Tòa án Mỹ giáng đòn mới vào ông Trump, Nhà Trắng đối mặt nguy cơ hoàn hàng trăm tỷ USD?
Kế hoạch áp thuế mới của ông Donald Trump tiếp tục vấp phải rào cản pháp lý khi tòa án Mỹ cho rằng chính quyền đã không đáp ứng đầy đủ cơ sở luật định để triển khai các mức thuế 10% trên diện rộng.
Mức thuế toàn cầu 10% do Tổng thống Donald Trump áp đặt đã bị một tòa án thương mại liên bang tuyên là trái pháp luật, giáng thêm một đòn vào chương trình nghị sự kinh tế của chính quyền, chỉ vài tháng sau khi Tòa án Tối cao Mỹ hủy bỏ các mức thuế trước đó của ông.
Một Hội đồng gồm 3 thẩm phán tại Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ hôm 7/5 đã chấp thuận yêu cầu từ một nhóm doanh nghiệp nhỏ cùng hơn 20 bang, chủ yếu do đảng Dân chủ lãnh đạo, nhằm vô hiệu hóa các mức thuế này. Ông Trump áp thuế 10% vào tháng 2 theo Điều 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974 - điều khoản chưa từng được sử dụng trước đây.
Tuy nhiên, trước mắt tòa chỉ ngăn chính quyền thực thi thuế quan đối với 2 doanh nghiệp khởi kiện và bang Washington, đồng thời nhấn mạnh đây không phải một “lệnh cấm toàn diện” áp dụng trên phạm vi cả nước.
Hội đồng thẩm phán cho rằng các bang còn lại không có đủ tư cách pháp lý vì họ không trực tiếp nhập khẩu hàng hóa, mà chỉ lập luận rằng mình bị ảnh hưởng do doanh nghiệp chuyển phần chi phí thuế sang người tiêu dùng thông qua giá bán cao hơn.
Khi được hỏi về phán quyết, ông Trump nói: “Chúng tôi có 2 thẩm phán cực tả bỏ phiếu chống lại quyết định này. Vì thế tôi chẳng còn ngạc nhiên với các tòa án nữa. Chẳng có gì khiến tôi bất ngờ. Chúng tôi luôn có cách khác. Có một phán quyết thì chúng tôi sẽ làm theo cách khác”.
Thêm một trở ngại mới
Tòa thương mại bác bỏ lập luận của chính quyền rằng cụm từ “thâm hụt cán cân thanh toán” - tiêu chí then chốt để áp thuế theo Điều 122 - là một khái niệm “có thể linh hoạt diễn giải”.
Theo các thẩm phán, tuyên bố áp thuế của ông Trump đã không chứng minh được sự tồn tại của tình trạng thâm hụt theo đúng định nghĩa của luật năm 1974, mà thay vào đó sử dụng “thâm hụt thương mại và tài khoản vãng lai” để thay thế.
Đây là trở ngại mới nhất đối với nỗ lực áp thuế mà không cần Quốc hội thông qua của ông Trump. Các mức thuế trước đó - bị Tòa án Tối cao hủy bỏ hôm 20/2 - được ban hành dựa trên một đạo luật khác là Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA).
Trong vụ việc đó, các thẩm phán kết luận ông Trump đã vượt quá thẩm quyền, kéo theo hàng loạt vụ kiện từ loạt nhà nhập khẩu nhằm đòi hoàn trả gần 170 tỷ USD tiền thuế.
Hiện chính quyền ông Trump đã bắt đầu xây dựng kế hoạch thuế quan tiếp theo, dù các mức thuế mới nhiều khả năng phải mất vài tháng nữa mới được triển khai.
Bên cạnh đó, Mỹ đang điều tra hàng chục nền kinh tế liên quan tới lao động cưỡng bức và tình trạng dư thừa công suất sản xuất theo Điều 301 của Đạo luật Thương mại - quá trình được dự báo sẽ dẫn tới các vòng thuế quan mới.
Trong thời gian chờ đợi, Nhà Trắng đặt kỳ vọng vào các mức thuế theo Điều 122 để lấp khoảng trống chính sách cho tới tháng 7, thời điểm một số cuộc điều tra thương mại dự kiến hoàn tất.
