Tại Chương trình kết nối, giao thương, xúc tiến hợp tác chuỗi cung ứng sầu riêng Việt Nam - Trung Quốc diễn ra chiều 19/8, ông Lưu Húc, Giám đốc kinh doanh thị trường nước ngoài, Liên hiệp Hợp tác xã Cung ứng và Tiêu thụ Quảng Tây, đại diện China Coop, cho biết nhu cầu tiêu dùng sầu riêng chất lượng cao tại Trung Quốc tiếp tục gia tăng. Những thuận lợi về chính sách thương mại cùng lợi thế về vùng trồng của Việt Nam đang mở ra cơ hội để hai bên nâng cấp quan hệ hợp tác.

Theo ông Lưu Húc, hợp tác giữa doanh nghiệp hai nước không nên chỉ dừng ở hoạt động thu mua, trao đổi hàng hóa mà cần hướng tới xây dựng một chuỗi ngành lâu dài, an toàn và bền vững. Trong đó, việc chuẩn hóa sản xuất phải được thực hiện ngay từ vùng trồng, từ lựa chọn giống, quy trình canh tác, kiểm soát sâu bệnh đến thu hoạch và xử lý sau thu hoạch. Các chuyên gia có thể tổ chức những “lớp học tại vườn” nhằm hỗ trợ nông hộ nâng cao kỹ thuật, đồng thời xây dựng vùng nguyên liệu đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường Trung Quốc.

Cùng với sản xuất, hệ thống sơ lạnh, phân loại, kho vùng trồng và chuỗi lạnh xuyên biên giới cũng cần được đầu tư để duy trì độ tươi, giảm tổn thất và ổn định chất lượng sản phẩm. Việc kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, kim loại nặng, vi sinh vật và xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc sẽ giúp các lô hàng minh bạch hơn, qua đó củng cố niềm tin của người tiêu dùng.

Đại diện China Coop cho biết tổ chức này hiện có mạng lưới gần 30.000 hợp tác xã cung tiêu cơ sở, hơn 3.000 chợ đầu mối và hàng trăm nghìn điểm bán lẻ, tạo điều kiện để sầu riêng Việt Nam tiếp cận sâu hơn thị trường Trung Quốc.

Ông Lưu Húc cho rằng mục tiêu của việc xây dựng chuỗi ngành không chỉ là đưa sản phẩm sang thị trường Trung Quốc mà còn phải bảo đảm chất lượng ổn định và thu nhập cho người nông dân. Khi từng trái sầu riêng được kiểm soát tốt về chất lượng và nguồn gốc, giá trị của toàn bộ chuỗi cung ứng sẽ được nâng lên.

Trong khi đó, ông Thạch Minh Huy, Chủ tịch Tập đoàn Giống cây trồng Trung Nông Thịnh Nguyên, nhận định thị trường Trung Quốc vẫn còn dư địa rất lớn đối với sầu riêng Việt Nam. Năm 2025, lượng sầu riêng được nhập khẩu và đưa vào hệ thống bán lẻ Trung Quốc ở mức cao, nhưng đây mới chỉ là bước đầu khi khoảng 1 tỷ người dân nước này vẫn chưa từng ăn sầu riêng.

Theo ông Huy, dư địa thị trường sẽ còn đáng kể nếu sầu riêng Việt Nam tiếp tục nâng cao chất lượng, đa dạng hóa sản phẩm và đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người tiêu dùng. Cùng với nhu cầu tăng, giá nhiều sản phẩm sầu riêng tại Trung Quốc cũng có xu hướng tăng, nhất là ở phân khúc chất lượng cao. Sự xuất hiện ngày càng nhiều thương hiệu và dòng sản phẩm cao cấp cho thấy người tiêu dùng Trung Quốc đang chuyển từ tâm lý tìm kiếm một loại trái cây mới sang quan tâm nhiều hơn đến chất lượng, nguồn gốc và trải nghiệm sản phẩm.

