Khai thác tiềm năng, gia tăng sức hút du lịch

Theo Báo Phú Thọ, Hồ Hòa Bình là vùng đất giàu tiềm năng với mặt nước mênh mang giữa những dãy núi trùng điệp, những hòn đảo xanh và các bản làng thấp thoáng bên hồ. Sự kết hợp hài hòa giữa thiên nhiên hoang sơ và văn hóa Mường đặc sắc đã tạo nên nguồn tài nguyên du lịch phong phú, mang nét khác biệt riêng. Vấn đề đặt ra từ thực tiễn là làm thế nào để những tài nguyên ấy không chỉ hiện diện trên bản đồ du lịch mà còn thực sự trở thành những trải nghiệm hấp dẫn, đủ sức giữ chân du khách lâu hơn và khơi gợi mong muốn quay trở lại vùng hồ.

Thực tế tại nhiều địa phương cho thấy, lượng khách tăng trưởng chưa hẳn đồng nghĩa với chất lượng phát triển bền vững. Phú Thọ từng ghi nhận lượng khách du lịch toàn tỉnh tăng mạnh, từ khoảng 5,2 triệu lượt lên khoảng 14,5 triệu lượt trong giai đoạn 2020 - 2025. Cùng với đó, doanh thu du lịch cũng tăng từ khoảng 4.556 tỷ đồng lên khoảng 14.800 tỷ đồng. Những con số này cho thấy hoạt động du lịch đang phát triển sôi động. Dù vậy, lượng khách tăng cao chưa phải là thước đo duy nhất phản ánh sức hấp dẫn của điểm đến. Một vùng đất có thể thu hút đông đảo du khách nhưng chưa chắc đã tạo được những trải nghiệm đủ sức níu chân họ.

Cảnh đẹp thiên nhiên có thể khơi nguồn cảm hứng cho một chuyến đi khám phá. Tuy nhiên, chính những trải nghiệm có chiều sâu cùng các câu chuyện văn hóa đặc sắc mới là yếu tố quan trọng thôi thúc du khách quay trở lại trong những hành trình tiếp theo. Với Hồ Hòa Bình, những câu chuyện ấy hiện diện sống động trong từng cảnh quan và nếp sinh hoạt thường ngày. Đó là câu chuyện lịch sử gắn với dòng sông Đà hùng vĩ và công trình thủy điện đã hình thành nên vùng hồ rộng lớn. Đó còn là câu chuyện về những bản làng ven hồ, nơi lưu giữ đời sống cộng đồng và bản sắc văn hóa Mường đậm nét.

Bên cạnh đó, không gian văn hóa nơi đây còn được bồi đắp bởi nền ẩm thực phong phú, những làn điệu dân ca, nghề truyền thống, phong tục tập quán và lễ hội. Xen giữa không gian văn hóa ấy là những cánh rừng nguyên sinh, các hòn đảo xanh mát và vách núi dựng đứng, tạo nên hệ sinh thái đặc trưng. Những hành trình du lịch đường thủy cũng mở ra cơ hội đưa du khách khám phá sâu hơn những vùng đất mà đường bộ khó tiếp cận trọn vẹn. Vì vậy, phát triển du lịch không thể chỉ dừng lại ở việc gia tăng số lượng cơ sở lưu trú mà cần hướng tới xác lập bản sắc riêng, tạo dấu ấn khác biệt cho điểm đến.

Việc UBND tỉnh tiến hành điều chỉnh Quy hoạch chung Khu du lịch quốc gia Hồ Hòa Bình đến năm 2035 đang mở ra những định hướng phát triển mới. Theo đó, đồ án quy hoạch yêu cầu làm rõ mô hình tổ chức không gian gồm một trung tâm khu du lịch và bốn trung tâm động lực, đồng thời gắn kết với hệ thống giao thông kết nối, các phân khu chức năng và yêu cầu bảo vệ môi trường. Trong công tác chỉ đạo, điều hành đầu tư, đồng chí Trần Duy Đông, Chủ tịch UBND tỉnh, yêu cầu việc lựa chọn dự án phải chú trọng chất lượng và năng lực của nhà đầu tư, nhất là những dự án có khả năng tạo ra sản phẩm du lịch đặc sắc, nâng cao giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của điểm đến.

Quy hoạch đồng bộ, phát triển sản phẩm đặc sắc

Để hiện thực hóa các định hướng chiến lược, việc khai thác lợi thế vùng hồ đòi hỏi tư duy đổi mới trong xây dựng sản phẩm du lịch. Hướng đi của Hồ Hòa Bình không chỉ đơn thuần là tìm kiếm thêm những điểm đến mới trên bản đồ mà quan trọng hơn là phát triển đa dạng sản phẩm, kể thêm nhiều câu chuyện hấp dẫn trên cùng một không gian. Qua đó, địa phương có thể tạo dựng sự kết nối chặt chẽ giữa cảnh quan thiên nhiên, giá trị văn hóa và đời sống cộng đồng. Một chuyến đi trên lòng hồ vì thế không chỉ dừng lại ở việc ngắm cảnh mà còn có thể trở thành hành trình khám phá trọn vẹn không gian văn hóa Mường.

