Trong dòng chảy nghệ thuật biểu diễn phía Nam, NSƯT Kim Ngọc là gương mặt tiêu biểu cho khả năng chuyển đổi linh hoạt giữa các loại hình sân khấu. Từ một cô đào cải lương nổi bật thập niên 1960-1970, bà trở thành nghệ sĩ hài quen thuộc với công chúng qua truyền hình và sân khấu kịch.

Từ cô bé bán thịt ở Giồng Ông Tố đến “nữ quái” sân khấu

NSƯT Kim Ngọc sinh năm 1943 tại Giồng Ông Tố, TP. HCM. Bà là con thứ 2 trong gia đình có 14 anh chị em, tuổi thơ gắn với việc phụ mẹ buôn bán thịt heo ở chợ, chăm sóc các em và quán xuyến việc nhà.

Cơ duyên đưa bà đến với nghệ thuật rất tình cờ. Cạnh nhà bà có ông Ba Xậy sở hữu một máy hát dĩa quay tay, thường xuyên phát những bản vọng cổ của thần tượng Út Trà Ôn. Kim Ngọc vừa làm việc nhà vừa nghe lỏm, rồi thuộc lòng từ lúc nào không hay.

Khi ấy, bà chỉ ca nghêu ngao theo bản năng, nhưng chất giọng cao vút, trong trẻo của cô gái bán thịt heo đã lọt vào tai nhạc sĩ Minh Thành. Ông chính là người đầu tiên nhận ra "viên ngọc thô" này và hướng dẫn bà những bước đi đầu tiên vào nghề cổ nhạc.

Dù gia đình không ai theo nghiệp cầm ca, nhưng trước niềm đam mê cháy bỏng của con gái, cha bà đã đồng ý dẫn bà đi hát ở những đám tiệc gần nhà. Tiếng lành đồn xa, Kim Ngọc bắt đầu tham gia các đoàn hát như Ba Bản, Trùng Dương, Tuấn Kiệt.

Năm 1962, ở tuổi 18, bà chính thức bước chân vào con đường chuyên nghiệp khi được bầu Minh Bằng mời về hát chính. Vở tuồng đầu tiên bà thủ vai chính là “Trăng lên đỉnh núi”, diễn cùng Trọng Sỹ. Khoản thù lao 10.000 đồng thời điểm đó được bà dành toàn bộ để phụ giúp gia đình.

Trong thập niên 1960-1970, Kim Ngọc hoạt động nổi bật trên sân khấu cải lương. Với ngoại hình thanh mảnh, giọng ca cao và sáng, bà đảm nhận nhiều vai đào thương, đào lẳng trong các vở diễn nổi tiếng.

Tại Đoàn Dạ Lý Hương, bà cùng Tấn Tài và Ngọc Giàu tạo nên bộ ba được khán giả chú ý. Những vai diễn tiêu biểu gồm Chu Chỉ Nhược (Cô gái Đồ Long), Mai Đình (Hàn Mặc Tử), Kim Liên (Kiều Nguyệt Nga)... Ngoài ra, bà còn cộng tác với các đoàn Bạch Tuyết - Hùng Cường, Trần Hữu Trang.

Năm 1973 và 1974, bà liên tiếp nhận giải Kim Khánh do khán giả bình chọn, khẳng định tài năng rực rỡ ở lĩnh vực cải lương.

Sau năm 1975, khi sân khấu cải lương gặp nhiều khó khăn, ngoại hình của nghệ sĩ Kim Ngọc cũng có sự thay đổi lớn. Từ một cô đào thon gọn, bà tăng cân nhanh chóng lên hơn 60kg. Tuy nhiên, thay vì tự ti, bà lại biến nhược điểm ngoại hình thành lợi thế để rẽ hướng sang tấu hài và kịch nói. Biệt danh "nữ quái" ra đời từ đó, để chỉ cái duyên hài "quái chiêu", không đụng hàng của bà.

Vai diễn đưa bà đến gần hơn với mọi tầng lớp khán giả chính là nhân vật cô Tư "Xả Láng" - người có giọng cười giòn tan, đầy lạc quan, trong chương trình “Trong nhà ngoài phố” (Đài truyền hình TP. HCM). Nghệ sĩ Kim Ngọc và nghệ sĩ Quốc Hòa trở thành một “cặp bài trùng” được khán giả yêu thích, cổ vũ nồng nhiệt trên các sân khấu hài.

