Thực trạng và những khó khăn của du lịch tỉnh

Theo báo Thái Nguyên, toàn tỉnh hiện có 19 khu, điểm du lịch và trải nghiệm được công nhận chính thức, từng bước khẳng định vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy kinh tế địa phương. Những mô hình du lịch cộng đồng gắn liền với văn hóa trà, nông nghiệp sinh thái cùng bản sắc văn hóa đặc trưng của đồng bào các dân tộc đang phát huy hiệu quả bước đầu, đóng góp tích cực vào bức tranh phát triển du lịch chung của toàn tỉnh. Nhìn nhận từ tiềm năng thực tế, Thái Nguyên sở hữu nguồn tài nguyên vô cùng phong phú và đa dạng từ cảnh quan thiên nhiên, vùng chè đặc sản đến hệ thống di tích lịch sử và kho tàng văn hóa của cộng đồng các dân tộc.

Minh chứng rõ nét cho sức hút này là trong 6 tháng đầu năm 2026, tổng lượng khách du lịch đến với tỉnh đạt 5,25 triệu lượt, tăng 16,3% so với cùng kỳ; doanh thu đạt 7.352 tỷ đồng, tăng 59,6%. Mặc dù đạt được những con số ấn tượng, hiện chưa có số liệu thống kê riêng để lượng hóa mức đóng góp của loại hình du lịch cộng đồng. Bên cạnh những kết quả đạt được, kết quả khảo sát mới đây của Ban Văn hóa - Xã hội HĐND tỉnh đã chỉ ra việc thực hiện nhiệm vụ phát triển du lịch cộng đồng trên địa bàn vẫn còn một số khó khăn, hạn chế cần tiếp tục quan tâm, khắc phục.

Nguồn lực bố trí thực hiện chính sách hỗ trợ còn thấp so với dự kiến, khi giai đoạn 2023-2025 nguồn lực thực hiện đạt 4.539/38.000 triệu đồng, bằng 11,94%. Hạ tầng phục vụ du lịch còn thiếu, chưa đồng bộ; một số khu vực còn chồng lấn quy hoạch hoặc chưa đủ điều kiện chuyển mục đích sử dụng đất. Thêm vào đó, sản phẩm du lịch chủ yếu được khai thác theo mùa, chưa hình thành sản phẩm bốn mùa và các tour, tuyến có tính liên kết vùng. Chất lượng nguồn nhân lực du lịch chưa đáp ứng yêu cầu; việc ứng dụng chuyển đổi số trong quản lý, quảng bá du lịch còn hạn chế.

Đáng chú ý, chưa có quy định cụ thể phân định trách nhiệm giữa Ban Quản lý Vườn Quốc gia Ba Bể và UBND xã Ba Bể trong quản lý hoạt động du lịch tại khu vực Di tích quốc gia đặc biệt Danh lam thắng cảnh hồ Ba Bể. Dù vậy, tại Điểm du lịch xóm Mỏ Gà, xã Võ Nhai, những chiếc cọn nước - biểu tượng văn hóa gắn liền với đời sống của đồng bào qua bao thế hệ - được dựng lại, góp phần tạo điểm nhấn cho sản phẩm du lịch địa phương. Tất cả những tồn tại, hạn chế trên đã được Đoàn giám sát của Ban Văn hóa - Xã hội HĐND tỉnh chỉ ra, đồng thời đề nghị UBND tỉnh, các sở, ngành, địa phương nghiên cứu, tiếp thu, tập trung lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện đồng bộ các giải pháp nhằm khắc phục, nâng cao hiệu quả phát triển du lịch cộng đồng trên địa bàn trong thời gian tới.

Chính sách trọng tâm và giải pháp từ nguồn vốn

Để mở rộng dư địa phát triển, tỉnh đã định hướng và ban hành nhiều chính sách khuyến khích phát triển các sản phẩm du lịch sinh thái, văn hóa, lịch sử và trải nghiệm trên nền tảng hệ thống di tích, danh thắng phong phú cùng bản sắc văn hóa đa dạng, hướng tới mục tiêu năm 2026 đón ít nhất 8 triệu lượt khách, tổng thu trên 11.000 tỷ đồng.  Về định hướng này, theo ông Nguyễn Chu Thu, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Đề án số 17-ĐA/TU ngày 10/12/2025 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về phát triển du lịch tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2026-2030 xác định rõ định hướng phát triển sản phẩm đặc trưng theo lợi thế của từng địa phương. Đồng thời, tỉnh tiếp tục đa dạng hóa, nâng cao chất lượng các sản phẩm du lịch truyền thống; xác định du lịch cộng đồng, du lịch nông nghiệp gắn với văn hóa trà là sản phẩm đặc trưng.

