Tiềm năng phát triển du lịch từ các sản phẩm OCOP

Theo báo Điện Biên Phủ, Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP) đã thực sự tạo động lực mạnh mẽ cho các chủ thể đầu tư nâng cao chất lượng sản phẩm, hoàn thiện quy trình sản xuất và xây dựng thương hiệu. Trong bối cảnh ngành du lịch chuyển dịch sang phát triển theo chiều sâu, việc đưa các sản phẩm OCOP vào chuỗi trải nghiệm du khách được xem là hướng đi chiến lược, tạo giá trị gia tăng bền vững cho cả sản phẩm và điểm đến vùng cao.

Điện Biên hiện hội tụ nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển mô hình OCOP gắn liền với du lịch. Ngoài Di tích quốc gia đặc biệt Chiến trường Điện Biên Phủ, địa phương còn sở hữu cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ cùng hệ thống bản du lịch cộng đồng đa sắc màu. Kho tàng văn hóa đặc sắc của 19 dân tộc chính là nền tảng cốt lõi để xây dựng những hành trình trải nghiệm mang đậm dấu ấn riêng biệt của vùng cao Tây Bắc.

Thói quen của du khách cũng đang thay đổi theo hướng tích cực hơn. Nếu trước đây, họ chủ yếu mua đặc sản như món quà lưu niệm vào cuối chuyến đi, thì nay, nhiều người muốn trực tiếp đến vùng nguyên liệu. Họ khao khát tìm hiểu quy trình sản xuất, gặp gỡ những người nông dân và lắng nghe những câu chuyện gắn liền với từng hạt gạo, búp chè hay tấm thổ cẩm. Những trải nghiệm thực tế ấy chính là sợi dây kết nối vô hình, làm tăng giá trị của sản phẩm và để lại dấu ấn sâu sắc trong lòng người lữ khách.

Tại xã Sín Chải, những cây chè Shan tuyết cổ thụ hàng trăm năm tuổi đã trở thành điểm nhấn du lịch trải nghiệm đầy lôi cuốn. Hay tại Mường Ảng, du khách có thể thong dong dạo bước giữa những đồi cà phê xanh mướt, tận mắt quan sát quy trình chế biến và thưởng thức hương vị cà phê nguyên chất ngay tại nguồn. Tại các bản văn hóa du lịch, những sản phẩm dệt thổ cẩm hay nghề thủ công truyền thống đang dần trở thành những trải nghiệm không thể bỏ lỡ nếu được tổ chức một cách chuyên nghiệp.

Điển hình tại Hợp tác xã Dệt thổ cẩm Pa Thơm, bên cạnh khu vực trưng bày sản phẩm, đơn vị còn bố trí không gian để du khách trực tiếp trải nghiệm các công đoạn dệt vải, mặc trang phục truyền thống và tìm hiểu nét văn hóa Lào. Chị Lò Thị Vân, Giám đốc Hợp tác xã Dệt thổ cẩm Pa Thơm chia sẻ: “Trước đây, nhiều khách chỉ đến mua sản phẩm rồi đi. Những năm gần đây, họ dành nhiều thời gian tìm hiểu hơn về nghề dệt truyền thống. Rất nhiều người muốn xem trực tiếp quy trình se sợi, nhuộm màu, dệt vải và nghe chúng tôi giới thiệu ý nghĩa của từng hoa văn trên sản phẩm. Có nhiều đoàn khách đến để trải nghiệm, tự tay dệt những đường vải đầu tiên và chụp ảnh lưu niệm”.

Chị Vân nhấn mạnh thêm: “Sau khi được trực tiếp trải nghiệm, hầu hết du khách đều lựa chọn mua sản phẩm bởi họ hiểu giá trị của từng tấm thổ cẩm được làm hoàn toàn thủ công. Điều đó vừa giúp tăng thu nhập cho thành viên hợp tác xã, vừa góp phần gìn giữ nghề dệt truyền thống của chúng tôi”.

