Thời tiết chuyển lạnh, làm gì để phòng ngừa nguy cơ đột quỵ?
Thời tiết chuyển lạnh đột ngột làm gia tăng áp lực lên hệ tuần hoàn, đẩy cao nguy cơ đột quỵ ở mọi lứa tuổi. Chủ động tìm hiểu cơ chế bệnh lý qua phân tích của chuyên gia, nhận biết sớm dấu hiệu cảnh báo và áp dụng các biện pháp phòng ngừa khoa học là chìa khóa bảo vệ sức khỏe.
Hiểm họa khôn lường từ thời tiết lạnh
Khi mùa đông đến, nhiệt độ môi trường giảm sâu, cơ thể con người phải đối mặt với nhiều thách thức về sinh lý. Thời tiết lạnh, đặc biệt là những đợt giảm nhiệt đột ngột, tác động trực tiếp đến hệ tuần hoàn máu. Phân tích về hiện tượng sinh lý này, Thạc sĩ, bác sĩ Đoàn Dư Mạnh, chuyên gia tim mạch, thành viên Hội Bệnh Mạch máu Việt Nam cho biết: "Khi tiếp xúc với môi trường lạnh, cơ thể sẽ tự động co các mạch máu ngoại vi nhằm hạn chế thất thoát nhiệt và duy trì thân nhiệt cho những cơ quan quan trọng".
Sự thay đổi đột ngột của huyết áp trong điều kiện thời tiết giá lạnh tạo thêm áp lực lên hệ thống mạch máu, làm gia tăng nguy cơ xảy ra các biến cố nguy hiểm. Bác sĩ Đoàn Dư Mạnh cảnh báo, khi huyết áp tăng cao đột ngột, áp lực lên thành mạch máu não cũng tăng theo. Nếu thành mạch đã bị tổn thương hoặc suy yếu từ trước, nguy cơ vỡ mạch, gây xuất huyết não có thể tăng lên đáng kể. Bên cạnh đó, tình trạng co mạch cùng những thay đổi trong tuần hoàn khi nhiệt độ xuống thấp cũng có thể góp phần làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông, dẫn đến tắc nghẽn mạch máu não.
Nhiều người thường chủ quan cho rằng đột quỵ chỉ là bệnh lý thường gặp ở người cao tuổi. Tuy nhiên, thực tế lâm sàng cho thấy nguy cơ này không chỉ giới hạn ở nhóm đối tượng trên. Chia sẻ về những người có thể chịu ảnh hưởng, bác sĩ Đoàn Dư Mạnh nhấn mạnh: "Một điểm đáng lưu ý là không chỉ người cao tuổi hay người đã được chẩn đoán mắc bệnh nền mới có nguy cơ đột quỵ. Ngay cả người trẻ, nếu tồn tại các yếu tố nguy cơ nhưng chưa được phát hiện, vẫn có thể gặp phải biến cố này. Vì vậy, việc chủ động kiểm tra sức khỏe, theo dõi huyết áp và các chỉ số chuyển hóa định kỳ là rất cần thiết".
Trong mùa lạnh, có những thời điểm nhạy cảm đòi hỏi mỗi người phải đặc biệt cẩn trọng. Theo bác sĩ Đoàn Dư Mạnh, người dân cần chú ý đến khoảng thời gian nửa đêm và sáng sớm, khi nhiệt độ ngoài trời thường thấp hơn so với ban ngày. Bên cạnh đó, cần tránh đột ngột bước từ môi trường trong nhà ấm áp ra ngoài trời lạnh khi cơ thể chưa kịp thích nghi, bởi sự thay đổi nhiệt độ nhanh có thể kích thích phản ứng co mạch tức thì. Ngoài ra, hạn chế tắm nước lạnh, không tắm quá khuya và tránh vận động gắng sức ngay sau khi thức dậy cũng là những nguyên tắc quan trọng giúp bảo vệ hệ tuần hoàn trước những thay đổi nhiệt độ đột ngột trong sinh hoạt hằng ngày.
