Mật ong Thanh Thủy và hành trình xây dựng thương hiệu OCOP
Từ lợi thế đồi rừng, người dân xã Tu Vũ (tỉnh Phú Thọ) đã bén duyên với nghề nuôi ong mật. Bằng sự tâm huyết, những hộ chăn nuôi nơi đây đã vươn lên thành lập hợp tác xã (HTX), chuẩn hóa quy trình sản xuất và đưa sản phẩm mật ong rừng trở thành thương hiệu OCOP tiêu biểu.
Theo báo Phú Thọ, giữa không gian miền rừng Thanh Thủy, các hộ dân thôn 1 (khu 1, khu 2 cũ), xã Tu Vũ đã tận dụng phấn hoa tự nhiên để phát triển đàn ong mật. Sản phẩm là mật ong rừng nguyên chất có màu vàng óng, vị ngọt dịu và mùi thơm đặc trưng. Các hộ nuôi ong mật ở Tu Vũ đều đã có kinh nghiệm ít nhất 10 năm, nhiều nhất là 40 năm trong nghề. Theo hộ nuôi ong Khuất Đình Quân, để việc nuôi ong cho hiệu quả cao, đàn ong giống phải có nguồn gốc rõ ràng, thùng và cầu ong đúng tiêu chuẩn về kích thước. Địa điểm nuôi phải gần nguồn mật, phấn hoa; chỗ đặt thùng ong cần bằng phẳng, khô ráo, đồng thời chú trọng quản lý đàn ong để có đủ mật và phấn dự trữ.
Trong số những người nuôi ong giàu kinh nghiệm ở địa phương, ông Lê Đình Thanh là người có tiếng với số lượng ong nuôi đạt tới 600 thùng. Ông Thanh chia sẻ: "Nuôi ong lấy mật không khó nhưng đòi hỏi sự tỉ mỉ. Bí quyết cốt lõi nằm ở việc chọn vị trí đặt thùng gần nguồn hoa, thay ong chúa định kỳ để duy trì sức mạnh đàn, chủ động di chuyển đàn theo mùa hoa và duy trì vệ sinh nghiêm ngặt khi khai thác".
Ông Lê Đình Thanh chia sẻ thêm: "Ong có tính tổ chức rất cao. Hiểu được tập tính này, người nuôi ong phải chú ý quan sát, theo dõi bệnh và biết cách nhân, chia đàn, tạo giống, tạo chúa mới. Muốn đàn ong phát triển khỏe mạnh và cho mật chất lượng, người nuôi phải am hiểu tập tính, quy luật của loài, nắm bắt được mùa nào hoa nở rộ để di chuyển đàn đến nơi có nguồn mật hoa dồi dào. Thời tiết nắng, mưa thất thường cũng là yếu tố quan trọng mà người nuôi ong cần lưu ý...".
Với bình quân 8 lít mật ong thu được từ mỗi thùng nuôi, hàng năm, ông Thanh thu được gần 5.000 lít mật ong. Những năm gần đây, giá bán trên thị trường ổn định khoảng 150-200 nghìn đồng/lít, sau khi trừ chi phí, ông Thanh thu lãi trên 400 triệu đồng/năm từ việc nuôi ong.
Mong muốn tạo dựng thương hiệu mật ong của quê hương, đồng thời phát triển nghề nuôi ong theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại, những hộ nuôi ong ở xã Tu Vũ quyết định thành lập (HTX) với mục đích tổ chức lại sản xuất, thống nhất nhu cầu chung là tìm đầu ra ổn định hơn cho sản phẩm và bảo vệ quyền lợi chính đáng cho chính mình. Tháng 3/2020, HTX nuôi ong Thanh Thủy được thành lập, với 10 thành viên, ông Lê Đình Thanh là Giám đốc HTX.
Theo thống kê, các hộ thành viên của HTX nuôi khoảng 2.500 thùng ong mật, sản lượng mỗi năm đạt khoảng 20.000 lít mật ong thương phẩm. Bên cạnh nghề nuôi ong lấy mật, hầu hết các hộ còn đầu tư trồng trọt và chăn nuôi con đặc sản như dúi, nhím..., góp phần tạo thêm việc làm và nâng cao thu nhập. Riêng mô hình nuôi ong đã tạo việc làm cho trên 50 lao động với mức thu nhập khoảng 10-12 triệu đồng/người/tháng.
Năm 2022, để nâng cao chất lượng sản phẩm mật ong, HTX đã đầu tư gần 200 triệu đồng mua máy hạ thủy phần mật ong (tách nước ra khỏi mật ong thô). Nhờ đó, mật ong trở nên tinh khiết, bảo quản được lâu hơn, không bị chuyển màu hay biến chất. Cùng thời gian này, với những nỗ lực chuẩn hóa quy trình sản xuất, áp dụng tiêu chuẩn chất lượng, đầu tư công nghệ và xây dựng thương hiệu, nhóm sản phẩm mật ong rừng của HTX được UBND tỉnh chứng nhận sản phẩm OCOP 3 sao.
Đặc biệt, vào cuối năm 2025, nhóm sản phẩm “Mật ong rừng Thanh Thủy” của HTX nuôi ong Thanh Thủy được tái chứng nhận đạt tiêu chuẩn OCOP 3 sao. Việc công nhận lại sản phẩm OCOP vừa có ý nghĩa duy trì tính pháp lý cho thương hiệu, khẳng định uy tín và chất lượng sản phẩm, vừa tạo thêm động lực để người nuôi ong tiếp tục gia tăng giá trị sản phẩm trên thị trường.
Chị Lê Thanh Hương, du khách tham quan, mua sắm tại Lễ hội Đền Hùng và Tuần Văn hóa - Du lịch Đất Tổ năm 2026 chia sẻ: "Giữa nhiều sản phẩm mật ong được bày bán, tôi chọn mua mật ong rừng Thanh Thủy bởi sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, đóng gói chuyên nghiệp, bao bì đẹp mắt và giá hợp lý. Quan trọng nhất là sau khi thử nếm, tôi cảm nhận được hương vị ngọt thanh tự nhiên, cho thấy mật ong chất lượng".
Đồng chí Lê Trọng Đức - Phó Chủ tịch UBND xã Tu Vũ khẳng định: "Những năm qua, cấp ủy, chính quyền địa phương luôn quan tâm hỗ trợ và khuyến khích người dân phát triển nghề nuôi ong lấy mật gắn với mô hình HTX. Đây là định hướng phù hợp nhằm tận dụng lợi thế đồi rừng, tạo sinh kế bền vững, nâng cao thu nhập, góp phần xây dựng thương hiệu nông sản đặc trưng của địa phương. Mật ong rừng Thanh Thủy cũng là 1 trong 5 sản phẩm chủ lực, tiêu biểu của xã trong thực hiện Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP)".