Giải pháp nâng tầm chuỗi giá trị và trải nghiệm du lịch

Để các sản phẩm OCOP thực sự trở thành những “đại sứ” du lịch, cần có sự nhìn nhận thẳng thắn về những hạn chế hiện nay. Mặc dù tiềm năng rất lớn, nhưng sự kết nối giữa OCOP và du lịch tại Điện Biên vẫn còn khá rời rạc. Nhiều điểm du lịch thiếu không gian giới thiệu chuyên nghiệp; các hoạt động trải nghiệm còn mang tính đơn điệu, thiếu chiều sâu. Thêm vào đó, bao bì của một số sản phẩm chưa thật sự bắt mắt, việc ứng dụng công nghệ số trong quảng bá còn nhiều hạn chế, dẫn đến việc nhiều sản phẩm đặc sắc chưa trở thành điểm nhấn trong các chương trình lữ hành.

Thực tế tại thị trường cho thấy, du khách hiện nay rất thông thái và đòi hỏi cao về thông tin sản phẩm. Chị Nguyễn Thị Phương, chủ cửa hàng Quà Tây Bắc – một cơ sở tiên phong trong việc giới thiệu đặc sản Điện Biên – nhận định: “Những năm gần đây, khách du lịch quan tâm nhiều hơn đến các sản phẩm OCOP. Họ thường hỏi rất kỹ về nguồn gốc, quy trình sản xuất và câu chuyện phía sau từng sản phẩm. Vì vậy, ngoài giới thiệu đặc sản, chúng tôi luôn cố gắng kể cho du khách nghe về vùng nguyên liệu, về người làm ra sản phẩm và nét văn hóa gắn với từng đặc sản. Khi hiểu được giá trị ấy, nhiều du khách sẵn sàng lựa chọn sản phẩm Điện Biên làm quà tặng cho người thân, bạn bè”.

Từ chia sẻ trên, có thể thấy giải pháp căn cơ nằm ở việc xây dựng chuỗi liên kết chặt chẽ giữa người sản xuất, hợp tác xã, doanh nghiệp lữ hành và các điểm du lịch. Mỗi sản phẩm OCOP cần được gắn với một câu chuyện, một không gian trải nghiệm và một giá trị văn hóa độc bản. Các chủ thể cần chú trọng hơn vào thiết kế mẫu mã để sản phẩm trở nên hiện đại, sang trọng nhưng vẫn giữ được hồn cốt địa phương.

Song song đó, việc đẩy mạnh chuyển đổi số là yêu cầu cấp thiết. Tỉnh Điện Biên cần hỗ trợ các cơ sở ứng dụng công nghệ trong truy xuất nguồn gốc, giúp người tiêu dùng an tâm hơn khi mua sắm. Cần có sự đồng bộ hơn trong việc kết nối giữa đơn vị cung ứng OCOP và các công ty lữ hành để đưa sản phẩm vào các tour trải nghiệm một cách tự nhiên. Khi mỗi điểm đến là một bảo tàng thu nhỏ về sản vật, và mỗi sản phẩm OCOP là một “đại sứ” mang theo hơi thở của vùng đất, Điện Biên chắc chắn sẽ tạo được vị thế khác biệt.

Điện Biên hiện sở hữu lợi thế tuyệt đối về lịch sử, thiên nhiên và bản sắc văn hóa. Đây là nền tảng quan trọng để tiếp tục ban hành các cơ chế, chính sách khuyến khích phát triển sản phẩm du lịch chất lượng cao. Khi những giá trị văn hóa được kết nối hài hòa với hệ thống sản phẩm OCOP, đó sẽ là con đường ngắn nhất để đưa nông sản Điện Biên vươn xa, góp phần xây dựng thương hiệu du lịch tỉnh theo hướng bền vững và giàu bản sắc.