Thực tế tại các xã Tân Cương, La Bằng, Quân Chu và Bản Pác Ngòi (xã Ba Bể) cho thấy, nhiều gia đình đã tận dụng tiềm năng, lợi thế sẵn có để khai thác các tour du lịch sinh thái vùng chè, du lịch nông nghiệp, nông thôn và du lịch cộng đồng, lồng ghép không gian trà, văn hóa thưởng trà vào dịch vụ để lan tỏa giá trị văn hóa trà Thái Nguyên đến du khách trong nước và quốc tế. Dưới góc độ thực tiễn, là người có kinh nghiệm trong lĩnh vực này, anh Vũ Đức Thành, Giám đốc Hợp tác xã (HTX) Du lịch nông nghiệp Làng Háo Hức, xã Đại Phúc - điểm du lịch được xếp hạng 4 sao trong nhóm dịch vụ du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái và điểm du lịch - chia sẻ: Để tạo bản sắc riêng, đơn vị dựa trên văn hóa bản địa và điều kiện tự nhiên của địa phương để xây dựng sản phẩm phù hợp với từng nhóm khách hàng.

“Ưu tiên lớn nhất là dành cho trẻ em. Khi đến đây, các em được tham gia trại hè trải nghiệm, rèn luyện kỹ năng sinh tồn, khám phá thiên nhiên, tìm hiểu văn hóa, lịch sử địa phương, tham gia các hoạt động nghệ thuật, thể thao và kỹ năng sống. Nhóm khách thứ hai là các gia đình, thường lựa chọn về làng vào dịp cuối tuần hoặc kỳ nghỉ lễ, Tết để thưởng thức món ăn đồng quê và tham gia những hoạt động quen thuộc của làng quê Bắc Bộ như câu cá, cấy lúa, chăn trâu, nơm cá”, anh Thành cho biết.

Không dừng lại ở đó, tại Kỳ họp thứ 6, HĐND tỉnh Thái Nguyên khóa XV đã thông qua Nghị quyết số 76/2026/NQ-HĐND quy định một số chính sách hỗ trợ phát triển du lịch trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2026-2030 nhằm tạo động lực phát triển du lịch theo hướng chuyên nghiệp, bền vững. Theo đó, tỉnh hỗ trợ vay vốn phát triển sản phẩm du lịch cộng đồng với mức tối đa 500 triệu đồng/người lao động và không quá 1,5 tỷ đồng/hộ gia đình; thời hạn vay tối đa 60 tháng với mức hỗ trợ lãi suất từ 50%-90% tùy khu vực. Đối với đầu tư điểm du lịch, doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ hợp tác, hộ kinh doanh có thể vay tối đa 2,5 tỷ đồng/tổ chức, không quá 500 triệu đồng/lao động, thời hạn tối đa 60 tháng kèm mức hỗ trợ lãi suất từ 50% đến 90%. Tỉnh đồng thời hỗ trợ 100% giá trị tổng dự toán xây dựng điểm đón tiếp, cung cấp thông tin du lịch kết hợp trưng bày, giới thiệu quà tặng lưu niệm, sản phẩm OCOP và đặc sản địa phương, tối đa 15 tỷ đồng/điểm.

Chia sẻ về cơ hội này, anh Triệu Văn Lưu, chủ cụm nhà hàng ăn uống nghỉ dưỡng Camellia ở xóm Tân Sơn, xã La Bằng, phấn khởi nói: “Sau nhiều năm theo đuổi ngành tóc, có salon ở phường Phan Đình Phùng, năm 2025 tôi quyết định về quê khởi nghiệp từ du lịch. Tận dụng diện tích hơn 20.000m² của gia đình, tôi đã đầu tư hơn 6 tỷ đồng xây dựng cụm nhà hàng ăn uống kết hợp nghỉ dưỡng. Tôi đã phải vay ngân hàng một khoản kha khá. Tôi rất mừng khi vừa qua tỉnh ban hành chính sách hỗ trợ phát triển du lịch, đặc biệt là khuyến khích phát triển du lịch nông thôn. Hiện cơ sở của tôi đang tiếp tục đầu tư hệ thống phòng nghỉ dưỡng, tôi mong sớm được tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi này”.