Khi những tụ điểm hài ở thành phố mọc lên ngày càng nhiều, Kim Ngọc lập nhóm với Tấn Beo và là nhóm hài được khán giả yêu thích. Khi Tấn Beo tách ra diễn với Tấn Bo, bà cùng người con trai út của mình lập nhóm hài Kim Ngọc - Hiếu Hiền, chuyên làm tiểu phẩm hài phục vụ tầng lớp bình dân như “Bà bầu liều mạng”, “Câu chuyện cái Tivi”, “Hoa hậu Vũ trụ”...

Đời tư nhiều trăn trở và cái chết đột ngột trên sân khấu

Trên sân khấu, NSƯT Kim Ngọc gắn với hình ảnh sôi nổi, giàu năng lượng. Trong đời sống riêng, bà được đồng nghiệp nhận xét là người giàu cảm xúc, kín đáo và nhiều trăn trở.

Cuộc hôn nhân đầu tiên của bà đổ vỡ khi các con còn nhỏ. Con gái đầu lòng Kim Ngân ở với mẹ, trong khi người con trai kế Huệ Phương theo cha là nghệ sĩ Hoàng Long sang Pháp định cư từ năm 9 tuổi.

Khoảng năm 1980, khi đi hát chung trong một đoàn hát, nhạc sĩ Đức Lang - người đờn chánh cho đoàn hát Thanh Tú - Trang Bích Liểu mà Hồng Nga và Kim Ngọc đang cộng tác, bỗng “trồng cây si” Kim Ngọc. Chỉ hát qua vài bến diễn, nhạc sĩ Đức Lang bèn chân thành ngõ ý cưới Kim Ngọc. Các bạn diễn trong đoàn hát cũng tán thành cặp nghệ sĩ hiền hậu này, nên rồi chiều theo ý trời và lòng người, Kim Ngọc bước thêm bước nữa với nhạc sĩ Đức Lang.

Kim Ngọc có một cuộc sống hạnh phúc bên người chồng rất mực yêu thương và chiều vợ. Hai người có chung con trai là diễn viên Hiếu Hiền - nghệ sĩ nổi tiếng với nhiều vai phụ trên màn ảnh. Trong đó, nhân vật anh Hiều của phim “Bỗng dưng muốn khóc” (2008) do Hiếu Hiền thể hiện được nhiều khán giả biết đến và yêu mến. Ngoài các con ruột, Kim Ngọc còn nhận nuôi một người con khác là Kim Đạt, cùng xuất hiện chung trong một chương trình tấu hài.

Biến cố xảy ra vào trưa 16/1/2011. Trong một buổi biểu diễn tại Đồng Nai, sau khi hoàn thành tiết mục và nhận được sự hưởng ứng của khán giả, NSƯT Kim Ngọc bất ngờ kêu mệt rồi đột quỵ.

Bà qua đời ngay sau đó, hưởng thọ 67 tuổi. Thông tin khiến giới nghệ sĩ và khán giả bàng hoàng, bởi trước đó không lâu, bà vẫn xuất hiện khỏe mạnh, minh mẫn trong đám cưới của con trai Hiếu Hiền vào tháng 12/2010.

Chia sẻ với báo chí, diễn viên hài Quốc Thuận cho biết anh cùng các nghệ sĩ như Phú Quý, Vân Quang Long, Hồng Tơ, Minh Nhí… đang quay chương trình đón xuân ở phim trường thì được danh hài Tấn Beo báo tin buồn.

“Không ai tin đó là sự thật. Mọi người đều nghĩ rằng mình nghe nhầm vì ở lần gặp cuối với má Ngọc cách đây không lâu, tôi thấy bà vẫn còn khỏe khoắn, tinh anh”, Quốc Thuận nói.

Trong chương trình “Sau ánh hào quang”, nghệ sĩ Phú Quý bồi hồi kể lại giây phút nghệ sĩ Kim Ngọc từ trần. "Nghệ sĩ Kim Ngọc trút hơi thở cuối cùng trên sân khấu. Tôi vẫn luôn khuyên đàn chị không được lên câu vọng cổ cao như thời trẻ nhưng bà vẫn không nghe. Với tình yêu, nhiệt huyết dành cho nghề, cố nghệ sĩ vẫn hát hết mình dù là diễn ở bất kỳ nơi đâu".

Đối với Hiếu Hiền, sự ra đi của mẹ là cú sốc lớn. Anh từng chia sẻ có thời điểm muốn dừng lại mọi hoạt động, sau đó dần cân bằng để tiếp tục công việc và chăm lo gia đình.

Hơn một thập kỷ đã trôi qua kể từ ngày "nữ quái" Kim Ngọc qua đời, nhưng hình ảnh một người nghệ sĩ bình dân, chân chất và tràn đầy năng lượng vẫn luôn sống mãi trong lòng công chúng.