Tăng trưởng giao dịch theo cấp số nhân

Thông tin tại hội thảo “Thúc đẩy thanh toán xuyên biên giới qua mã QR: Động lực mới cho bán lẻ và du lịch” ngày 25/9 cho thấy thanh toán số đang có bước tiến dài. Theo Ngân hàng Nhà nước, trong 8 tháng năm 2026 so với cùng kỳ năm 2025, số lượng giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt tăng 34,56%, giá trị tăng 13,26%. Riêng giao dịch qua mã QR đạt 311 triệu giao dịch, với giá trị 274,2 nghìn tỷ đồng, tăng lần lượt 6,66% về số lượng và 25,85% về giá trị.

Mạng lưới thanh toán QR xuyên biên giới hiện kết nối với 6 thị trường gồm Thái Lan, Lào, Campuchia, Trung Quốc, Hàn Quốc và Singapore. Trong đó, NAPAS đã hoàn thành kết nối thanh toán QR xuyên biên giới hai chiều với Singapore. Riêng với Hàn Quốc, chiều thanh toán của khách hàng Hàn Quốc tại Việt Nam đã hoàn tất và đang tiếp tục mở rộng chiều thanh toán ngược lại.

Sự mở rộng này mang lại kết quả tích cực khi lượng giao dịch qua QR của du khách Thái Lan, Lào và Campuchia tăng gấp 8 lần và 6 lần giá trị so với cùng kỳ năm ngoái. Ở chiều ngược lại, số giao dịch của người Việt tại ba thị trường trên tăng gấp 5 lần và giá trị cao hơn 4 lần.

Đặc biệt, giao dịch của khách Trung Quốc tại Việt Nam cũng tăng mạnh sau khi hệ thống kết nối với các nền tảng thanh toán của thị trường này. Cụ thể, thanh toán QR xuyên biên giới được NAPAS kết nối với UPI từ cuối năm ngoái, còn Alipay và Weixin Pay lần lượt vào tháng 4 và 8 năm nay. Trong 4 tháng tính đến tháng 8, số lượng giao dịch của khách Trung Quốc qua VietQRGlobal tăng gấp 3 lần, còn giá trị tăng gấp 4 lần so với tháng 4.

Trợ lực cho ngành du lịch và doanh nghiệp bán lẻ

Sự thuận tiện của thanh toán xuyên biên giới mang lại lợi ích trực tiếp cho cả du khách và doanh nghiệp. Ông Phạm Văn Thủy, Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, cho rằng sự thuận tiện trong thanh toán có thể tác động đến quyết định chi tiêu của khách du lịch. Khi không phải đổi tiền hoặc mang nhiều tiền mặt, du khách dễ thực hiện các khoản mua sắm nhỏ như quà lưu niệm, đặc sản hay dịch vụ trong hành trình. Hơn nữa, giao dịch có thể được xử lý giữa hai đồng nội tệ thông qua hệ thống kết nối thanh toán, qua đó giảm một số khâu chuyển đổi ngoại tệ trung gian.

Về phía điểm chấp nhận thanh toán, Việt Nam hiện có hơn 2,5 triệu đơn vị chấp nhận thanh toán, trong đó khoảng 154.000 đơn vị đồng ý tiếp nhận thanh toán xuyên biên giới. Ông Phạm Anh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Thanh toán (Ngân hàng Nhà nước), nhận định thanh toán QR xuyên biên giới là một phần của hạ tầng kinh tế số, giúp ngay cả các cửa hàng quy mô nhỏ có thể tiếp nhận thanh toán từ khách quốc tế mà không cần đầu tư hệ thống phức tạp. Thêm vào đó, hiện chi phí chấp nhận thanh toán qua VietQRGlobal khoảng 1,5% giá trị giao dịch, thấp hơn mức 2,4-3% được nêu đối với một số thẻ quốc tế phát hành ngoài Việt Nam.

Dù vậy, Phó thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Tiến Dũng cho rằng vấn đề của thanh toán xuyên biên giới không chỉ nằm ở công nghệ hay một mã QR, mà quan trọng là các kết nối này tạo ra giá trị thực cho nền kinh tế. Lãnh đạo ngành ngân hàng cũng nhấn mạnh hiệu quả của thanh toán xuyên biên giới không chỉ được đo bằng số thị trường đã kết nối mà còn phải dựa trên mức độ sử dụng thực tế, độ phủ điểm chấp nhận thanh toán và giá trị mang lại cho người dân, doanh nghiệp.

Bài toán bảo mật và an toàn dữ liệu

Song song với những lợi ích to lớn, việc mở rộng thanh toán xuyên biên giới cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về bảo mật, phòng chống gian lận và bảo vệ dữ liệu cá nhân. Khi một giao dịch đi qua nhiều hệ thống và khuôn khổ pháp lý khác nhau, các bên phải xử lý những vấn đề về bảo mật, gian lận, phòng chống rửa tiền, dữ liệu và quyền lợi khách hàng.

Ông Ngô Tuấn Anh, Phó trưởng Ban An ninh Dữ liệu thuộc Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia, cho biết một giao dịch QR liên quan đến nhiều mắt xích, từ điểm bán, ngân hàng đến các đơn vị trung gian. Rủi ro có thể xuất hiện nếu mã thanh toán bị thay thế, thiết bị bị nhiễm mã độc hoặc thông tin người dùng bị khai thác trái phép. Chuyên gia khuyến cáo người dùng kiểm tra tên người hoặc đơn vị thụ hưởng trước khi xác nhận giao dịch, đồng thời không cài đặt ứng dụng không rõ nguồn gốc.

Ở góc độ quản trị rủi ro hệ thống, việc sử dụng một đầu mối kết nối chung giúp ngân hàng và trung gian thanh toán có thể tiếp nhận khách từ nhiều quốc gia. Ông Nguyễn Đăng Hùng, Phó tổng giám đốc NAPAS, cho biết NAPAS đồng thời chuẩn hóa quy trình nghiệp vụ, tiêu chuẩn kỹ thuật, an toàn bảo mật cũng như hỗ trợ tra soát và xử lý khiếu nại. Thực tế, hệ thống giám sát rủi ro SIMO đến cuối tháng 8 đã phát cảnh báo tới hơn 5,1 triệu lượt khách hàng, qua đó ngăn chặn gần 1,7 triệu giao dịch đáng ngờ với tổng giá trị hơn 5.700 tỷ đồng.

Sự mở rộng của thanh toán QR xuyên biên giới vì vậy không chỉ giúp giảm phụ thuộc vào tiền mặt, mà còn đặt ra yêu cầu song hành về mở rộng điểm chấp nhận thanh toán, kiểm soát chi phí và bảo đảm an toàn giao dịch.