Từ hệ thống điều hòa trong các tòa nhà, kho lạnh bảo quản thực phẩm, dây chuyền sản xuất tại nhà máy đến các nhà máy điện, năng lượng tái tạo hay công nghệ hydrogen, tất cả đều cần đến những kỹ sư Kỹ thuật nhiệt. Khi chuyển đổi năng lượng và phát triển bền vững trở thành xu thế toàn cầu, ngành học này ngày càng khẳng định vai trò quan trọng, đồng thời mở ra cơ hội việc làm rộng lớn với mức thu nhập hấp dẫn. 

Theo các chuyên gia, nhu cầu nhân lực Kỹ thuật nhiệt đang tăng mạnh khi hầu hết lĩnh vực sản xuất và dịch vụ đều cần các hệ thống nhiệt - lạnh, điều hòa không khí và giải pháp sử dụng năng lượng hiệu quả. Đây cũng là lý do ngành học này đang thu hút sự quan tâm của nhiều thí sinh yêu thích kỹ thuật.

Mắt xích quan trọng trong quá trình chuyển đổi xanh

Nhiều người vẫn nghĩ Kỹ thuật nhiệt chỉ gắn với điều hòa hay tủ lạnh. Tuy nhiên, trên thực tế, phạm vi ứng dụng của ngành rộng hơn rất nhiều.

Theo đại diện Chương trình đào tạo ngành Kỹ thuật nhiệt, Trường Cơ khí, Đại học Bách khoa Hà Nội, khoảng 70-80% năng lượng tiêu thụ trên thế giới liên quan đến các quá trình nhiệt, từ phát điện, sản xuất công nghiệp đến vận hành các công trình xây dựng.

Tại Việt Nam, nhu cầu sử dụng điện vẫn tăng trung bình 8-10% mỗi năm. Trong khi đó, nhiều ngành công nghiệp như thép, xi măng, thực phẩm, hóa chất hay hệ thống kho lạnh đều phụ thuộc vào các công nghệ nhiệt.

Bên cạnh những lĩnh vực truyền thống, hàng loạt xu hướng mới như năng lượng tái tạo, hydrogen, thu hồi nhiệt thải hay các công trình xanh cũng đang tạo ra nhu cầu lớn về đội ngũ kỹ sư có chuyên môn.

Chính vì vậy, Kỹ thuật nhiệt được đánh giá là một trong những ngành có tính ổn định cao. Dù thị trường lao động biến động, nhu cầu tuyển dụng vẫn duy trì bởi gần như mọi nhà máy, tòa nhà hay cơ sở sản xuất đều cần kỹ sư thiết kế, vận hành và tối ưu hệ thống năng lượng.

Kỹ thuật nhiệt có mức điểm xét tuyển không quá cao so với nhiều ngành kỹ thuật khác. Tại Đại học Bách khoa Hà Nội, điểm chuẩn ngành những năm gần đây dao động từ khoảng 22 đến 25,47 điểm theo phương thức xét điểm thi tốt nghiệp THPT. Với phương thức xét tuyển bằng điểm thi Đánh giá tư duy (TSA), mức trúng tuyển phổ biến khoảng 52-59 điểm (thang điểm 100).

Trong khi đó, tại nhiều trường đại học ở khu vực miền Trung và miền Nam như Đại học Bách khoa Đà Nẵng, Trường Đại học Nha Trang, Trường Đại học Văn Lang có điểm chuẩn thường dao động từ 16 đến khoảng 24,5 điểm, giúp thí sinh có thêm nhiều lựa chọn phù hợp với năng lực. 

Cơ hội việc làm rộng mở, thu nhập tăng nhanh theo kinh nghiệm

Không chỉ có nhu cầu tuyển dụng lớn, Kỹ thuật nhiệt còn mang đến nhiều lựa chọn nghề nghiệp. Sau khi tốt nghiệp, sinh viên có thể làm việc trong lĩnh vực năng lượng, nhà máy điện, năng lượng tái tạo; thiết kế và vận hành hệ thống điều hòa, thông gió (HVAC); quản lý kho lạnh; lắp đặt và bảo trì thiết bị nhiệt; tư vấn giải pháp tiết kiệm năng lượng hoặc tham gia nghiên cứu tại các viện, trung tâm và doanh nghiệp.

Theo thống kê của Đại học Bách khoa Hà Nội, hơn 90% sinh viên ngành Kỹ thuật nhiệt có việc làm sau tốt nghiệp.

Tại Trường Đại học Công Thương TP.HCM, nhu cầu tuyển dụng giai đoạn 2025-2030 được dự báo khoảng 1.000-1.500 vị trí mỗi năm. Sinh viên tốt nghiệp các chuyên ngành như điều hòa, điện lạnh, sấy và năng lượng có cơ hội việc làm rất lớn, có thể làm việc tại các nhà máy, tòa nhà hoặc doanh nghiệp cơ điện với mức lương khởi điểm phổ biến từ 10-15 triệu đồng/tháng. Sau thời gian tập sự và tích lũy kinh nghiệm từ khoảng 3 năm trở lên, thu nhập của người lao động có thể đạt 20-30 triệu đồng/tháng hoặc cao hơn tùy theo năng lực. 

Ngoài mức thu nhập, sinh viên còn có nhiều cơ hội tiếp cận doanh nghiệp ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường thông qua các chương trình thực tập, nghiên cứu và hợp tác với các tập đoàn lớn như Panasonic, Daikin, LG cùng nhiều tổ chức quốc tế.

Muốn theo ngành cần giỏi khoa học tự nhiên và chủ động học hỏi

Theo các chuyên gia, Kỹ thuật nhiệt là ngành đòi hỏi nền tảng tốt về Toán và Vật lý cùng khả năng tư duy logic, phân tích và giải quyết vấn đề.

Bên cạnh kiến thức chuyên môn, sinh viên cần chủ động trang bị ngoại ngữ, kỹ năng công nghệ và thường xuyên cập nhật những xu hướng mới về chuyển đổi năng lượng, tự động hóa và trí tuệ nhân tạo.

Nhằm đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động, nhiều trường đại học đã điều chỉnh chương trình đào tạo theo hướng tăng thực hành, đầu tư hệ thống phòng thí nghiệm hiện đại và mở rộng hợp tác với doanh nghiệp.

Sinh viên được học trên các hệ thống điều hòa trung tâm, chiller, kho lạnh, thiết bị cấp đông, đồng thời tham gia tham quan nhà máy, thực tập doanh nghiệp và các dự án nghiên cứu khoa học. Nhiều trường cũng thường xuyên tổ chức ngày hội việc làm, kết nối nhà tuyển dụng ngay từ khi sinh viên chưa tốt nghiệp.

Trong bối cảnh chuyển đổi xanh đang diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu, Kỹ thuật nhiệt được xem là một trong những ngành kỹ thuật có triển vọng phát triển lâu dài. Với nhu cầu nhân lực lớn, cơ hội nghề nghiệp đa dạng và mức thu nhập tăng nhanh theo kinh nghiệm, đây là lựa chọn đáng cân nhắc đối với những học sinh yêu thích khoa học kỹ thuật và mong muốn theo đuổi lĩnh vực năng lượng, công nghiệp cũng như phát triển bền vững.