. Thông thường, các quốc gia tiên tiến phải mất từ 2 đến 5 năm để đạt tỷ lệ phủ sóng 80 - 90% dân số. Tuy nhiên, dù không nằm trong nhóm triển khai mạng thế hệ thứ 5 sớm nhất, Việt Nam chỉ mất hơn một năm để hoàn thành mục tiêu 92%, đưa tốc độ phát triển mạng lưới lọt nhóm nhanh bậc nhất thế giới.

Sự bứt tốc này không phải là ngẫu nhiên mà là kết quả của chiến lược "theo sau thông minh" (smart follower) đã được định hình từ trước. Theo phân tích của GS.TS Vũ Minh Khương (Trường chính sách công Lý Quang Diệu), việc kiên nhẫn chờ đợi công nghệ chín muồi đã mang lại lợi thế rất lớn về chi phí. Thay vì phải đầu tư 50.000 USD cho một trạm gốc 5G ở giai đoạn sơ khai, các nhà mạng Việt Nam đã tận dụng thời điểm giá thành giảm xuống còn khoảng 30.000 USD để triển khai đồng loạt. Cách làm này không chỉ tối ưu hóa bài toán nguồn vốn mà còn đẩy nhanh tiến độ phủ sóng diện rộng.

Đặc biệt, dấu ấn của các sản phẩm công nghệ tự chủ đang ngày càng rõ nét. Trong tổng số hơn 40.000 trạm 5G đang vận hành, có khoảng 2.500 trạm (chiếm 6%) sử dụng thiết bị do chính các doanh nghiệp trong nước nghiên cứu, sản xuất và thương mại hóa theo tiêu chuẩn quốc tế. Đây là minh chứng rõ ràng cho năng lực làm chủ, tối ưu mạng lưới của ngành viễn thông nội địa, với mục tiêu tiếp tục gia tăng tỷ lệ thiết bị nội địa hóa trong thời gian tới. Nhờ những nỗ lực bứt phá, tốc độ băng rộng di động của Việt Nam hiện đã đạt 210,85 Mbps, chễm chệ ở vị trí thứ 9 thế giới; tỷ lệ sử dụng IPv6 đạt 67%, đứng thứ 2 toàn khu vực Đông Nam Á.

Tuy nhiên, để 5G thực sự trở thành đòn bẩy kinh tế mạnh mẽ, công nghệ này cần nhiều mô hình ứng dụng thực tiễn hơn. Việc phát triển các mạng dùng riêng (private 5G) nhằm cung cấp dịch vụ kết nối theo thời gian thực cho doanh nghiệp, nhà máy sản xuất sẽ là chìa khóa để gia tăng hiệu quả kinh tế trực tiếp.

Chủ động đón đầu và rút ngắn thời gian làm chủ 6G

Không dừng lại ở những thành tựu của 5G, tầm nhìn chiến lược của viễn thông Việt Nam đang hướng thẳng tới thế hệ mạng 6G. Lĩnh vực viễn thông mang tính toàn cầu hóa đặc thù, đòi hỏi sự đồng thuận, thống nhất thông qua các tổ chức quốc tế như Liên minh Viễn thông Thế giới (ITU) và 3GPP để đảm bảo mạng lưới vận hành trơn tru xuyên quốc gia.

Nhận thức rõ điều này, Bộ Khoa học và Công nghệ đã sớm thành lập Ban chỉ đạo 6G. Sự ra đời của tổ chức này – với sự quy tụ của các cơ quan quản lý nhà nước về viễn thông, tần số, cùng cộng đồng doanh nghiệp công nghệ và các trường đại học – là một bước đi mang tính bản lề. Cơ chế này tạo hành lang thuận lợi để các chuyên gia, kỹ sư Việt Nam tiếp cận sớm với công nghệ 6G ngay từ giai đoạn hình thành bộ tiêu chuẩn. Từ đó, Việt Nam không chỉ thụ động chờ đợi mà có thể trực tiếp tham gia nghiên cứu, đóng góp tiếng nói vào việc xây dựng chuẩn chung của thế giới, đồng thời chủ động lựa chọn phương án triển khai phù hợp nhất với điều kiện thực tế trong nước.

Thực tiễn quá trình phát triển đã cho thấy sự tiến bộ vượt bậc về tốc độ thích ứng công nghệ của Việt Nam. Nếu như trước đây, chúng ta phải mất hơn 8 năm kể từ khi mạng 4G được chuẩn hóa để có thể tự sản xuất thiết bị, thì đến thế hệ 5G, khoảng thời gian này đã được rút ngắn ngoạn mục xuống còn gần 2 năm.

Với nền tảng hạ tầng sẵn có và kinh nghiệm dày dặn được tích lũy qua hai thế hệ mạng di động gần nhất, Cục Viễn thông đặt kỳ vọng lớn vào việc Việt Nam sẽ tiếp tục phá vỡ các giới hạn thời gian, nhanh chóng làm chủ và triển khai thành công công nghệ 6G trong một tương lai không xa.