Mỗi bản làng ven hồ đều có thể trở thành điểm dừng chân hấp dẫn, nơi du khách lưu trú, thưởng thức ẩm thực bản địa, lắng nghe những câu chuyện về vùng đất và trực tiếp trải nghiệm đời sống cộng đồng. Tương tự, một hòn đảo giữa lòng hồ không chỉ là địa điểm chụp ảnh lưu niệm mà còn có thể trở thành điểm dừng chân quan trọng trong các tuyến du lịch đường thủy liên hoàn. Trong khi đó, những cánh rừng xanh thẳm mở ra cơ hội phát triển các sản phẩm trekking, khám phá thiên nhiên và giáo dục môi trường. Khi được kết nối hợp lý, những tài nguyên sẵn có sẽ góp phần hình thành chuỗi trải nghiệm đa dạng, giúp kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng giá trị cho mỗi chuyến đi.

Định hướng điều chỉnh quy hoạch cũng xác định rõ yêu cầu phát huy tối đa lợi thế mặt nước, rừng và văn hóa bản địa. Trên cơ sở đó, địa phương có thể phát triển đồng bộ các loại hình du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng ven hồ và chăm sóc sức khỏe. Các hoạt động thể thao nước, du lịch đường thủy, du lịch cộng đồng, văn hóa tâm linh và ẩm thực trải nghiệm cũng sẽ được chú trọng đầu tư. Hướng tiếp cận này đồng thời được triển khai tại nhiều địa phương khác trong tỉnh Phú Thọ. Tiêu biểu là xã Vân Sơn, nơi có khoảng 80% diện tích tự nhiên là rừng và đang đẩy mạnh phát triển mô hình du lịch sinh thái.

Thực tiễn tại xã Vân Sơn cho thấy sức hút đáng kể khi cảnh quan thiên nhiên được kết nối hài hòa với văn hóa bản địa. Trong giai đoạn từ tháng 5 đến tháng 7/2026, địa phương ước đón từ 12.000 đến 15.000 lượt khách tham quan. Đặc biệt, vào những dịp cuối tuần, lượng khách đến đây có thể đạt từ 2.000 đến 3.000 lượt người. Thực tế này cho thấy, khi sản phẩm du lịch địa phương và trải nghiệm gắn với đời sống người dân được khai thác phù hợp, một địa danh hoàn toàn có thể tạo dựng thương hiệu riêng. Với nguồn tài nguyên phong phú và quy mô rộng lớn, Hồ Hòa Bình có nhiều điều kiện để phát triển theo hướng này, từng bước nâng cao sức hấp dẫn và hướng tới tính bền vững.

Tuy nhiên, song song với phát triển hạ tầng và dịch vụ, bảo tồn các giá trị bản sắc giữ vai trò quyết định đối với tương lai của điểm đến. Quy hoạch mới đặt ra yêu cầu bảo vệ cảnh quan, nguồn nước, diện tích rừng và hệ sinh thái lòng hồ. Đồng thời, quá trình triển khai phải bảo đảm sự ổn định đời sống lâu dài của người dân bản địa. Đây cũng là nguyên tắc cốt lõi trong khai thác du lịch: không phải mọi khu vực ven hồ đều cần được bê tông hóa hay xây dựng công trình. Giá trị lâu dài của Hồ Hòa Bình nằm ở sự hài hòa giữa thiên nhiên và văn hóa cộng đồng, giữa phát triển du lịch với gìn giữ những nét đặc trưng vốn có của vùng đất.

Hồ Hòa Bình đang đứng trước cơ hội chuyển mình mạnh mẽ trong định hướng quy hoạch với tầm nhìn đến năm 2050. Đây không chỉ là sự mở rộng về không gian của một khu du lịch tầm cỡ quốc gia mà còn là cơ hội để tổ chức lại nguồn tài nguyên vốn đang phân tán, kết nối thành một tổng thể thống nhất. Khi đó, du khách đến với vùng hồ không chỉ để chiêm ngưỡng cảnh sắc thiên nhiên hùng vĩ mà còn để lắng nghe những câu chuyện của núi rừng, tìm hiểu đời sống bản làng và cảm nhận sâu sắc bản sắc văn hóa địa phương. Chính sự kết hợp giữa cảnh quan, văn hóa và trải nghiệm cộng đồng sẽ tạo nền tảng để Hồ Hòa Bình từng bước khẳng định dấu ấn riêng trên bản đồ du lịch, đồng thời nâng cao giá trị và sức cạnh tranh của điểm đến.