Cách phòng ngừa và xử trí đột quỵ
Để giảm thiểu nguy cơ đột quỵ trong mùa lạnh, việc chủ động triển khai đồng bộ các biện pháp phòng ngừa từ sớm đóng vai trò quan trọng. Đưa ra lời khuyên thiết thực, bác sĩ Đoàn Dư Mạnh cho rằng người dân cần đặc biệt chú trọng hai vấn đề là giữ ấm cơ thể và kiểm soát tốt huyết áp, đường huyết. Cụ thể, trong mùa đông, cần mặc đủ ấm, chú ý bảo vệ những vùng dễ mất nhiệt như đầu, cổ, ngực, bàn tay và bàn chân khi ra ngoài vào sáng sớm hoặc tối muộn. Việc mặc nhiều lớp quần áo giúp giữ nhiệt hiệu quả hơn. Đặc biệt, người cao tuổi và người có bệnh lý nền nên hạn chế ra ngoài khi trời quá lạnh, nhất là vào những thời điểm nhiệt độ xuống thấp trong ngày.
Bên cạnh việc giữ ấm, chuyên gia khuyến nghị người dân cần duy trì chế độ ăn uống và vận động khoa học, đồng thời hạn chế tối đa muối, đường và chất béo bão hòa. Sau khi thức dậy và trước khi đi ngủ, có thể thực hiện các bài tập vận động nhẹ nhàng trong khoảng ba đến năm phút để duy trì trạng thái vận động phù hợp. Đặc biệt, đối với người mắc tăng huyết áp, đái tháo đường và các bệnh lý nền khác, việc thường xuyên theo dõi huyết áp, đường huyết là cần thiết để kịp thời phát hiện những biến động bất thường. Nhấn mạnh vai trò của các giải pháp trong sinh hoạt hằng ngày, bác sĩ Đoàn Dư Mạnh cho biết: "Những điều chỉnh trong sinh hoạt, đặc biệt là tránh thay đổi nhiệt độ đột ngột và hạn chế tiếp xúc với môi trường lạnh vào thời điểm nhiệt độ xuống thấp, sẽ góp phần bảo vệ sức khỏe tim mạch trong mùa đông".
Song song với các biện pháp phòng ngừa, việc nhận biết sớm dấu hiệu đột quỵ có ý nghĩa sống còn đối với người bệnh. Các triệu chứng thường xuất hiện đột ngột, bao gồm khuôn mặt mất cân đối, méo miệng hoặc xệ một bên khi cười và nói chuyện; yếu hoặc liệt một bên tay chân; rối loạn ngôn ngữ như nói lắp, nói ngọng hoặc không hiểu lời người khác. Khi phát hiện những dấu hiệu nghi ngờ, cần nhanh chóng gọi cấp cứu để đưa người bệnh đến cơ sở y tế có chuyên môn, tuyệt đối không chờ đợi triệu chứng tự thuyên giảm. Đặc biệt, người dân không nên tự ý áp dụng các biện pháp dân gian phản khoa học hoặc tin theo những lời đồn truyền miệng chưa được kiểm chứng.
Đề cập đến một thực trạng đáng lo ngại trong cộng đồng khi đối mặt với nguy cơ đột quỵ, Thạc sĩ, bác sĩ Trần Quyết Thắng, Trưởng khoa Y học cổ truyền, Bệnh viện Đa khoa Phương Đông cảnh báo: "Nỗi lo đột quỵ khiến không ít người tìm mua An cung ngưu hoàng hoàn, thậm chí xem đây như một thần dược. Tuy nhiên, việc tin tưởng và sử dụng sản phẩm không rõ nguồn gốc, chưa được kiểm chứng, hoặc sử dụng sản phẩm dù bảo đảm chất lượng nhưng không đúng chỉ định, có thể gây nguy cơ cho sức khỏe và khiến người bệnh bỏ lỡ thời gian vàng cấp cứu".