Một tên lửa khổng lồ màu cam-trắng của Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Quốc gia Mỹ (NASA) đã rời bệ phóng từ bang Florida vào tối thứ Tư (1/4/2026), đưa 4 phi hành gia tiến vào không gian và khơi dậy trí tưởng tượng của công chúng về một tương lai mà người Mỹ có thể một lần nữa đặt chân lên Mặt Trăng.

Giống như thời kỳ hoàng kim của chương trình Apollo – khi lần đầu tiên đưa con người lên bề mặt Mặt Trăng – người xem đã đổ về các bãi biển dọc theo bờ biển Không gian của miền Trung Florida. Đám đông reo hò khi phương tiện phóng mạnh mẽ lao lên bầu trời trong xanh thời điểm chạng vạng vào lúc 18h35 chiều tối 1/4, theo giờ miền Đông (tức 5h35 sáng ngày 2/4, theo giờ Việt Nam). Tên lửa bay về phía Đông, vượt qua Đại Tây Dương, trong một hành trình sẽ bay vòng quanh Mặt Trăng nhưng không hạ cánh.

Chuyến bay trên tàu vũ trụ mang tên Integrity sẽ đưa 4 phi hành gia (3 người Mỹ và 1 người Canada), gồm Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch và Jeremy Hansen thực hiện chuyến hành trình khứ hồi dài hơn 695.000 dặm (hơn 1.118.494km), nhằm mở đường cho các hoạt động thám hiểm sâu hơn và cuối cùng là một cuộc đổ bộ mới lên Mặt Trăng.

Artemis II đã thực hiện chuyến đi chở người đầu tiên hướng tới Mặt Trăng kể từ nhiệm vụ Apollo 17 cách đây 54 năm. Nhiệm vụ diễn ra tháng 12 năm 1972 với phi hành đoàn gồm Eugene Cernan, Harrison Schmitt và Ronald Evans. Khi rời đi, Cernan trở thành người cuối cùng đặt chân lên bề mặt Mặt Trăng, đánh dấu một kỷ nguyên thám hiểm không gian đầy tham vọng mà đến nay vẫn chưa được lặp lại.

Video tàu Artemis II của NASA phóng lên Mặt Trăng sáng 2/4/2026 (theo giờ Việt Nam) - Nguồn clip: CNET

Sứ mệnh mang tên Artemis II được xem là phiên bản thế kỷ 21 của Apollo 8 – chuyến bay từng thu hút sự chú ý của toàn thế giới với các phi hành gia Frank Borman, James Lovell và William Anders. Khi họ phóng vào tháng 12 năm 1968, đó là lần đầu tiên con người bay trên đỉnh tên lửa Saturn V hùng mạnh của NASA. Thay vì chỉ thực hiện chuyến bay thử ngắn quanh Trái Đất, NASA đã táo bạo quyết định đưa phi hành đoàn bay đến tận Mặt Trăng rồi quay trở lại – lần đầu tiên một thiên thể khác trở thành điểm đến mà con người có thể chạm tới.

Giống như Apollo 8, Artemis II nhằm kiểm tra xem tàu vũ trụ có thể thực hiện hành trình một cách an toàn và duy trì sự sống cho phi hành đoàn trong suốt 10 ngày bay đến Mặt Trăng và trở về hay không. Theo kế hoạch, chuyến đi sẽ kết thúc bằng việc hạ cánh xuống Thái Bình Dương vào ngày 10/4 (giờ Mỹ), tức ngày 11/4 (giờ Việt Nam).

Khác với các phi hành gia Apollo – vốn đều là nam giới da trắng – sứ mệnh lần này đánh dấu nhiều cột mốc mới: ông Glover của NASA sẽ là người da màu đầu tiên tiến vào không gian sâu; bà Koch sẽ là người phụ nữ đầu tiên làm điều đó; còn ông Hansen thuộc Cơ quan Vũ trụ Canada sẽ là người đầu tiên không phải công dân Mỹ tham gia một sứ mệnh Mặt Trăng. Ông Wiseman là chỉ huy của tàu vũ trụ Artemis II.