Trong bối cảnh đó, những vùng nguyên liệu có khả năng duy trì chất lượng ổn định, kiểm soát chặt chẽ quy trình sản xuất và đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng cao sẽ có lợi thế lớn hơn trong xây dựng thương hiệu, đồng thời tiếp cận các phân khúc có giá trị gia tăng cao.

Từ phía Việt Nam, ông Lê Anh Trung, Chủ tịch Hiệp hội Sầu riêng Đắk Lắk, cho rằng niềm tin và uy tín là nền tảng để doanh nghiệp hai nước xây dựng quan hệ hợp tác lâu dài. Khi các bên chứng minh được năng lực, có hợp đồng và phương án hợp tác rõ ràng, người dân mới yên tâm đầu tư và phát triển vùng nguyên liệu.

Theo ông Trung, doanh nghiệp Trung Quốc nhập khẩu và doanh nghiệp Việt Nam xuất khẩu đều phải đáp ứng các quy định và được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt. Trên cơ sở đó, doanh nghiệp hai bên cần chủ động xây dựng chiến lược, hợp đồng và mô hình liên kết phù hợp.

Bên cạnh doanh nghiệp và nông dân, ngân hàng cũng có vai trò quan trọng trong bảo đảm dòng tiền và cung cấp tín dụng dựa trên năng lực tài chính, hợp đồng và lịch sử giao dịch của doanh nghiệp. Trong khi đó, cơ quan quản lý Nhà nước tập trung hỗ trợ về thủ tục hành chính, môi trường đầu tư, nhà máy và hạ tầng.

Ông Lê Tấn Dũng, Giám đốc Hợp tác xã Sản xuất Dịch vụ Nông nghiệp Thăng Tiến, cho biết những trao đổi từ phía đối tác Trung Quốc đã mở ra hướng liên kết phù hợp với nhu cầu của hợp tác xã. Hiện đơn vị có vùng nguyên liệu khoảng 4.000 ha.

Thay vì chỉ thực hiện mua bán khi bước vào vụ thu hoạch, doanh nghiệp Trung Quốc có thể tham gia liên kết ngay từ đầu vụ, đặt hàng theo tiêu chuẩn thị trường và phối hợp với hợp tác xã tổ chức sản xuất. Mô hình này được kỳ vọng giúp người trồng chủ động hơn về đầu ra, đồng thời giúp doanh nghiệp kiểm soát tốt hơn chất lượng nguyên liệu. Ở khâu tài chính, ông Nguyễn Lê Minh Thành, Giám đốc Vietcombank Bắc Đắk Lắk, cho biết ngân hàng đang hướng tới tạo điều kiện thuận lợi hơn để nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp trong chuỗi sầu riêng tiếp cận tín dụng.

Theo ông Thành, sản xuất nông nghiệp, trong đó có sầu riêng, thường chịu tác động bởi thời tiết, mùa vụ và biến động giá cả. Những yếu tố này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sản lượng, sức mua, giá bán và khả năng tài chính của người sản xuất.

Vietcombank hiện ưu tiên đánh giá và cho vay trên cơ sở vườn cây của hộ nông dân và doanh nghiệp, qua đó tạo thêm nguồn lực để đầu tư sản xuất. Cùng với đó, việc số hóa giao dịch có thể giúp rút ngắn thời gian xử lý, giảm rủi ro thanh toán và hỗ trợ các giao dịch thương mại với thị trường Trung Quốc.

Với quy mô thị trường hơn 1,4 tỷ dân và dư địa tiêu dùng còn lớn, sầu riêng đang đứng trước cơ hội mở rộng đáng kể tại Trung Quốc. Tuy nhiên, để cơ hội này chuyển thành giá trị lâu dài, việc kết nối giữa vùng trồng và thị trường cần được thực hiện trên nền tảng chất lượng, truy xuất nguồn gốc, logistics, tài chính và sự liên kết chặt chẽ giữa các bên. Khi đó, sầu riêng không chỉ là một mặt hàng xuất khẩu mà có thể trở thành “sợi dây vàng” kết nối vùng sản xuất Việt Nam với một trong những thị trường tiêu dùng lớn nhất thế giới.