Thực hiện Nghị quyết số 72 của Bộ Chính trị, Bộ Y tế đang xây dựng đề án đổi mới chính sách viện phí theo lộ trình 3 giai đoạn. Đây được xem là cuộc "cách mạng" trong tư duy an sinh xã hội, chuyển trọng tâm từ điều trị thụ động sang dự phòng và kiểm soát bệnh tật từ sớm, đảm bảo tinh thần "không ai bị bỏ lại phía sau".

Chuyển đổi mô hình: Từ chữa bệnh sang chủ động phòng ngừa

Điểm đột phá lớn nhất bắt đầu từ năm 2026 là việc Quỹ Bảo hiểm y tế (BHYT) sẽ chi trả cho hoạt động khám sức khỏe định kỳ và khám sàng lọc. Thay vì mô hình "chỉ khám khi có bệnh" như hiện nay, mỗi người dân sẽ được khám sức khỏe miễn phí tối thiểu 1 lần/năm theo lộ trình ưu tiên.

Gói khám sức khỏe định kỳ dự kiến bao gồm các chuyên khoa cơ bản (nội tổng quát, tai - mũi - họng, mắt...) và các chỉ định cận lâm sàng thiết yếu (xét nghiệm máu, sinh hóa, siêu âm, X-quang...). Theo ước tính, chi phí trung bình khoảng 300.000 đồng/người/lượt. Với những người lao động đã được doanh nghiệp chi trả khám định kỳ theo luật định, chính sách này sẽ tập trung vào hơn 80 triệu người dân còn lại.

Bà Trần Thị Trang, Vụ trưởng Vụ Bảo hiểm y tế (Bộ Y tế) nhấn mạnh, việc phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm không chỉ giúp giảm gánh nặng chi phí điều trị các ca bệnh nặng, mạn tính về sau mà còn nâng cao chất lượng sống cho cộng đồng.

Lộ trình 3 giai đoạn hướng tới "miễn viện phí cơ bản"
Bộ Y tế đã xây dựng một lộ trình cụ thể, chia làm 3 giai đoạn để đảm bảo tính khả thi về nguồn lực và hạ tầng:
Giai đoạn 1 (2026 - 2027): Ưu tiên nhóm yếu thế

Ngay từ năm 2026, chính sách tập trung mở rộng quyền lợi cho các nhóm đối tượng dễ bị tổn thương. Cụ thể:
Người thuộc hộ cận nghèo và người cao tuổi từ đủ 75 tuổi trở lên (đang hưởng trợ cấp hưu trí xã hội) sẽ được hưởng 100% chi phí khám chữa bệnh trong phạm vi quyền lợi BHYT.

Bắt đầu triển khai khám sức khỏe định kỳ miễn phí cho các nhóm ưu tiên, đồng thời hoàn thiện việc tạo lập Sổ sức khỏe điện tử toàn dân.

Tăng tỷ lệ và mức thanh toán BHYT đối với thuốc và dịch vụ kỹ thuật.

Giai đoạn 2 (2028 - 2030): Giảm chi tiền túi của người dân

Mục tiêu giai đoạn này là giảm tỷ lệ chi trả trực tiếp từ tiền túi của người dân xuống mức ≤ 30%.

Thí điểm sàng lọc 2-3 bệnh có chi phí hiệu quả cao.

Tăng độ bao phủ BHYT lên trên 95% dân số.

Thí điểm các gói BHYT bổ sung và chăm sóc dài hạn.

Giai đoạn 3 (Sau năm 2030): Bao phủ toàn dân

Đây là đích đến của lộ trình, hướng tới việc miễn viện phí cho toàn dân trong phạm vi gói dịch vụ cơ bản.

Mở rộng sàng lọc 3-5 bệnh hiểm nghèo/mạn tính.

Người dân không phải đồng chi trả hoặc chỉ chi trả rất thấp đối với các dịch vụ y tế thiết yếu.

Bài toán tài chính và hạ tầng số

Để hiện thực hóa tham vọng "miễn viện phí", thách thức lớn nhất nằm ở việc cân đối Quỹ BHYT. Bộ Y tế dự kiến điều chỉnh mức đóng BHYT theo lộ trình: tăng lên khoảng 5,1% từ năm 2027, 5,4% từ năm 2030 và đạt 6% từ năm 2032.

Bên cạnh nguồn thu từ đóng góp của người dân và doanh nghiệp, Ngân sách Nhà nước sẽ đóng vai trò chủ đạo trong việc hỗ trợ đóng cho các đối tượng chính sách xã hội và chi trả một phần chi phí khám sàng lọc. Tổng kinh phí dự kiến cho hoạt động khám định kỳ khoảng 25.000 tỷ đồng, được huy động linh hoạt từ nhiều nguồn hợp pháp để đảm bảo tính bền vững.

Song song với tài chính là yêu cầu về chuyển đổi số. Kết quả khám chữa bệnh sẽ được cập nhật trực tiếp vào hệ thống VNeID và hồ sơ sức khỏe điện tử. Điều này giúp quản lý sức khỏe theo vòng đời, tránh trùng lặp chỉ định xét nghiệm và tạo cơ sở dữ liệu lớn để ngành y tế điều chỉnh chính sách phù hợp.

Có thể nói, những thay đổi từ năm 2026 không chỉ là sự điều chỉnh về mức chi trả, mà là bước ngoặt đưa nền y tế Việt Nam tiến gần hơn tới mục tiêu công bằng, hiệu quả và chăm sóc toàn diện.