Trong thập niên 1960, NASA chạy đua với Liên Xô để giành chiến thắng trong cuộc đua lên Mặt Trăng. Lần này, NASA không muốn tụt lại phía sau trước tham vọng không gian của Trung Quốc – quốc gia đặt mục tiêu đưa phi hành gia lên Mặt Trăng trước năm 2030. Tuy nhiên, mục tiêu không chỉ là chiến thắng nhanh chóng, mà là thiết lập sự hiện diện lâu dài trên bề mặt Mặt Trăng, xây dựng một căn cứ trong thập kỷ tới.

Jared Isaacman, một doanh nhân tỷ phú trở thành quản trị viên NASA vào tháng 12, đã công bố những điều chỉnh lớn đối với chương trình Artemis và tái tập hợp lực lượng lao động từng bị ảnh hưởng bởi sự bất ổn và cắt giảm trong năm trước, nhằm tập trung vào mục tiêu đưa con người quay lại Mặt Trăng trước cuối năm 2028.

Dưới đây là những điều thú vị mà chúng ta cần biết thêm về Artemis II:

- Sự chuẩn bị chu đáo: Tên lửa đã được nạp đầy nhiên liệu và các phi hành gia đã ngồi sẵn trong khoang từ chiều thứ Tư (1/4), trước giờ phóng khá lâu. Dự báo thời tiết cho thấy có 80% khả năng điều kiện thuận lợi trong “cửa sổ phóng” kéo dài 2 giờ, bắt đầu từ 6h24 phút chiều tối 1/4. Khoảng thời gian này cho phép xử lý các trục trặc phút chót hoặc chờ đợi mây xấu tan đi.

- Trục trặc kỹ thuật: Những vấn đề từng gây hoãn phóng tàu vũ trụ trước đây như rò rỉ hydro hay heli đã không tái diễn. Tuy nhiên vẫn có những sự cố khác. Đầu tiên, các kỹ sư NASA đã khắc phục sự cố liên quan đến hệ thống hủy chuyến bay của tên lửa – hệ thống sẽ phá hủy tên lửa nếu khoang phi hành bị tách ra trong lúc bay. Sau đó, vào khoảng 5h30 chiều 1/4, NASA cho biết phải xử lý một vấn đề với pin của hệ thống phóng thoát hiểm của khoang phi hành.

- Những cột mốc đầu tiên: Phi hành đoàn Artemis II đánh dấu nhiều “lần đầu tiên”. Ông Glover – phi công – sẽ là người da màu đầu tiên bay vòng quanh Mặt Trăng. Bà Koch sẽ là phụ nữ đầu tiên, còn ông Hansen là người Canada đầu tiên thực hiện hành trình này. Trong khi Wiseman, Glover và Koch đã từng ở trạm vũ trụ, thì đây là lần đầu tiên Hansen rời khỏi Trái Đất.

- Tên lửa và khoang tàu: Các phi hành gia sẽ lên không gian bằng hệ thống phóng Space Launch System (SLS) – tương đương với tên lửa Saturn V từng được dùng trong các sứ mệnh Apollo. SLS cao 322 feet (hơn 98,14m) và nặng khoảng 5,75 triệu pound (hơn 2.608 tấn) khi được nạp đầy nhiên liệu. Sau khi vào không gian, phi hành đoàn sẽ tách khỏi tên lửa và di chuyển đến Mặt Trăng bằng khoang Orion, có không gian bên trong tương đương khoảng 2 chiếc xe minivan.

- 10 ngày tới Mặt Trăng và trở về: Quỹ đạo của tàu vũ trụ Artemis II khác với bất kỳ sứ mệnh Mặt Trăng nào trước đây và có thể cả trong tương lai. Trong vài giờ đầu tiên, phi hành đoàn sẽ thử nghiệm hệ thống của Orion khi bay xa đến khoảng 43.000 dặm (gần 69.202 km) phía trên Trái Đất, trước khi bắt đầu hành trình vòng quanh Mặt Trăng. Các phi hành gia dự kiến sẽ lập kỷ lục về khoảng cách xa nhất con người từng rời khỏi Trái Đất, vượt qua kỷ lục của Apollo 13 vào năm 1970 – khi phi hành đoàn buộc phải hủy nhiệm vụ và quay về Trái Đất.