Sự tiến bộ của AI đang diễn ra với tốc độ đáng kinh ngạc, và giờ đây đã có bằng chứng cho thấy công nghệ này đang thúc đẩy nền kinh tế Mỹ nhanh hơn nhiều so với dự báo trước đó.

Báo cáo GDP quý I/2026 công bố mới đây cho thấy, phần lớn mức tăng trưởng 2% đến từ làn sóng đầu tư liên quan đến AI. Trong khi đó, chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE) tăng với tốc độ 4,5% tính theo năm.

Các quan chức dưới thời Tổng thống Donald Trump lâu nay khẳng định gói cắt giảm thuế được thông qua mùa hè năm ngoái sẽ thúc đẩy tăng trưởng mạnh trong năm nay. Tuy nhiên, báo cáo GDP lại không phản ánh rõ điều này.

Chi tiêu tiêu dùng có phần chững lại so với năm trước và chỉ đóng góp khoảng một nửa mức tăng trưởng 2%. Dù chi tiêu tăng trở lại trong tháng 3, động lực chủ yếu đến từ giá xăng leo thang.

Điểm sáng lớn nhất trong báo cáo là mức tăng 10,4% của đầu tư doanh nghiệp. Riêng chi tiêu cho thiết bị đóng góp 0,88 điểm phần trăm vào tăng trưởng quý I/2026, gần như toàn bộ đến từ lĩnh vực xử lý thông tin. Đầu tư vào tài sản trí tuệ đóng góp thêm 0,7 điểm phần trăm, chủ yếu nhờ phần mềm. Giới phân tích nhận định, các “ông lớn” công nghệ và làn sóng AI rõ ràng đang đóng vai trò dẫn dắt.

Nhiều tập đoàn như Google, Amazon, Microsoft và Meta tuần này công bố tổng chi tiêu vốn lên tới 130 tỷ USD trong quý I/2026 để xây dựng các trung tâm dữ liệu phục vụ AI - tăng 71% so với cùng kỳ năm trước. AI đang kích hoạt làn sóng đầu tư vào chip máy tính, máy chủ, đồng thời lan sang các lĩnh vực hạ nguồn như phát điện và thiết bị làm mát.

Chưa ai có thể xác định chính xác khi nào làn sóng này sẽ hạ nhiệt hay doanh nghiệp nào sẽ chiếm ưu thế cuối cùng. Tuy vậy, quy mô đầu tư lớn như hiện nay gần như chắc chắn sẽ sớm hoặc muộn nâng cao năng suất kinh tế, qua đó hỗ trợ tăng lương cho người lao động.

Bùng nổ đầu tư AI, cùng với các biện pháp cắt giảm thuế của ông Trump - đặc biệt là ưu đãi khấu trừ chi phí cho doanh nghiệp - đang phần nào bù đắp tác động tiêu cực từ chính sách thuế quan.

Nhưng thuế quan về bản chất vẫn là một dạng thuế và thường kìm hãm tăng trưởng. Việc áp thuế nhập khẩu thiếu nhất quán cũng làm gia tăng bất định, khiến doanh nghiệp khó lên kế hoạch đầu tư dài hạn.

Chi phí từ thuế quan sẽ khác nhau tùy doanh nghiệp và từng cá nhân, nhưng phần lớn người Mỹ đều đang chịu tác động. Theo hai chuyên gia Michael Solon và Phil Gramm, 195 tỷ USD tiền thuế thu được năm ngoái đã vượt mức 188 tỷ USD mà người nộp thuế được hưởng nhờ giảm nghĩa vụ thuế liên bang năm 2025 từ gói cắt giảm thuế.

Áp lực lạm phát cũng đang gia tăng. Chỉ số PCE - thước đo lạm phát ưa thích của Fed - tăng 4,5% trong quý I/2026, mức cao nhất kể từ quý III/2022 và tăng so với 2,9% của quý IV năm ngoái. Ngay cả khi loại trừ năng lượng và thực phẩm, PCE vẫn tăng 4,3%.

Thuế quan không gây ra lạm phát diện rộng, nhưng tạo ra các cú tăng giá một lần đối với những mặt hàng bị áp thuế. Ngoài ra, khi làm suy giảm cạnh tranh, chúng có thể kéo theo đà tăng giá kéo dài.

Bài toán lạm phát mà ứng viên Chủ tịch Fed do ông Trump đề cử, Kevin Warsh, sẽ phải đối mặt còn rộng hơn, thể hiện qua việc giá dịch vụ tăng tốc lên 4,1% trong quý I năm nay.

Ông Trump có thể hỗ trợ nền kinh tế bằng cách giảm thuế quan, dù khả năng này không cao. Nếu cử tri phản ứng với giá cả leo thang và quay lưng với Đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử tháng 11, chính sách thuế quan của ông Trump nhiều khả năng sẽ là một trong những nguyên nhân chính.