Lộ dữ liệu gần hàng nghìn người dùng trên siêu máy tính 817 triệu USD của Nhật Bản

Thị trường tiêu dùng • 20/11/2026 10:00

Siêu máy tính mạnh nhất Nhật Bản Fugaku phải ngừng hoạt động khẩn cấp sau vụ tin tặc xâm nhập từ ngày 10 đến 13/11, đe dọa dữ liệu cá nhân và tệp nghiên cứu của gần 4.600 người dùng.

sieu-may-tinh-bi-hack_1795110051.jpg
Siêu máy tính mạnh nhất Nhật Bản Fugaku

Fugaku, siêu máy tính mạnh nhất Nhật Bản và từng giữ ngôi đầu bảng xếp hạng hiệu năng thế giới, vừa rơi vào tình trạng tê liệt sau một cuộc tấn công mạng có chủ đích. Viện nghiên cứu Riken, cơ quan trực tiếp vận hành cỗ máy tính trị giá 817 triệu USD này, đã buộc phải ngắt kết nối toàn bộ hệ thống để ngăn chặn thiệt hại lan rộng khi dữ liệu của hơn 4.000 nhà nghiên cứu đối mặt nguy cơ bị đánh cắp.

Lỗ hổng từ bảng điều khiển công khai và dữ liệu của gần 4.600 người dùng

Sự cố bắt đầu lộ diện khi Riken phát hiện các kết nối bất thường hướng vào hệ thống vào ngày 12/11. Kết quả rà soát ngay sau đó xác định tin tặc đã thâm nhập trái phép vào Fugaku suốt bốn ngày, từ 10 đến 13/11. Trước nguy cơ bị khai thác sâu hơn, ngày 14/11, viện nghiên cứu quyết định ngừng hoạt động khẩn cấp toàn bộ siêu máy tính Fugaku, đồng thời vô hiệu hóa các khóa đăng nhập và yêu cầu người dùng lập tức thu hồi, thay thế thông tin xác thực từng lưu trên hệ thống. Theo thống kê của Riken, dữ liệu của 4.222 người dùng Fugaku cùng 375 người dùng Rikyu, một siêu máy tính khác do viện quản lý, đều nằm trong vùng rủi ro bị xâm phạm. Danh sách thông tin có nguy cơ rò rỉ trải dài từ họ tên, địa chỉ email, mã định danh người dùng cho tới khóa SSH riêng tư, khóa truy cập và các tệp dữ liệu nghiên cứu lưu trên máy tính cá nhân của họ.

Kẻ tấn công không đi qua cửa chính. Chúng mượn chính bảng điều khiển công khai hiển thị trạng thái Fugaku để luồn vào mạng nội bộ. Vốn được thiết kế để người dùng thuận tiện theo dõi tình trạng vận hành của siêu máy tính, công cụ mở này lại bị lợi dụng làm bàn đạp giúp tin tặc cài đặt phần mềm trái phép lên nhiều máy chủ nội bộ nhằm nhắm tới dữ liệu người dùng. Riken thừa nhận đến thời điểm hiện tại vẫn chưa làm rõ toàn bộ phương thức xâm nhập lẫn danh tính nhóm đứng sau chiến dịch tấn công. Quá trình điều tra cũng ghi nhận kẻ xâm nhập đã thử dùng một số khóa truy cập bị lộ để kết nối sang những hệ thống khác, dù chưa tìm thấy bằng chứng nào cho thấy chúng đột nhập thành công vào các hạ tầng đó hay lấy đi kết quả nghiên cứu.

Bài toán an ninh chưa có lời đáp

Ngay sau khi sự cố xảy ra, Riken đã gửi báo cáo khẩn lên Bộ Giáo dục, Văn hóa, Thể thao, Khoa học và Công nghệ Nhật Bản (MEXT). Chánh Văn phòng Nội các Nhật Bản Minoru Kihara cho biết MEXT đang phối hợp chặt chẽ với Riken để điều tra nguyên nhân và khoanh vùng chính xác phạm vi thiệt hại. Ông Kihara nhấn mạnh vị trí then chốt của Fugaku trong hạ tầng nghiên cứu và phát triển quốc gia, qua đó yêu cầu ưu tiên tối đa cho công tác bảo đảm an ninh hệ thống song song với việc hạn chế ảnh hưởng đến tiến độ của các dự án khoa học. Đặt tại Trung tâm Khoa học Máy tính của Riken ở thành phố Kobe và vận hành chính thức từ tháng 3/2021, Fugaku là thành quả hợp tác cùng Fujitsu với tổng kinh phí khoảng 130 tỷ yen, tương đương 817 triệu USD, sở hữu sức mạnh 537 petaflops từng dẫn đầu toàn cầu trước khi bị siêu máy tính Frontier của Mỹ vượt qua.

Sức nặng của hệ thống này nằm ở các bài toán cấp thiết mà nó đảm nhận, từ phát triển thuốc, dự báo thời tiết cực đoan cho tới mô phỏng quá trình lây truyền virus qua không khí, còn siêu máy tính Rikyu đạt hiệu năng 64 petaflops chuyên phục vụ các công trình khoa học về trí tuệ nhân tạo. Chính mức độ nhạy cảm của kho dữ liệu nghiên cứu khiến Riken chưa ấn định thời điểm mở lại Fugaku. Hiện đội ngũ kỹ thuật phải xử lý dứt điểm loạt hạng mục gồm vá lỗ hổng phần mềm bị khai thác, xây dựng lại toàn bộ máy chủ đã bị cài mã độc và rà soát cấu hình mạng, trong khi người dùng buộc phải hoàn tất việc thu hồi và cấp mới khóa SSH cùng thông tin xác thực trước khi hệ thống được xác nhận đủ an toàn để vận hành trở lại.

Duy Kiên
Tin đáng đọc