Nắng nóng tấn công sức khỏe và làm gia tăng các nhóm bệnh lý

Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, đợt nắng nóng tại miền Bắc và miền Trung đang duy trì cường độ gay gắt, nhiệt độ cao nhất phổ biến từ 36-38°C, nhiều nơi vượt ngưỡng 39-40°C. Đi kèm với đó là độ ẩm xuống thấp (40-45%), khiến không khí ngột ngạt, cơ thể mất nước nhanh chóng. Từ Hà Nội, Huế, Đà Nẵng đến các tỉnh Tây Nguyên như Gia Lai, Đắk Lắk, thời tiết khô hạn đã làm đảo lộn cuộc sống và ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất lao động.

Sự khắc nghiệt của thời tiết không chỉ dừng lại ở cảm giác mệt mỏi mà còn âm thầm đẩy cơ thể vào trạng thái quá tải. Theo bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng (Hội Y học dưới nước và oxy cao áp Việt Nam) và các chuyên gia y tế, nắng nóng kéo dài làm gia tăng rõ rệt 5 nhóm bệnh chính:

Bệnh tim mạch và đột quỵ: Nhiệt độ cao buộc cơ thể phải giãn mạch, tiết mồ hôi để tản nhiệt, khiến tim đập nhanh. Tình trạng mất nước làm máu cô đặc, dễ hình thành cục máu đông, tăng nguy cơ tắc mạch não hoặc nhồi máu cơ tim.

Bệnh hô hấp: Việc lạm dụng điều hòa sai cách dễ gây viêm họng, viêm phế quản hoặc đợt cấp của bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD).

Bệnh tiêu hóa: Nhiệt độ cao làm vi khuẩn sinh sôi mạnh, thức ăn nhanh ôi thiu dẫn đến tiêu chảy cấp và ngộ độc.

Các bệnh truyền nhiễm và da liễu: Bác sĩ Hoàng cho biết: "Ngoài ra, các bệnh truyền nhiễm mùa hè như sốt xuất huyết, tay chân miệng, rôm sảy, viêm da, nấm da do mồ hôi tiết nhiều và da luôn ẩm ướt".

Người cao tuổi, người có bệnh nền, người lao động ngoài trời là những nhóm nguy cơ cao nhất. Đặc biệt, đối với trẻ em, bác sĩ Hoàng cảnh báo: "Trẻ nhỏ cũng là nhóm dễ bị ảnh hưởng, hệ thống điều hòa nhiệt của trẻ chưa hoàn thiện. Trẻ cũng không tự ý thức được việc uống nước đầy đủ. Vì vậy, rất dễ bị mất nước hoặc sốt do nóng".

Những thói quen chống nóng sai lầm gây rước họa vào thân

Nhiều người dân đang áp dụng các biện pháp giải nhiệt theo thói quen, nhưng thực chất lại tiềm ẩn rủi ro rất lớn đối với sức khỏe:

Tắm nước lạnh ngay khi đi nắng về: Cơ thể đang giãn mạch tối đa để tỏa nhiệt, tim hoạt động mạnh. Gặp nước lạnh đột ngột sẽ khiến mạch máu co lại nhanh, huyết áp tăng vọt, dễ gây đột quỵ hoặc nhồi máu cơ tim, đặc biệt nguy hiểm với người lớn tuổi.

Uống nước đá lạnh liên tục: Dù mang lại cảm giác "đã khát", nhưng nước quá lạnh làm co mạch ở dạ dày, ruột, gây rối loạn tiêu hóa và kích thích niêm mạc họng dẫn đến viêm họng.

Lạm dụng các loại nước "mát" và viên sủi: Các loại nước thảo dược thanh nhiệt thường có tác dụng lợi tiểu. Uống quá nhiều thay nước lọc khiến cơ thể càng mất nước và điện giải, lâu dài gây hại cho thận.

Tự ý truyền dịch và dùng thuốc tại nhà: Bác sĩ Hoàng nhấn mạnh: "Đây là can thiệp y khoa, cần có chỉ định cụ thể. Truyền sai có thể gây sốc phản vệ, phù phổi, quá tải tuần hoàn. Ngoài ra, việc tự ý dùng thuốc hạ sốt, đặc biệt là thuốc chống viêm khi chưa rõ nguyên nhân sốt trong mùa hè cũng tiềm ẩn nguy cơ chảy máu nếu là sốt xuất huyết".

Khuyến cáo cách phòng bệnh và sơ cứu khi bị sốc nhiệt

Để sống khỏe qua những ngày hè rực lửa, người dân cần tuân thủ các nguyên tắc bảo vệ cơ thể một cách khoa học:

Bù nước đúng và đủ: Uống từ 1,5 - 2,5 lít nước mỗi ngày, chia thành nhiều ngụm nhỏ, không đợi khát mới uống. Nếu đổ nhiều mồ hôi, nên ưu tiên dùng dung dịch Oresol pha đúng tỷ lệ để bù cả nước lẫn điện giải.

Sử dụng điều hòa hợp lý: Đặt nhiệt độ ở mức 25 - 28°C để tránh sốc nhiệt khi bước ra ngoài. Tuyệt đối không để quạt hay luồng gió điều hòa thổi thốc trực tiếp vào vùng đầu, mặt.

Bảo vệ lao động ngoài trời: Bắt buộc mặc áo dài tay, sáng màu, chất liệu thoáng khí, đội mũ rộng vành che kín gáy. Hạn chế làm việc liên tục trong khung giờ 10h đến 16h; cần thiết lập chế độ làm 45-60 phút nghỉ 10-15 phút tại nơi râm mát.

Đặc biệt, cần chú ý theo dõi các biểu hiện của cơ thể để phòng tránh sốc nhiệt. Bác sĩ Hoàng lưu ý: “Da nóng đỏ nhưng không ra mồ hôi là dấu hiệu cảnh báo sốc nhiệt cần cấp cứu khẩn cấp”.

Trong tình huống khẩn cấp, việc sơ cứu đúng cách trong "giờ vàng" là yếu tố quyết định. Bác sĩ Hoàng hướng dẫn: "Nếu phát hiện người bị sốc nhiệt, cần nhanh chóng đưa vào nơi mát, làm mát cơ thể, đồng thời gọi cấp cứu. Việc xử trí sớm có thể cứu sống người bệnh". Tuyệt đối không ép nạn nhân uống nước khi đang lơ mơ để tránh sặc, và không tự ý dùng thuốc hạ sốt.